VII SA/Wa 2527/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły, Asesor WSA Joanna Kruszewska - Grońska, Protokolant sekr. sąd. Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi B. W., D. W., J. D., O. D., R. D., A. D., B. B., M. B. i K. M. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] sierpnia 2018 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego postanowień rozporządzenia I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz B. W., D. W., J. D., O. D., R. D., A. D., B. B., M. B. i K. M. kwotę po 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego oraz solidarnie na rzecz wyżej wymienionych skarżących kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej "k.p.a.") w zw. z art. 205a ust. 1 i art. 205b ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2018 r. poz. 138; dalej "Prawo lotnicze") w zw. z art. 5, 6, 7, 8, 9 i 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dłuższego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/WE (Dz. Urz. UE L 46 z 17.02.2004; dalej "rozporządzenie (WE) nr 261/2004"), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez pełnomocnika [...] sp. z o.o. – uchylił w części własną decyzję Nr [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego postanowień rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez zaniedbanie obowiązku wypłaty na rzecz B. W., D. W., J. D., O. D., R. D., B. B., M. B., K. M. i A. D. zryczałtowanego odszkodowania w wysokości po 400 euro dla każdego pasażera, tj. naruszenie art. 7 ust. 1 lit. b) w zw. z art. 6 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 oraz w przedmiocie ustalenia obowiązku usunięcia ww. nieprawidłowości w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji oraz nałożenia na ww. przewoźnika lotniczego kary w łącznej wysokości 9000 zł, tj. w przedmiocie ustalenia obowiązku usunięcia ww. nieprawidłowości w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji oraz nałożenia kary w łącznej wysokości 9000 zł, a także umorzył postępowanie zakresie ustalenia terminu usunięcia naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 i odstąpił od nałożenia kary na przewoźnika lotniczego w łącznej wysokości 9000 zł. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W dniu 22 czerwca 2017 r. do Urzędu Lotnictwa Cywilnego w [...] wpłynął wniosek B. W., D. W., J. D., O. D. i R. D. o stwierdzenie naruszenia przez [...] sp. z o.o. przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w związku z lotem z dnia [...] czerwca 2016 r. na trasie [...] – [...] o oznaczeniu kodowym [...]. Następnie w dniu 5 lipca 2018 r. do Urzędu Lotnictwa Cywilnego w [...] wpłynęły wnioski w tym samym przedmiocie złożone przez B. B., M. B., K. M. i A. D. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. znak [...] wydaną na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 § 2 i 3 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2017, poz. 201 ze zm.), art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 2 oraz art. 209b ust. 1 Prawa lotniczego, art. 6, 7, 8, 9 i 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004: I) stwierdził naruszenie prawa przez [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...]; II) określił zakres nieprawidłowości polegający na naruszeniu obowiązku wypłaty na rzecz B. W., D. W., J. D., O. D., R. D., B. B., M. B., K. M. i A. D. odszkodowania w wysokości 400 euro dla każdego z nich, o którym mowa w art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 261/2004; III) ustalił obowiązek usunięcia naruszenia stwierdzonego w pkt II) w terminie 14 dni liczonym od dnia doręczenia [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] ostatecznej decyzji; IV) nałożył na [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] karę pieniężną w wysokości 1000 zł za naruszenie art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w stosunku do każdego z ww. pasażerów, tj. karę pieniężną w łącznej wysokości 9000 zł. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego w uzasadnieniu wskazał, że start lotu zaplanowany był na dzień [...] czerwca 2016 r. o godz. 5:00 czasu lokalnego, natomiast lądowanie na dzień [...] czerwca 2016 r. o godz. 8:45 czasu lokalnego. Odległość tego lotu wynosiła 1.710 kilometrów. Przewoźnikiem obsługującym lot była spółka [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Pasażerowie faktycznie wylecieli z portu lotniczego w [...] godzin później i z tym samym opóźnieniem dotarli do portu lotniczego w [...]. W oczekiwaniu na opóźniony lot pasażerowie otrzymali od przewoźnika pomoc zgodnie art. 9 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, natomiast nie zostali poinformowani o przysługujących prawach pasażera wynikających z art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Za fakt powszechnie znany organ uznał jednak okoliczność, iż w terminalu portu lotniczego w [...] wywieszone są plakaty traktujące o prawach pasażerów określonych przepisami rozporządzenia (WE) nr 261/2004, w tym o prawie do informacji na temat odszkodowania w przypadku opóźnienia lotu. Przewoźnik lotniczy prawidłowo zawiadomiony o wszczęciu postępowania i wezwany do złożenia wyjaśnień w sprawie nie wyjaśnił jaka była przyczyna opóźnienia przedmiotowego rejsu. Przewoźnik nie wziął w postępowaniu czynnego udziału. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego stwierdził, że przewoźnik zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 zobowiązany był do zapłaty na rzecz każdego z pasażerów kwoty po 400 euro, a niewykonanie tego obowiązku w myśl art. 209b Prawa lotniczego stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku nr 2 do ustawy. Stosownie do pkt 1.5 tego załącznika, naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 podlega karze pieniężnej od 1000 do 2500 zł. Organ stwierdził przy tym, iż przewoźnik poza art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 261/2004 nie naruszył innych przepisów tego aktu prawnego. Uzasadniając brak naruszenia art. 14 tego rozporządzenia organ wskazał, że pasażerowie mieli możliwość zapoznania się z informacjami na temat prawa do odszkodowania, gdyż informacje te były ogólnie dostępne i znajdowały się na plakatach rozmieszczonych w terminalu portu lotniczego w [...], a nadto czytelne informacje z zakresu uprawnień pasażerów linii lotniczych znajdowały przy stanowiskach odprawy biletowo-bagażowej. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. znak [...] złożył przewoźnik [...] sp. z o.o. wnosząc w nim o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. W uzasadnieniu wskazał, że roszczenia pasażerów zostały zaspokojone w całości w dniu 9 sierpnia 2017 r., a zatem zasadne jest odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w oparciu o art. 189f k.p.a. Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. znak: [...], Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego uchylił w części własną decyzję Nr [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. oraz umorzył postępowanie zakresie ustalenia terminu usunięcia naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 i odstąpił od nałożenia kary na przewoźnika lotniczego w łącznej wysokości 9000 zł. Organ przyjął, że wobec zapłaty odszkodowań, ustalenie obowiązku usunięcia naruszenia w terminie 14 dni liczonym od dnia doręczenia [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] ostatecznej decyzji stało się bezprzedmiotowe. W tym zakresie należało więc umorzyć postępowanie. Uzasadniając natomiast odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej organ II instancji powołał się na treść art. 189f § 2 i 3 k.p.a. wskazując, że przewoźnik został wezwany do przedstawienia dowodu usunięcia naruszenia prawa w terminie do 30 czerwca 2018 r. Następnie przewoźnik w toku postępowania administracyjnego przedstawił dowody zapłaty odszkodowań. Zdaniem organu w interesie społecznym jest to, by przewoźnicy lotniczy wykonywali ciążące na nich obowiązki, których beneficjentami są pasażerowie, bez stosowania środków przymusu państwowego. Ze względu na powyższe, Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego za wystarczające uznał pouczenie [...] sp. z o.o., iż wypłata odszkodowania powinna następować na etapie postępowania reklamacyjnego. W uzasadnieniu organ podtrzymał też swoje stanowisko w przedmiocie braku naruszenia przez przewoźnika - innych, niż art. 7 ust. 1 lit. b) - przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe rozstrzygnięcie wnieśli B. W., D. W., J. D., O. D., R. D., A. D., B. B., M. B. i K. M. (dalej jako "skarżący"), reprezentowani przez adw. K. S. W skardze wskazali, że decyzję zaskarżają w części, to jest w zakresie: a) odstąpienia od ustalenia terminu usunięcia naruszenia art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w stosunku do pasażerów opóźnionego rejsu [...] relacji [...]-[...] z dnia [...] czerwca 2018 r. występujących po stronie skarżącej; b) ustalenia braku naruszenia przez przewoźnika lotniczego art. 14 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004; c) odstąpienia od nałożenia na przewoźnika lotniczego kar administracyjnych w związku z naruszeniem obowiązków wynikających z art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Zaskarżonej decyzji zarzucili: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, 7 i 8 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, iż przewoźnik [...] sp. z o.o. wykazał zaspokojenie roszczeń wnioskodawców wynikających z opóźnionego rejsu [...] relacji [...]-[...] z dnia [...] czerwca 2018 r., w sytuacji gdy z treści potwierdzeń przelewów wynika, iż przewoźnik zaspokoił częściowo roszczenia pasażerów; 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 9 zd. 1 oraz 10 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie oświadczenia pełnomocnika pasażerów w przedmiocie niezaspokojenia roszczeń wynikających z treści skargi; 3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 209b ust. 4 Prawa lotniczego poprzez błędne uznanie, iż spełnienie roszczeń pasażerów w toku postępowania administracyjnego tożsame jest z wykonaniem obowiązków wskazanych w treści rozporządzenia (WE) nr 261/2004, a co za tym idzie stanowi przesłankę warunkującą odstąpienie od nałożenia kar administracyjnych na przewoźnika lotniczego; 4. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 16 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez jego niezastosowanie polegające na odstąpieniu od nałożenia na przewoźnika lotniczego kar administracyjnych pomimo ustalenia naruszenia przepisów prawa; 5. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 14 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na nieprawidłowym uznaniu, iż wykonanie przez przewoźnika lotniczego obowiązku określonego w art. 14 ust. 1 tego rozporządzenia (umieszczenie tablic informacyjnych o prawach pasażerów w punktach odprawy) zwalnia przewoźnika z obowiązku określonego w art. 14 ust. 2 tego rozporządzenia, tj. wręczenia pasażerom lotów opóźnionych pisemnej informacji, co do ich praw. Wskazując na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w części uchylającej decyzję z dnia [...] grudnia 2017 r. w zakresie ustalenia terminu usunięcia naruszenia art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez wypłatę na rzecz skarżących kwot po 400 euro oraz w części odstąpienia od nałożenia na przewoźnika kar pieniężnych w związku z naruszeniem art. 7 ust. 1 lit. b) i art. 14 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, a także o zasądzenie kosztów postępowania wywołanego wniesieniem skargi według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że działający w ich imieniu pełnomocnik także złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., zarzucając w tym wniosku błędne stwierdzenie braku naruszenia przez przewoźnika lotniczego art. 14 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Skarżący wskazali, że wbrew ustaleniom Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego nie otrzymali rekompensaty w związku z opóźnieniem rejsu. Z przedłożonych do akt sprawy potwierdzeń przelewów wynika bowiem, że zaspokojone zostały roszczenia pasażerów wynikające z rejsu [...]-[...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., który również był znacznie opóźniony, nie zaś roszczenia wynikające z rejsu relacji [...]-[...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. Z tych względów zdaniem skarżących Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego niezasadnie odstąpił od nałożenia na przewoźnika lotniczego sankcji oraz bezzasadnie odstąpił od ustalenia terminu usunięcia naruszenia przepisów. Skarżący podnieśli, że samo istnienie tablic informacyjnych na lotnisku nie zwalniało przewoźnika z obowiązku wręczenia pasażerom pisemnej informacji na temat ich praw. Tym samym Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego obowiązany był stwierdzić naruszenie przepisu art. 14 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie po bezskutecznym upływie terminu do usunięcia braków formalnych wskazując, że zawiera ona braki formalne uniemożliwiające nadanie jej dalszego biegu. Po pierwsze skarga nie została podpisana. Nadto do skargi nie załączono wymaganych prawem załączników w postaci dowodu uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictw oraz dowodu uiszczenia wpisu od wniesionej skargi. Do skargi nie dołączono również wystarczającej liczby jej odpisów oraz pełnomocnictwa, na które powołuje się pełnomocnik skarżących. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego podniósł także, że wniosek sformułowany w skardze jest nieprecyzyjny wskazując, że odnosi się on do elementów, które nie zostały ujęte w treści decyzji. Za nieprawidłowe zdaniem organu należy uznać żądanie częściowego uchylenia decyzji w zakresie odstąpienia od nałożenia kary za naruszenie art. 14 rozporządzenia, podczas gdy zaskarżona decyzja nie stwierdza naruszenia tego przepisu, a więc nie nakłada na przewoźnika kary w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie ponieważ zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. i w konsekwencji art. 80 K.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. skutkuje jej uchyleniem. Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] sierpnia 2018 r., na mocy której organ, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylił w części własną decyzję z [...] grudnia 2017 r. w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego postanowień rozporządzenia (WE) nr 261/2004, umorzył postępowanie w zakresie ustalenia terminu usunięcia naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 i odstąpił od nałożenia kary na przewoźnika lotniczego w łącznej wysokości 9000 zł. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 205a ust. 1 i art. 205b ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze w zw. z art. 5, 6, 7, 8, 9 i 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dłuższego opóźnienia lotów. Jak wynika z akt sprawy, i kwestie te są niesporne, skarżący odbywali w dniu [...] czerwca 2016 r. lot na trasie [...] – [...] o oznaczeniu kodowym [...]. Podmiotem realizującym lot była [...] Sp. z o.o. Bezsporne jest również to, że lot został opóźniony, a pasażerowie dotarli na miejsce przeznaczenia z opóźnieniem ponad trzygodzinnym. Na podstawie art. 7 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 pasażerom lotu powinno zostać, z uwagi na długość trasy, wypłacone odszkodowanie w wysokości 400 Euro. W uzasadnieniu organ powołał się na materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, wskazujący na to, że pasażerowie opóźnionego lotu o nr [...] na trasie [...] – [...] z dnia [...][...] czerwca 2016 r. otrzymali odszkodowanie w kwotach po 400 Euro wypłaconych przez przewoźnika na rzecz skarżących. Wskazał przy tym na kopie - znajdujących się w aktach sprawy - potwierdzeń przelewów. Wypłata odszkodowania pasażerom była również podstawą do odstąpienia przez organ od nałożenia na przewoźnika kary z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania wynikającego z przepisów rozporządzenia (WE) 261/2004 polegającego na niewypłaceniu odszkodowania w dacie jego wymagalności. Podstawę prawną nałożenia kary stanowił art. 209b ustawy Prawo lotnicze w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy sprawy, stanowiący jednocześnie podstawę ustaleń faktycznych organu i podstawę prawną rozstrzygnięcia, nie zawiera dowodów na które powołał się organ rozpatrujący sprawę, a braki dowodowe są tego rodzaju, że przesądzają o co najmniej przedwczesnym wydaniu decyzji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że przewoźnik lotniczy wypłacił pasażerom opóźnionego lotu należne odszkodowanie. W aktach sprawy brak jest jednak dowodów wypłaty powyższego odszkodowania. Przedstawione Sądowi kopie przelewów istotnie dotyczą wypłaconych odszkodowań na rzecz skarżących przez przewoźnika [...], jednakże nie są to przelewy za lot który odbył się w dniu [...] czerwca 2016 r. Z akt sprawy wynika, że skarżący domagali się wypłaty odszkodowań również za lot powrotny [...] – [...], realizacja którego nastąpiła w dniu [...] czerwca 2016 r. Taki jest też tytuł przelewu wskazujący na lot o nr [...] i datę przelotu: "2016.06.[". Organ, mimo podniesionego zarzutu w skardze w tym przedmiocie, nie wyjaśnił wątpliwości, chociażby w odpowiedzi na skargę. Brak potwierdzenia wypłaty przelewów i treść przedstawionych Sądowi akt sprawy wskazuje, że odszkodowania za lot [...] na trasie [...] – [...] nie zostały wypłacone. Oznacza to również, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem prawa materialnego art. 7 ust. 1 rozporządzenia (WE) 261/2004 i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, jeżeli znajdujące się w aktach sprawy kopie przelewów dotyczą lotu [...] na trasie [...] – [...], a zostały jedynie błędnie opisane przez przewoźnika dokonującego przelewu, organ powinien był na podstawie art. 77 § 1 K.p.a. kwestię tę ustalić poprzez zebranie niezbędnego w tym zakresie materiału dowodowego w postaci chociażby wyjaśnień przewoźnika. Poczynienie powyższych ustaleń pozwoliłoby jednoznacznie określić stan faktyczny, który będzie podstawą do zastosowania właściwej normy prawa materialnego lub procesowego dla zakończenia tej sprawy. Na tym etapie wobec wskazanych wątpliwości stanu faktycznego sprawy nie można przesądzić końcowego rozstrzygnięcia. Z wymienionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżących ich zwrot w kwocie równej uiszczonemu wpisowi sądowemu oraz solidarnie kwotę 480 zł z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego.