VII SA/Wa 2519/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Antas, sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Protokolant spec. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi H. K. i D. K. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] sierpnia 2018 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przepisów rozporządzenia przez przewoźnika lotniczego oddala skargę Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z [...] sierpnia 2018r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), w zw. z art. 205a ust. 1 i art. 205b ust. 1 ustawy z 3 lipca 2002r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2017 r. poz. 959 i 1089 oraz i 2018 r. poz. 138), w zw. z art. 5, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 14 rozporządzenia WE nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/WE (Dz. Urz. UE L 46z 17.2.2004, dalej "rozporządzenie"), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S. sp. z o. o., od decyzji z [...] grudnia 2017 r. nr [...] (I) stwierdzającej naruszenie prawa przez S. sp. z o.o. z siedzibą w W.; II) określającej zakres nieprawidłowości polegający na naruszeniu obowiązku wypłaty na rzecz H. K., D. K., P. W. i W. S. odszkodowania w wysokości 400 EUR dla każdego z nich, o którym mowa w art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 261/2004; III) ustalającej obowiązek usunięcia naruszenia określonego w pkt. II, w terminie 14 dni od dnia doręczenia S. decyzji ostatecznej; IV)nakładającej na S. karę pieniężną - 1.000 zł za naruszenie art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia w stosunku do każdego z ww. pasażerów, tj. w łącznej wysokości 4.000 zł} – uchylił ww. decyzję w części: obowiązku wypłaty na rzecz H. K., D. K., P. W. i W. S., zryczałtowanego odszkodowania po 400 Euro dla każdego pasażera, tj. naruszenie art. 7 ust. 1 lit. b w zw. z art. 6 rozporządzenia oraz obowiązku usunięcia ww. nieprawidłowości w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji oraz nałożenia na ww. przewoźnika lotniczego kary w łącznej wysokości 4000 zł tj w przedmiocie ustalenia obowiązku usunięcia ww. nieprawidłowości w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji oraz nałożenia na ww. przewoźnika lotniczego kary w łącznej wysokości 2000 zł w stosunku do pasażerów H.K. i D. K. i w tym zakresie umorzył postępowanie co do ustalenia terminu usunięcia naruszenia przepisów rozporządzenia 261/2004 oraz odstąpił od nałożenia kary w łącznej wysokości 2000 zł w stosunku do pasażerów H. K. i D.K. - w pozostałym zakresie utrzymał decyzję w mocy. Organ wskazał m.in., iż lot odbył się, jednak z opóźnieniem o ponad 3 godziny. Pasażerowie nie zrezygnowali z połączenia, a w trakcie oczekiwania otrzymali posiłki i napoje oraz zostali poinformowani o przysługujących im prawach. Przewoźnik, prawidłowo zawiadomiony o postępowaniu, nie złożył wyjaśnień. W wykonaniu wezwania do nadesłania dowodów wypłaty odszkodowania, przewoźnik załączył dowody uiszczenia opłat na rzecz H. K. - 1,610.17 zł oraz D. K. - 1,713.44 zł. Jednak – w ocenie organu - wypłata odszkodowania przed wydaniem decyzji ostatecznej nie ma znaczenia prawnego, skoro potwierdza uznanie przez przewoźnika zobowiązania z art. 7 rozporządzenia, które powstało już w chwili odwołania lotu (por. wyrok NSA z 2 sierpnia 2016 r., I OSK 155/16). Sąd wskazał, że Prezes ULC rozpatruje skargę na przewoźnika lotniczego dopiero po uprzednim wyczerpaniu przez skarżącego postępowania reklamacyjnego (art. 205b ust. 4 Prawo lotnicze). Z kolei przedmiotem skargi jest naruszenie rozporządzenia, co wynika z art. 16 ust. 2. Skuteczność uwzględnienia reklamacji przez przewoźnika oraz rozstrzygnięcia skargi przez Prezesa ULC na korzyść pasażera zależy od ustalenia, czy przewoźnik lotniczy był zobowiązany do odszkodowania z art. 7 ust. 1 rozporządzenia, w związku z czym, zobowiązanie to powstaje w chwili zdarzenia, o którym mowa w rozporządzeniu, a nie w chwili rozpatrywania reklamacji lub skargi. Brak określenia terminu wypłaty odszkodowania w ustawie nie oznacza bowiem braku normatywnego określenia tego terminu, który wynika z konstrukcji jego dochodzenia. Złożenie skargi jest bowiem konsekwencją braku realizacji zobowiązania przez przewoźnika, który stanowi o naruszeniu przepisów rozporządzenia. Jeżeli więc dojdzie do opóźnienia lotu lub jego odwołania w sposób powodujący powstanie obowiązku wypłaty odszkodowania, a przewoźnik go nie wypłaci, to już wtedy narusza art. 7 rozporządzenia (wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 19 listopada 2009 r., C-402/07 i C-432/07). Z uwagi na powyższe organ stwierdził naruszenie art. 7 ust 1 lit b rozporządzenia, jednak wobec wypłaty odszkodowania na rzecz D. K. i H. K. po wszczęciu niniejszego postępowania należało umorzyć postępowanie odnośnie zakreślenia 14-dniowego terminu na usunięcie naruszeń. Dalej wskazał, iż na podstawie art. 189f § 2 i § 3 k.p.a., jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających usunięcie naruszenia prawa. Wówczas odstępuje od nałożenia kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia. Prezes ULC wezwał zatem przewoźnika lotniczego do przedstawienia dowodu usunięcia naruszenia prawa do 30 czerwca 2018 r., który przedstawił potwierdzenie dokonania przelewu odszkodowania na rzecz D. K. i H. K.. Organ zaznaczył, iż w interesie społecznym jest, aby przewoźnicy lotniczy wykonywali obowiązki, bez stosowania przymusu państwowego. Organ pouczył zatem S. , iż wypłata odszkodowania winna następować na etapie postępowania reklamacyjnego (por. wyrok NSA I OSK 155/16 z 2 sierpnia 2016 r.). Niemniej wobec P. W. i W. S. do wydania decyzji nie udowodniono wypłaty odszkodowania i nie przedstawiono wyjaśnień, a zgodnie z art. 205b ust. 5 ustawy ciężar dowodu, że uprawnienia pasażera nie zostały naruszone obciąża przewoźnika lotniczego. Skoro tak, to był obowiązany wypłacić na rzecz P. W. i W. S. odszkodowanie, czego nie uczynił. Dalej organ stwierdził, że pasażerowie kontynuowali podróż opóźnionym rejsem, nie doszło zatem do naruszenia art. 8 rozporządzenia. Pasażerowie nie zarzucili naruszenia art.9 braku zapewnienia pomocy, zatem Prezes stwierdził brak naruszenia ww. przepisu. Podobnie co do uchybienia art. 14 ust. 2 rozporządzenia. Na tej podstawie, organ uchylił zaskarżoną decyzję co do obowiązku usunięcia ww. nieprawidłowości w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji oraz nałożenia na ww. przewoźnika lotniczego kary w łącznej wysokości 2000 zł w stosunku do pasażerów H. K. i D. K. i w tym zakresie umorzył postępowanie oraz odstąpił od kary - 2000 zł wobec H. K. i D. K.. W pozostałym zakresie utrzymał decyzję w mocy. Skargę na powyższą decyzję złożyli H. K., D. K., P.W. i W. S. zarzucając naruszenie przepisów: 1. postępowania - art. 6, 7 i 8 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, iż przewoźnik lotniczy wykazał, iż zaspokoił roszczenia wnioskodawczyni, w sytuacji gdy z przelewów wynika, iż przewoźnik zaspokoił je częściowo- to jest mniej niż 400 euro; 2. prawa materialnego - art. 209b ust. 4 Prawo lotnicze poprzez błędne uznanie, iż spełnienie roszczeń pasażerów w toku postępowania tożsame jest z wykonaniem obowiązków rozporządzenia i stanowi przesłankę odstąpienia od nałożenia kar administracyjnych; 3. prawa materialnego - art. 16 ust. 3 rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie i odstąpienie od nałożenia na przewoźnika lotniczego kar administracyjnych pomimo naruszenia przepisów prawa; 4. prawa materialnego - art. 14 ust. 2 rozporządzenia poprzez nieprawidłowe uznanie, iż umieszczenie tablic informacyjnych o prawach pasażerów, w punktach odprawy) zwalnia przewoźnika z obowiązku określonego w ww. przepisie, to jest wręczenia pasażerom lotów opóźnionych pisemnej informacji, co do ich praw. Skarżący wnieśli m.in. o uchylenie ww. decyzji i decyzji ją poprzedzającej: a) w części uchylającej decyzję z [...] marca 2018 r. w zakresie ustalenia terminu usunięcia naruszenia art. 7 ust. 1 b rozporządzenia poprzez wypłatę na rzecz skarżącej 400 euro; b) w części odstępującej od nałożenia na przewoźnika lotniczego kar pieniężnych za naruszenie art. 7 ust. 1 b oraz art. 14 ust. 2 rozporządzenia w odniesieniu do skarżącej. I. Brak spełnienia świadczenia. Zdaniem skarżących Prezes ULC bezzasadnie uznał, iż roszczenia zostały zaspokojone w pełnej wysokości, gdyż złożone przelewy nie stanowiły równowartości 400 euro, w dniu realizacji płatności. Niezasadnie zatem odstąpił od nałożenia sankcji za naruszenie art. 7 ust. 1 b oraz art. 14 ust. 2 rozporządzenia oraz bezzasadnie odstąpił od ustalenia terminu usunięcia naruszenia w/w przepisów. II. Naruszenie art. 14 ust. 2 rozporządzenia. Skarżący przytoczyli art. 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia i wskazali, że wbrew stanowisku organu, w świetle ww. przepisów przewoźnik lotniczy ma obowiązek "wręczenia" pasażerowi pisemnej informacji o jego prawach. Przewoźnik nie przedstawił dowodów, że wykonał ten obowiązek. Organ winien zatem stwierdzić naruszenie oraz nałożyć adekwatną karę. Ustawodawca wprost wskazał formę, w jakiej przewoźnik ma informować pasażerów o ich prawach, to jest wręczenie pisemnej informacji oraz umieszczenie w punkcie odprawy tablic informacyjnych. Nie można więc uznać, że przewoźnik nie naruszył art. 14 ust. 2 rozporządzenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2019r. Sąd odrzucił skargę P. W. i W. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa ULC zapadła w wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S. sp. z o. o., od decyzji z [...] grudnia 2017 r. (I) stwierdzającej naruszenie prawa przez S. sp. z o.o. z siedzibą w W.; II) określającej nieprawidłowości polegające na naruszeniu obowiązku wypłaty na rzecz H. K., D.K., P.W. i W.S. odszkodowania po 400 EUR - art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 261/2004; III) ustalającej obowiązek usunięcia naruszenia określonego w pkt. II, w terminie 14 dni od dnia doręczenia S. decyzji ostatecznej; IV) nakładającej na S. karę pieniężną - 1.000 zł za ww. naruszenie w stosunku do każdego z ww. pasażerów, łącznie 4.000 zł – uchylił ww. decyzję w części: dot. wypłaty na rzecz H. K., D. K., P. W. i W. S. odszkodowania po 400 Euro tj. naruszenie art. 7 ust. 1 lit. b w zw. z art. 6 rozporządzenia oraz obowiązku usunięcia ww. nieprawidłowości w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji oraz nałożenia na ww. przewoźnika lotniczego kary łącznie 4000 zł tj w przedmiocie ustalenia obowiązku usunięcia ww. nieprawidłowości w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji oraz nałożenia kary łącznie 2000 zł co do pasażerów H.K. i D.K. i w tym zakresie umorzył postępowanie co do ustalenia terminu usunięcia naruszenia i odstąpił od nałożenia ww. kary - w pozostałym zakresie utrzymał decyzję w mocy. W ocenie Sądu, decyzja ta odpowiada prawu; uwzględnia całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nadto organ dokonuje właściwej oceny okoliczności sprawy w kontekście art. 5 ust. 3 i art. 7 oraz art. 14 rozporządzenia. Uwzględnia przy tym wykładnię prezentowaną i utrwaloną w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości. Stąd Sąd nie znalazł podstaw do podważenia tego orzeczenia, jak i nie podzielił zarzutów podniesionych w skardze, w zakresie dotyczącym H. K. i D.K.. Nie było kwestionowane w niniejszej sprawie, że skargi pasażerów odnoszą się do lotu ([...]) z dnia [...] sierpnia 2013r. na trasie [...] opóźnionego o ponad 3 godziny, w związku z którym przewoźnik lotniczy nie wykazał przesłanek zwalniających z odpowiedzialności, a zatem obowiązany był wypłacić pasażerom odszkodowanie na podstawie art. 7 rozporządzenia. Na mocy ww. przepisu, przewoźnik lotniczy ma bowiem obowiązek wypłaty odszkodowania, w wysokości określonej w ust. 1, uzależnionej od długości skarżonego lotu. Przepis znajduje zastosowanie nie tylko w przypadku lotu odwołanego (art. 5 ust. 1 lit. c rozporządzenia), ale i w przypadku lotu "znacznie" opóźnionego, tj. wówczas, gdy pasażerowie lotów opóźnionych poniosą stratę czasu wynoszącą co najmniej trzy godziny, polegającą na przybyciu do ich miejsca docelowego co najmniej trzy godziny po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie przylotu (Trybunał Sprawiedliwości UE - wyrok z 19 listopada 2009 r., C-402/07 i C-432/07). Zwolnienie z odpowiedzialności odszkodowawczej określonej w art. 7 rozporządzenia przewiduje art. 5 ust. 3 rozporządzenia wskazujący wyłącznie nadzwyczajne okoliczności, których udowodnienie należy do przewoźnika. Z ustaleń organu wynika, że przewoźnik lotniczy prawidłowo wezwany do złożenia wyjaśnień w tym zakresie w ogóle nie zajął stanowiska, a zgodnie z art. 205b ust. 5 ustawy Prawo lotnicze ciężar dowodu, że uprawnienia pasażera nie zostały naruszone obciąża przewoźnika lotniczego. Przesłał natomiast dowody wypłaty odszkodowania na rzecz H. K. - 1,610.17 zł oraz D. K. - 1,713.44 zł. Niemniej według niepodważonych ustaleń Prezesa ULC wypłata nastąpiła dopiero po wszczęciu postępowania reklamacyjnego, a nie w chwili wystąpienia zdarzenia. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości prezentowane jest utrwalone stanowisko, że jeżeli dojdzie do opóźnienia lotu lub jego odwołania w sposób powodujący powstanie obowiązku wypłaty odszkodowania, a przewoźnik go nie wypłaci, to już wtedy narusza art. 7 rozporządzenia (wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 19 listopada 2009 r., C-402/07 i C-432/07). Zasadnie zatem organ stwierdził naruszenie art. 7 ust 1 lit b rozporządzenia. Prawidłowo również - w ocenie Sądu - zastosował art. 189f § 2 i § 3 k.p.a. stosownie do którego jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających usunięcie naruszenia prawa. Wówczas odstępuje od nałożenia kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia. Jak wynika z akt sprawy, wezwany przez organ w trybie powołanego przepisu, jak już wskazano wyżej, przewoźnik lotniczy przedstawił dowód potwierdzający dokonanie przelewu kwoty odszkodowania w stosunku do skarżących D.K. i H.K.. Według ustaleń organu - Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2017 r. w sprawie o sygnaturze akt [...] oddalił pozew H. K. o wypłatę przedmiotowego odszkodowania. Natomiast w stosunku do D. K. wypłata nastąpiła w drodze nakazu zapłaty ww. Sądu wydanego w sprawie sygn. akt I Nc 6913/16. W konsekwencji słusznie Prezes ULC odstąpił od nałożenia kary za naruszenie przepisów rozporządzenie nr 295/91/WE w wysokości 2000 zł w stosunku do skarżących D. i H. K., podtrzymując jednocześnie stanowisko wobec P. W. i W. S. Wystarczających podstaw do uwzględnienia skargi nie stanowi też stanowisko skarżących wskazujących – pomimo, iż co do zasady słusznie - na niewypełnienie warunków wynikających z art. 14 ust. 2 rozporządzenia, poprzez brak wręczenia informacji o przysługujących im prawach. Zdanie Sądu, przy ocenie tego zarzutu nie można bowiem pominąć okoliczności faktycznych związanych z miejscem wylotu oraz celu całego przepisu. Według ustaleń Prezesa ULC w hali odlotów na lotnisku w [...] rozwieszone są plakaty informacyjne, a na stanowiskach odprawy biletowo - bagażowej znajdują się informacje o uprawnieniach pasażerów, również w języku polskim, z którymi skarżący mogli się zapoznać, jak również skarżący – co wynika z akt sprawy – skorzystali w pełnym zakresie z przysługujących im praw. Jednocześnie Sąd stwierdza, że nie dopatrzył się, aby dokonując oceny organ nie uwzględnił wszystkich dowodów. W konsekwencji, zarzuty i argumenty podniesione w tym kontekście należało uznać za chybione. W świetle przedstawionych rozważań nie doszło do naruszeń przepisów wymienionych w skardze, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy podjął wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy i dysponował materiałem wystarczającym do podjęcia rozstrzygnięcia. Sąd nie dopatrzył się też naruszeń przepisów prawa procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy. Wydane w sprawie rozstrzygnięcie zawiera wszelkie określone prawem elementy. Organ w sposób wystarczający wyjaśnił również motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia, a uzasadnienie decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy, nie podzielając zarzutów skargi, a przy tym uznając zaskarżoną decyzję za prawidłową, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), Sąd orzekł jak w sentencji.