VII SA/Wa 2546/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Protokolant spec. Monika Pietruszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2014 r. sprawy ze skargi M. Spółdzielni Mieszkaniowej "E." w W. na decyzję M. Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] września 2013 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia określonych obowiązków skargę oddala Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2013 r. znak [...] M. Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej [...] z dnia [...] lipca 2013 r. znak [...] w sprawie poprawy warunków przeciwpożarowych w budynku przy ul. K. [...] w W. Postępowanie w niniejszej sprawie miało następujący przebieg. Mieszkańcy budynków przy ul. K. [...] i K. [...] pismem datowanym na [...] czerwca 2013 r. zwrócili się do Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej [...] z prośbą o przeprowadzenie kontroli stanu technicznego budynków, zwłaszcza instalacji elektrycznej i piorunochronnej, opisując istniejące nieprawidłowości. W dniach 9 i 10 lipca 2013 r. została przeprowadzona kontrola budynku przy ul. K. [...], z której sporządzono protokół. W związku ze stwierdzonymi uchybieniami Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej [...] wydał, na podstawie art. 26 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej w zw. z §16 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków (...) oraz § 207 ust. 2 i § 68 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, decyzję z dnia [...] lipca 2013 r., znak [...], nakazującą Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "E." zapewnienie w skontrolowanym budynku właściwej szerokości użytkowej spoczników ewakuacyjnych klatek schodowych, która powinna wynosić co najmniej 1,5 m lub zastosowanie rozwiązania zamiennego w odniesieniu do ww. wymagań w przypadku braku możliwości ich realizacji w pełnym zakresie, wskazanych na podstawie opracowanej ekspertyzy technicznej właściwej jednostki badawczo - rozwojowej albo rzeczoznawcy budowlanego oraz do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych i uzgodnionych z M. Komendantem Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, że spoczniki są o ponad jedną trzecią mniejsze od parametru wymaganego przepisami techniczno - budowlanymi. Właściciel, zarządca lub użytkownik budynku w oparciu o wskazany wyżej § 16 ust. 3 rozporządzenia ma obowiązek zastosowania rozwiązań zapewniających spełnienie wymagań bezpieczeństwa pożarowego w sposób określony w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki, zgodnie zaś z § 207 ust. 2 tego rozporządzenia, to stosuje się również do budynków istniejących, gdy uchybienia zagrażają życiu ludzi. Organ pouczył także adresata decyzji, że w zw. z § 2 ust. 3a ww. rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (...) nakazany w decyzji obowiązek może być spełniony w sposób inny niż podany w ww. rozporządzeniu z zachowaniem trybu określonego w wymienionym przepisie. Odwołanie od tej decyzji złożyła M. Spółdzielnia Mieszkaniowa "E.", wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zniesienie nałożonego obowiązku, ewentualnie o uchylenie decyzji w zakresie pkt. 2 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Wskazała, że budynek przy ul. K. [...] został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę, zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i oddany do użytkowania w 1994 roku, więc wymóg zapewnienia spoczników o szerokości 1,5 metra jest niewykonalny. Podniosła, że w odniesieniu do tej decyzji może zachodzić przesłanka jej nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. M. Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia [...] września 2013 r. znak [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w całości. Organ wskazał, że w związku z niezgodną z przepisami szerokością spoczników budynek został uznany za zagrażający życiu ludzi. Przepis § 207 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.) jednoznacznie wskazuje zakres stosowania warunków techniczno - budowlanych, w tym dot. parametrów spoczników klatek (§ 68 ust. 1 i 2) w stosunku do budynków istniejących, które na podstawie innych przepisów zostały sklasyfikowane jako zagrażające życiu ludzi. Ponadto organ pierwszej instancji wskazał możliwość zastosowania rozwiązań zamiennych. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosła M. Spółdzielnia Mieszkaniowa "E.", zarzucając jej wypełnienie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz naruszenie art. 6, 7, 8, 77 § 1, 107 § 3 i 138 § 2 k.p.a., dochodziła stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej w całości na podstawie art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej w całości. W uzasadnieniu skarżąca, powołując się na wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 494/10 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 października 2009 r., sygn. akt II SA/Go 499/09, wskazała, że mimo tego, iż organ był do tego zobowiązany, nie określił jednoznacznie i precyzyjnie nałożonych nakazów. Decyzja była niewykonalna w dacie wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, zatem obarczona jest wadą w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. W ocenie skarżącej organ nie ustalił też stanu faktycznego w sposób wszechstronny i wyczerpujący, a ograniczył się do przytoczenia treści przepisów aktów wykonawczych. Organ, nie wskazując rozwiązań zamiennych, ciężar wyjaśnienia sprawy przerzucił na Spółdzielnię. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaskarżona i poprzedzająca ja decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają przepisom prawa. Zgodnie z art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009r. Nr 178, poz. 1380 ze zm.) - ochrona przeciwpożarowa polega na realizacji przedsięwzięć mających na celu ochronę życia, zdrowia i mienia przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem poprzez: zapobieganie powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia. Co do zasady ustawodawca nałożył na właściciela obiektu lub terenu obowiązek ochrony przeciwpożarowej (wyjątki zostały określone w ust. 1a - przejęcie odpowiedzialności za realizację obowiązku). Stosownie do treści art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie przeciwpożarowej to na właścicielu budynku ciąży obowiązek zapewnienia odpowiedniej ochrony przeciwpożarowej. Postępowanie w niniejszej sprawie dotyczące zapewnienia właściwej szerokości użytkowej spoczników, tj. powiększenia istniejących za krótkich do szerokości co najmniej 1,5 m, było prowadzone na podstawie ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719) w związku z § 207 ust. 2 i § 68 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690 ze zm.). Przeprowadzona kontrola budynku wykazała nieprawidłowości w zabezpieczeniu przeciwpożarowym, organ nałożył na skarżącą Spółdzielnie stosowne obowiązki w zakresie dostosowania spoczników do wymaganej minimalnej szerokości. Nałożony obowiązek ma charakter samoistny i wynika wprost z przepisów prawa, a konkretnie z § 16 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów w związku z § 68 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a nie z uznania administracyjnego. Przepisy te, wbrew podnoszonym w toku postępowania zarzutom stosuje się do budynków (starych) użytkowanych, między innymi takich jak ten, którego dotyczy przedmiotowa sprawa. Wynika to zarówno z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej i § 207 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Jak podał w wyroku z dnia 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 745/06 Naczelny Sąd Administracyjny "zakres stosowania art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej nie został w akcie normatywnym w żaden sposób ograniczony w odniesieniu do tzw. budynków starych, czyli powstałych w okresie przed wejściem w życie tego przepisu. Co więcej, w § 207 ust. 2 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie zawarta została wyraźna wskazówka, iż przepisy dotyczące bezpieczeństwa pożarowego stosuje się również do użytkowanych budynków istniejących, jeżeli zagrażają one życiu ludzi". Tak więc z powyższego wynika, że przepisy te mają zastosowanie nie tylko do nowo powstających budynków, ale również do budynków powstałych przed dniem wejścia tych przepisów w życie w razie, gdy okaże się, że budynki istniejące nie spełniają wymogów, konieczne jest nałożenie obowiązków mających na celu dostosowanie istniejącej sytuacji do wymogów określonych w prawie. Retrospektywny charakter tych przepisów, powoduje, że mają one za zadanie doprowadzenie starych budynków do nowych wymogów ochrony przeciwpożarowej, gwarantujących skuteczniejszą ochronę życia ludzkiego i mienia o znacznej wartości. W świetle § 68 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w budynku mieszkalnym łączną szerokość użytkową spoczników w klatkach schodowych stanowiących drogę ewakuacyjną należy obliczać proporcjonalnie do liczby osób mogących przebywać równocześnie na kondygnacji, na której przewiduje się obecność największej ich liczby, przyjmując, co najmniej 0,6 m szerokości na 100 osób, lecz nie mniej niż 1,5 m. Jak wynika z akt sprawy przedmiotowy budynek nie spełnia wymagań ww. przepisów w zakresie odpowiedniej szerokości spoczników. Z protokołu ustaleń z czynności kontrolno-rozpoznawczych w zakresie ochrony przeciwpożarowej wynika, że szerokość użytkowa spoczników zlokalizowanych w klatkach schodowych wynosi 0,96 cm. Tak więc szerokość ta jest, jak zasadnie podkreślił organ, aż o ponad jedną trzecią mniejsza od parametru szerokości wymaganego przepisami techniczno - budowlanymi. W świetle ww. okoliczności organ, stosownie do treści art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jedn. Dz. U. 2009 r., Nr 12, poz. 68, ze zm.), uprawniony był w drodze decyzji administracyjnej do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie. W ocenie Sądu w sprawie niniejszej priorytetem powinno być zagwarantowanie ochrony zdrowia i życia - bezpieczeństwo użytkowników budynku pozostającego w zasobach skarżącej Spółdzielni. Podkreślić należy, ze jak to wskazały również organy I i II instancji, nakazany w decyzji obowiązek może być spełniony w sposób inny niż podany w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku, w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, uzgodniony z Komendantem Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej. Sąd stwierdza, że bezpodstawny jest zarzut co do wady kontrolowanych decyzji opisanej w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Decyzje są prawidłowo zredagowane także w zakresie nałożonego obowiązku. Ten został określony wyczerpująco w zakresie wymogów ochrony przeciwpożarowej, kwestia realizacji nakazu z punktu widzenia sztuki budowlanej czy przepisów budowlanych z tym związanych pozostaje poza niniejszym rozstrzygnięciem. Ponadto, adresat nałożonego obowiązku został pouczony, że na etapie jego realizacji może dojść do uzgodnień w tym zakresie z organem ochrony pożarowej. Kierując się powyższą argumentacja, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (,Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.).