VII SA/Wa 2506/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirosław Montowski po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. B. na zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego przez Ministra Nauki w sprawie odwołania prof. P. B. z funkcji rektora [...] w K. z dnia 2 września 2024 r. postanawia: I. odrzucić skargę II. zwrócić P. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. P. B. (dalej "skarżący") pismem z 12 września 2024 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie jego odwołania z funkcji rektora Uniwersytetu [...] w K. (dalej "[...]"). W skardze tej skarżący zarzucił naruszenie: • art. 61 § 1 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 432 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm., dalej: "p.s.w.n."), poprzez wszczęcie postępowania z urzędu pomimo braku przesłanek określonych w art. 432 ust. 5 p.s.w.n., tj. rażącego lub uporczywego naruszania przepisów prawa przez rektora, • naruszenie art. 432 p.s.w.n. poprzez gromadzenie materiałów bez formalnego wszczęcia jakiegokolwiek postępowania kontrolnego, żądanie od [...] przypadkowych materiałów, bez określonego zakresu oraz podstaw żądnych dokumentów, bez udzielenia skarżącemu jakichkolwiek wyjaśnień dt. gromadzonych informacji i materiałów, • naruszenie art. 432 p.s.w.n. poprzez wszczęcie postępowania bez jakiejkolwiek konsultacji ze społecznością akademicką, w tym organami i podmiotami decyzyjnymi, • naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez wszczęcie postępowania w sprawie odwołania rektora [...] w dniu [...] września 2024 r., tj. w kadencji, w której jakiekolwiek naruszenie prawa nie miało miejsca, zważywszy na fakt, iż [...] września 2024 r. był pierwszym dniem kadencji 2024-2028, a ewentualne zarzuty, jakich można się domyślać w oparciu o pisma do Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego oraz Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich dotyczą kadencji 2020-2024, wszczęcie postępowania powinno, co oczywiste nastąpić w kadencji, w której wskazywane zarzuty miały miejsce, gdyby bowiem prof. dr hab. P. B. nie został wybrany rektorem na drugą kadencję, sankcja z art. 435 ust.5 p.s.w.n. nie mogłaby w ogóle zostać zastosowana, • naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez wszczęcie procedury odwołania z funkcji rektora w sytuacji, kiedy elektorzy [...] w marcu 2024 r., znając działania rektora, w tym kwestie związane z reformą [...] oraz restrukturyzacją zatrudnienia, wybrali prof. dr hab. P. B. na rektora [...] na kolejną kadencję, a zatem próba ingerencji przez organ w obsadzenie stanowiska rektora, wbrew woli społeczności akademickiej, • naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez brak podjęcia rzetelnych czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w sposób naruszający interes społeczny i słuszny interes obywateli, poprzez wszczęcie postępowania w sprawie odwołania prof. dr hab. P. B. z funkcji rektora [...], pomimo braku rzetelnego i obiektywnego zgromadzenia materiału dowodowego, bez zasięgnięcia stanowiska właściwych organów i gremiów [...], zwłaszcza Rady Uczelni, Senatu, dziekanów, dyrektorów instytutów, pozostałych działających w [...] związków zawodowych, przedstawicieli pracowników administracji, a także bez uzyskania jakichkolwiek wyjaśnień ze strony rektora [...], • naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez brak podania skarżącemu zarzutów dotyczących podstaw wszczęcia postępowania w sprawie odwołania go z funkcji rektora w zaskarżonym piśmie, a ujawnienie ich przez przedstawiciela organu - podsekretarza stanu M. G. w wywiadzie radiowym w Radiu K. dwa dni po doręczeniu zawiadomienia skarżącemu, bez możliwości odniesienia się, czy podjęcia jakiejkolwiek obrony przez skarżącego, które to działanie przedstawiciela Ministra Nauki naruszyło w sposób rażący dobre imię Uniwersytetu oraz rektora [...], ujawniło istotne informacje związane z postępowaniem i w sposób istotny wpływa na wynik postępowania, a w zasadzie feruje już rozstrzygnięcie, • naruszeniu art. 8 k.p.a. poprzez wykorzystanie przez organ rządowy - Ministerstwo Nauki przewagi medialnej i wykorzystywanie mediów do nieuprawnionego wpływania na przebieg i wynik postępowania oraz nieuprawnione ujawnianie informacji na temat postępowania przez przedstawicieli organu w mediach, • naruszenie art. 8, 9 i 10 k.p.a. poprzez brak zachowania proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, opierając wszczęcie postępowania wyłącznie na informacjach przedstawionych przez jeden ze związków zawodowych działających w [...] tj. Komisję Międzyzakładową Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Inicjatywa Pracownicza przy [...] i [...] (dalej KM OZZIP), bez poinformowania rektora o tym czego dotyczą zarzuty rażącego lub uporczywego naruszenia przez niego prawa, bez zwrócenia się o stanowisko rektora, bez uzyskania od niego wyjaśnień i pominięcie wszelkich twierdzeń przytaczanych przez rektora w swoich pismach, w oparciu o niewskazane i nie wyjaśnione rektorowi przesłanki na czym rzekome rażące lub uporczywe naruszenie prawa może polegać. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd bada legitymację skargową, zachowanie terminu oraz warunków formalnych skargi, a przede wszystkim dokonuje oceny dopuszczalności skargi, w szczególności, czy skarga dotyczy przedmiotu objętego właściwością sądu administracyjnego. W ocenie Sądu sprawa, której dotyczy skarga nie mieści się we właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej enumeratywnie w art. 3 § 2 i art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity - Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 - dalej jako "p.p.s.a."). Zgodnie bowiem z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196, dalej jako "k.p.a."), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie natomiast z art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (§ 2a) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3). Ponadto, w myśl art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie odwołania prof. dr hab. P. B. z funkcji rektora Uniwersytetu [...] w K. przez Ministra Nauki. Słusznie Minister Nauki zauważył, że stosownie do art. 432 ust. 5 p.s.w.n upoważniony jest do odwołania rektora uczelni, po zasięgnięciu opinii RGNiSW oraz właściwej konferencji, o której mowa w art. 329 ust. 1 pkt 2-4 p.s.w.n. W tym celu powinien wszcząć postępowanie administracyjne, o czym powinien poinformować skarżącego w drodze zawiadomienia. Aby dany akt lub czynność mogły być zakwalifikowane do kategorii aktów i czynności, w których sądy administracyjne sprawują kontrolę, winny mieć charakter władczy, zindywidualizowany. Muszą być zatem podejmowane w sprawach indywidualnych oraz dotyczyć uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa. Do istoty aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. należy to, że w sposób prawnie wiążący wpływają na sytuację prawną określonego podmiotu. Aby dany akt mógł podlegać kontroli sądu administracyjnego musi istnieć ścisły związek między ustaleniem uprawnienia lub obowiązku, a możliwością realizacji uprawnienia wynikającego z przepisu prawa. W ocenie tutejszego Sądu, zawiadomienie o wszczęciu postępowania przez Ministra Nauki w sprawie odwołania prof. P. B. z funkcji rektora [...] nie ma charakteru aktu, w stosunku do którego ustawa p.p.s.a. dopuszcza kontrolę sądową. Nie zawiera bowiem władczego rozstrzygnięcia, które decydowałoby o sytuacji prawnej skarżącego. Nie nakłada też na skarżącego żadnych konkretnych obowiązków, ani nie przyznaje uprawnień, które wynikałyby z przepisów prawa. Mając na uwadze wyżej opisany stan faktyczny sprawy stwierdzić zatem należy, iż przedmiotem skargi nie są żadne wymienione w art. 3 § 2 p.p.s.a. akty i czynności, ani też bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a. Reasumując, czynność materialno-techniczna polegająca na zawiadomieniu o wszczęciu postępowania przez organ administracji publicznej nie może podlegać zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Mając na uwadze powyższe okoliczności należy uznać skargę za niedopuszczalną i podlegającą odrzuceniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.