VII SA/Wa 2500/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej postanawia: 1. odmówić Z. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; 2. przyznać Z. K. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek Z. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż Z. K. prowadzi wspólnie z synem gospodarstwo domowe. Wnioskodawca uzyskuje dochód z emerytury w wysokości 1 262,18 zł., syn jest osobą niepełnosprawną i otrzymuje tymczasową zapomogę z ZUS w wysokości 724,40 zł. Łączny dochód rodziny to 1 986,58 zł. Posiadany majątek obejmuje ¼ domu o pow. 25 m2, którą wnioskodawca zajmuje na podstawie umowy dożywocia. Wnioskodawca wskazał, że jest osobą schorowaną, ma wstawiony rozrusznik serca. Syn jest kawalerem, posiada orzeczenie o trwałym uszczerbku na zdrowiu. Wnioskodawca nie wskazał posiadania innego majątku, przedmiotów wartościowych, ani oszczędności. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że po opłaceniu kosztów utrzymania domu pozostaje niewielka kwota na własne potrzeby. Wskazał, że ponosi następujące wydatki media 100 zł., światło 250 zł., woda 150 zł., leki około 300 zł., rehabilitacja 200 zł. Do wniosku dołączono wydruki z banku dot. przelewu emerytury i zasiłku. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i rodziny. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Rozpoznając złożony przez Z. K. wniosek należy wskazać, że zasadnym jest tylko częściowe przychylenie się do wniosku strony i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Uznano, że strona uzyskując wskazany dochód oraz posiadając wskazany majątek, kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy jedynie w zakresie częściowym, gdyż jest w stanie opłacić koszty sądowe, które dotychczas ponosiła samodzielnie. Przypomnieć należy, że obecnie na stronie nie spoczywa żaden obowiązek finansowy w sprawie, gdyż skarga została samodzielnie opłacona (200 zł. wpisu). Pozostałe koszty sądowe o ile się pojawią w sprawie, co jest zdeterminowane stanowiskiem wnioskodawcy, będą rozłożone w czasie, stąd strona ma możliwość odpowiednio wcześniej się do nich przygotować. Koszty, które przyszłości mogą pojawić się, to koszt ew. opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku (100 zł.), jeżeli uzasadnienie nie będzie sporządzane z urzędu, oraz koszt wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. (jeżeli skarżący zdecyduje się skargę taką składać). Przede wszystkim należy wskazać, że wnioskodawca posiada stały dochód i majątek w postaci domu. Dochód wnioskodawcy nie jest wprawdzie wysoki, jednakże należy pamiętać, że stronę stać było na poniesienie w sprawie dotychczasowych kosztów, które mogą być co najwyżej takie same jak te, które pozostały, a które wcale nie musza się pojawić. Pamiętać należy, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (zob. powołane wyżej postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt II OZ 1238/14). Mając powyższe na uwadze uznano, że ewentualny wydatek rzędu 200 zł. jest w zasięgu możliwości finansowych strony. Jednocześnie uznano, że stronę z uzyskiwanych dochodów nie będzie stać na ustanowienie we własnym zakresie pełnomocnika z wyboru i ustanowiono adwokata z urzędu. Z tego względu przyznano prawo pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu, zaś w pozostałym zakresie wniosek oddalono. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.