VII SA/Wa 2548/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z. D. od zarządzenia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2014 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku Z. D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. D. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 12 listopada 2013 r. Z. D. wniosła skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. znak: [...]. Zarządzeniem z dnia 29 listopada 2013 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł, który skarżąca uiściła w dniu 6 grudnia 2013 r. Pismem z dnia 2 grudnia 2013 r. skarżąca złożyła "wniosek o umorzenie kosztów sądowych w całości". Do wniosku dołączyła m.in. wypełnione Oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, na druku stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 kwietnia 2010 r. w sprawie określenia wzoru oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby fizycznej ubiegającej się o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (Dz. U. z Nr 65, poz. 418), mającym zastosowanie w postępowaniu cywilnym. Przy piśmie z dnia 11 grudnia 2013 r. przesłano skarżącej urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, obowiązujący w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, celem jego uzupełniania i odesłania w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W wyznaczonym terminie skarżąca ponownie nadesłała wypełniony formularz mający zastosowanie w postępowaniu cywilnym. Z tego względu zarządzeniem referendarza sądowego tut. Sądu z dnia 10 stycznia 2014 r. wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy pozostawiono bez rozpoznania. Zarządzenie z dnia 10 stycznia 2014 r. doręczono skarżącej w dniu 16 stycznia 2014 r. W dniu 20 stycznia 2014 r. skarżąca wniosła sprzeciw od zarządzenia referendarza sądowego. Do sprzeciwu załączyła wypełniony formularz o przyznanie prawa pomocy PPF obowiązujący w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżąca w formularzu wskazała, że jest emerytowana fryzjerką. Pozostaje sama w gospodarstwie domowym. Skarżąca posiada mieszkanie o pow. 80 m2, segment pawilonu handlowego oraz samochód osobowy. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 1321,77 zł miesięcznie oraz z wynajmu lokalu handlowego, z którego uzyskuje dochód 2756,02 zł miesięcznie. Dochód jest w całości przeznaczony na spłatę kredytów w bankach. Dodała, że musi pracować, by mieć pieniądze na leczenie, jedzenie i bieżące opłaty (prąd, woda, ogrzewanie mieszkania), w związku z tym poniesienie kosztów sądowych jeszcze bardziej pogrążyłoby ją. Z załączonych przez skarżącą dokumentów wynika także, że przeciwko Z. D. prowadzone jest postępowanie egzekucyjne należności pieniężnej w kwocie 100038 zł (należność główna), w ramach którego m.in. wystosowano do skarżącej zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z nieruchomości i wezwanie do zapłaty należności z dnia [...] lipca 2013 r., zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego i zakazie wypłat, wezwanie do dokonywania potrąceń z emerytury i zawiadomienie o zajęciu ruchomości (pojazd Citroen Picasso). Skarżąca dołączyła do akt sprawy także kopie 2 umów o kredyt gotówkowy na łączną kwotę 128743,27 zł. W dniu [...] sierpnia 2013 r. skarżąca zawarła umowę o kredyt gotówkowy na kwotę 86243,27 zł, wysokość miesięcznej raty – 2317,55 zł (pierwsza rata płatna do dnia 28 września 2013 r. – 3139,76 zł). W dniu [...] sierpnia 2013 r. zawarła zaś umowę o kredyt gotówkowy na kwotę 42500 zł, wysokość miesięcznej raty – 829,36 zł. Jak wynika z przedłożonych dokumentów skarżąca poniosła następujące wydatki: zakup leków - 34,50 zł, gaz – 309,97 zł, zryczałtowany podatek od przychodów ewidencjonowanych (PPE) – 222 zł, podatek od towarów i usług (VAT) – 598 zł, opłaty za użytkowanie wieczyste 2 działek– 482,75 zł i 52,27 zł, podatek od nieruchomości – 293 zł, woda – 61,53 zł, energia – 276,17 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawcę sprzeciwu - na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy, przy czym prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym zawarte są w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie całkowitym Sąd przyznaje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu własnym i rodziny. Całkowity zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych bądź ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (bądź obu tych pomocy) i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim. Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Z wyjaśnień skarżącej wynika, że jedynym źródłem jej utrzymania jest emerytura oraz dochód z najmu lokalu, co łącznie daje kwotę w wysokości 4077,79 zł miesięcznie. Dodatkowo skarżąca, jak sama przyznała, nadal pracuje. Z dodatkowej pracy skarżąca osiągać musi dochód, ma co wskazuje poniesienie kosztów z tytułu podatków PPE i VAT za październik 2013 r. Nawet pomimo uwzględnienia konieczności odliczenia od tej kwoty stałych kosztów utrzymania (żywność, leki, opłaty za media), to łącznie osiągany dochód należy uznać wysoki i stały. Dla oceny możliwości płatniczych skarżącej istotne jest również, że w rozpoznawanej sprawie wpis od skargi należny jest w wysokości 200 zł, a skarżąca go uiściła. Należy więc przyjąć, że skarżąca jest w stanie zgromadzić środki niezbędne do dochodzenie swoich praw przed sądem. Powoływana przez skarżącą okoliczność posiadania kredytów konsumpcyjnych oraz wszczęta przeciwko niej egzekucja komornicza, która – jak wskazała skarżąca – była powodem zaciągnięcia tych kredytów, nie może przesądzać o trudnej sytuacji materialnej i być podstawą do całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Należy mieć bowiem na uwadze, że zobowiązania cywilnoprawne nie korzystają z pierwszeństwa przed obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych. Skarżąca nie wykazała ponadto, by te okoliczności uniemożliwiłyby jej terminowe ponoszenie opłat lub powodowały zaległości w opłatach. Skarżąca składając skargę do Sądu powinna liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia, co też uczyniła uiszczając wpis sądowy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.