VII SA/Wa 2553/11
WyrokWSA w Warszawie2012-04-19
Skład orzekający: Mirosława Pindelska, Krystyna Tomaszewska, Urszula Wilk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka kolejowa (PKP S.A.) jest właściwym podmiotem do nałożenia obowiązku usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym kładki dla pieszych nad torami kolejowymi, która stanowi budowlę kolejową, mimo że nie jest jej właścicielem, a jedynie wieczystym użytkownikiem gruntu, na którym jest posadowiona?Ratio decidendi
Sąd uznał, że spółka kolejowa (PKP S.A.) jest właściwym podmiotem do nałożenia obowiązku usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym kładki dla pieszych nad torami kolejowymi. Pomimo braku własności, spółka ta, jako wieczysty użytkownik gruntu i zarządca infrastruktury kolejowej na mocy przepisów ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" oraz ustawy o transporcie kolejowym, jest odpowiedzialna za utrzymanie tej budowli kolejowej w należytym stanie technicznym, zapewniającym bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego. Zastosowanie przepisów szczególnych dotyczących infrastruktury kolejowej ma pierwszeństwo przed ogólnymi przepisami Prawa budowlanego dotyczącymi właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą spółce PKP S.A. usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym kładki dla pieszych nad torami kolejowymi. Spółka PKP S.A. wniosła skargę, zarzucając niewłaściwe ustalenie podmiotu zobowiązanego do wykonania nakazu, twierdząc, że nie jest właścicielem ani zarządcą kładki, a zarządzanie liniami kolejowymi zostało jej powierzone z wyłączeniem takich budowli. Organy administracji uznały PKP S.A. za właściwy podmiot, opierając się na przepisach Prawa budowlanego oraz statusie wieczystego użytkownika gruntu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Sąd stwierdził również, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku i zasądził od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej spółki zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Pindelska, , Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Dorota Wasiłek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2011r. znak [...] w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej spółki [...] S.A. z siedzibą w W. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. kwotę 760 zł (siedemset sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [....] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. po
rozpatrzeniu odwołania [....] S.A. w W. Oddział
Gospodarowania Nieruchomościami w K. (dalej [...] S.A.) od decyzji z dnia [...]
sierpnia 2011 r. nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w
sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego kładki dla pieszych nad torami linii
kolejowej nr [...] [...] – [...] w km 22,202, usytuowanej przy ulicy C.
w S., na działce ew. nr [...] obręb [....], nakazującej właścicielowi tejże
kładki, tj. [...] S.A. usunięcie nieprawidłowości wymienionych w zaleceniach pkt 7.1
oceny technicznej - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji, organ odwoławczy podał, że decyzją z dnia [...] sierpnia
2011 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał
właścicielowi kładki dla pieszych usytuowanej przy ulicy C. w S., nad
torami linii kolejowej nr [...] [...] – [...] w km 22,202, na działce ew. nr [...]
obręb [...], tj. [...] S.A. usunięcie nieprawidłowości wymienionych w zaleceniach
pkt 7.1 oceny technicznej, poprzez:
1. usunięcie okładziny lastriko z powierzchni schodów, a w razie konieczności
odpowiednie wzmocnienie zakotwienia balustrady oraz uzupełnienie ubytków
betonu na krawędziach schodów;
2. oczyszczenie oraz zabezpieczenie antykorozyjne balustrad;
3. rozkucie i oczyszczenie z luźnych części oraz uzupełnienie brakującej otuliny
betonowych schodów;
4. rozkucie i na nowo zabetonowanie w deskowaniu z odpowiednim dowiązaniem do
zbrojenia prowizorycznie naprawionego spocznika nr 2 oraz stopni od strony
budynku dworca;
5. wykonanie nawierzchni na schodach z żywic epoksydowych (spocznik,
przednóżek, podnóżek) i zabezpieczenie powłokami malarskimi pozostałych
powierzchni betonowych;
6. uzupełnienie ubytków betonu w górnej części podpór i wykonanie zbrojonych pod lewek ciosów pod łożyskowych;
7. wymianę pomostu drewnianego na nowy z zaimpregnowanego drewna klasy min.
K21, dyliny o grubości 50 mm, podłużnice z kantówek 120x120 mm w rozstawie
co 40 cm;
8. wymianę oraz zamontowanie brakujących osłon przeciwporażeniowych;
9. zabezpieczenie antykorozyjne całej konstrukcji stalowej zestawami powłok
malarskich, po uprzednim wyczyszczeniu i przygotowaniu podłoża;
10. uzupełnienie brakujących elementów instalacji elektrycznej oświetlenia oraz
oczyszczenie i zabezpieczenie antykorozyjne elementów stalowych ww. instalacji
w terminie do 30 listopada 2011 r. oraz zakazującej użytkowania przedmiotowej
kładki dla pieszych do czasu usunięcia wymienionych nieprawidłowości.
Organ wyjaśnił, że wymieniona ocena techniczna opracowana przez mgr inż.
K. C., posiadającego uprawnienia budowlane do projektowania bez
ograniczeń w specjalności mostowej nr ewid. [...] członka [....]
Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa o numerze ewidencyjnym [...],
została sporządzona w związku z wydaniem w dniu [...] kwietnia 2011 r. przez [...]
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowienia nr [...] o nałożeniu na
[...] S.A. obowiązku dostarczenia oceny technicznej w zakresie stanu technicznego
przedmiotowej kładki, ze szczególnym uwzględnieniem stateczności jej konstrukcji i
bezpieczeństwa dla ruchu kolejowego.
Z pkt. 7 sporządzonej oceny technicznej, jak następnie organ wywodził wynikało,
że obiekt znajduje się w stanie niedostatecznym z uwagi na zaawansowaną destrukcją
betonu, uszkodzenia konstrukcji schodów kładki oraz brak prac utrzymaniowych. W
oparciu o zalecenia przedmiotowej oceny, w których określone zostały roboty niezbędne
dla przywrócenia parametrów technicznych i użytkowych ocenianego obiektu
budowlanego – [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w decyzji z dnia [...]
sierpnia 2011 r. nr [...] określił zakres robót zobowiązując do ich wykonania [...] S.A.
W odwołaniu od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru
Budowlanego [...] S.A. stwierdziła, że nie jest podmiotem właściwym do wykonania
nałożonego zaskarżoną decyzją obowiązku, gdyż nie jest właścicielem ani zarządcą
kładki dla pieszych nad torami linii kolejowej nr [...] [...] – [....] w km 22,202,
usytuowanej przy ulicy C. w S., na działce ew. nr [...] obręb [...]
Organ odwoławczy przywołał treść art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.
Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm. dalej: Prawo budowlane),
powołał się na wyrok NSA z dn. 21.10.1999 r., sygn. akt IV S.A. 1597/97 oraz wywiódł,
że adresatem postanowień przewidzianych w art. 66 Prawa budowlanego, w przypadku
istniejącego obiektu, może być wyłącznie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego.
Organ stwierdził także, że z księgi wieczystej [...] oraz wypisu i
wyrysu z rejestru gruntów, działka nr [...], obręb nr [...], jednostka ew. [...]
S. M., powiat [...], woj. [...], na której usytuowany jest objęty
skarżonym rozstrzygnięciem obiekt budowlany stanowi własność Skarbu Państwa i
pozostaje w użytkowaniu wieczystym [...] S.A.
Wskazując na brzmienie art. 34 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o
komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie
Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm. dalej: ustawa z dnia 8 września 2000
r.) organ wywiódł, że budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach Skarbu
Państwa przekazanych w użytkowanie wieczyste [...] stają się z mocy prawa
nieodpłatnie, własnością [...], a z mocy art. 21 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o
gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z poźn. zm.) prawa
właścicielskie na takich nieruchomościach, jak następnie podkreślił organ, wykonuje
użytkownik wieczysty.
Organ odwoławczy wywodził także, że ze zgromadzonych w aktach sprawy
dokumentów nie wynika, aby przedmiotowa kładka stanowiła odrębny od gruntu
przedmiot własności. Powołując się na zasadę suprficies solo cedit oraz na wskazane
powyżej ustalenia stwierdził, że właścicielem przedmiotowej kładki dla pieszych jest [...]
S.A., co umożliwia nakładanie na [...] S.A. obowiązków wynikających z rozdziału 6
ustawy Prawo budowlane. Podkreślił, że za utrzymywanie i użytkowanie obiektu
budowlanego zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego,
odpowiedzialny jest opcjonalnie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ zgodził się ze stanowiskiem [...]
S.A., że na podstawie art. 15 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 8 września 2000 r. – [...] S.A. wstąpiła w prawa i obowiązki [...] S.A. w zakresie zarządzania
liniami kolejowymi i stała się zarządem kolei. Podkreślił jednak, że w art. 15 ust. 4a
ustawy z dnia 8 września 2000 r. ustawodawca wprowadził wyjątek w którym wyłączył z
zarządzania przez [...] S.A. budynki i budowle przeznaczone do
obsługi przewozu osób i rzeczy wraz z zajętymi pod nie gruntami, tj. obiekty inne niż
wymienione w definicji linii kolejowych zawartej w art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 28 marca
2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm), np. dworce,
budowle służące przejściu osób nad linią kolejową, itp.
Ustosunkowując się do twierdzenia [...] S.A., że przedmiotowy obiekt nie służy
działalności [...] S.A., lecz mieszkańcom gminy organ wskazując na regulację art. 5 ust.
1 pkt. 1 i 3 ustawy o transporcie kolejowym podkreślił, że zarządzanie infrastrukturą
kolejową polega m.in. na budowie i utrzymywaniu tejże infrastruktury w stanie
zapewniającym bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego. Następnie powołując się na
§ 11, § 3 pkt. 1 oraz § 48 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej
z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny
odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 151, poz. 987) organ
stwierdził, że przedmiotowa kładka, spełniająca rolę dwupoziomowego skrzyżowania,
zapewnia bezkolizyjną eksploatację linii kolejowej nr [...] na stacji [...] S., co
oznacza w jego ocenie, że również i ten zarzut [...] S.A. nie znajduje
usprawiedliwionych podstaw.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję
Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia [...] września 2011 r. nr
[...] [....] S.A. z siedzibą w W.
Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. (zwane dalej skarżącą,
skarżącą spółką) zarzuciły zaskarżonej decyzji brak wszechstronnego wyjaśnienia
wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności ustalenia czy [...] S.A. jest stroną
postępowania i zarządza infrastrukturą kolejową, skoro na podstawie art. 15 ustawy z
dnia 8 września 2000 r. zarządzanie liniami kolejowymi w rozumieniu ustawy o
transporcie kolejowym zostało powierzone [...] S.A., co
wskazuje, że decyzja została skierowana do osoby prawnej nie będącej stroną w
sprawie.
W oparciu o tak postawiony zarzut skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej
decyzji i przekazanie organowi II instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła, że nie kwestionuje potrzeby remontu
kładki, podkreślając jednocześnie, że dalsze utrzymanie kładki nie leży w zakresie jej
ustawowych obowiązków. Wywodziła, że organy nadzoru budowlanego niewłaściwie
uznały, że w niniejszej sprawie nie można stosować zasad wprowadzonych ustawą z
dnia 8 września 2008 r. z uwagi na regulację art. 15 ust. 4a i 4b powołanej ustawy
wyłączającą z zarządu [...] S.A. budynki i budowle przeznaczone do obsługi
przewozu osób lub rzeczy wraz z zajętymi pod nie gruntami. W ocenie skarżącej organy
obu instancji nie wskazały w jaki sposób rzeczona kładka jest wykorzystywana do
przewozu osób lub towarów, w sytuacji gdy służy ona wyłącznie do ruchu pieszego nad
ulicą C. w Sk. i nie ma z niej zejść na perony.
Ponadto jak podkreślała, według przepisów wewnętrznych tj. instrukcji Iet2, [...]
S.A. dla zabezpieczenia ochrony przeciwporażeniowej, winna zabudować ogranicznik
niskonapięciowy wielokrotnego działania, czego organy nadzoru budowlanego w ogóle
nie zauważyły. Wykonany remont nie będzie gwarantował bezpieczeństwa kładki.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości
dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów
administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują
wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w
świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod
względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o
kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod
względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś
według kryteriów słuszności.
Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w
pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).
Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
organu I instancji, Sąd doszedł do przekonania, iż przy jej wydaniu doszło do naruszenia
przepisów w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru
Budowlanego z dnia [...] września 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji
z dnia [...] sierpnia 2011 r.
Podstawę materialnoprawną wydanych w rozpoznawanej sprawie decyzji stanowi
przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 Prawa budowlanego, zgodnie z którym - w przypadku
stwierdzenia, że obiekt budowlany jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub
zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku - właściwy organ nakazuje, w
drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania
tego obowiązku. W decyzji właściwy organ może zakazać użytkowania obiektu
budowlanego lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.
Powołany powyżej przepis umieszczony jest w Rozdziale 6 ustawy - Prawo
budowlane, zatytułowanym "Utrzymanie obiektów budowlanych", gdzie zgodnie z art. 61
właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować
obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2. Ten ostatni stanowi zaś, że
obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i
wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i
estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości
użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z
wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1 - 7.
W niniejszej sprawie zagrożenie, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa
budowlanego skutkujące koniecznością usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości nie
jest kwestionowane i zostało w sposób należyty przez organy wykazane.
Ze znajdującego się w aktach administracyjnych protokołu z kontroli
przeprowadzonej w obiekcie użytkowanym z dnia 19 lipca 2010 r. oraz oceny technicznej
w zakresie stanu technicznego kładki dla pieszych nad torami linii kolejowej nr [...]
[...] – [....] w km 22,202, usytuowanej przy ul. C. w S. na
działce terenu zamkniętego nr [...], obręb [...] wynika, że obiekt znajduje się w
stanie niedostatecznym zagrażającym bezpieczeństwu użytkowników z uwagi na: brak
osłon przeciwporażeniowych, spróchniałe oraz zbutwiałe pojedyncze elementy
podłużnie, poprzecznie i dyliny nawierzchni, ubytki betonu, otuliny zbrojenia, okładziny
lastriko - spadające luźne fragmenty betonu, ubytki betonu w miejscu zakotwienia
balustrady - możliwy brak zakotwienia balustrady.
Ustalając adresata obowiązków w przedmiotowej sprawie organ posłużył się art.
61 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego.
Zdaniem organu zobowiązany do wykonania wskazanych czynności może być
wieczysty użytkownik terenu wykonujący uprawnienia właścicielskie.
Przepis art. 66 Prawa budowlanego będący podstawą materialnoprawną nałożenia
obowiązku usunięcia nieprawidłowości zaistniałych w obiekcie budowlanym nie określa
adresata obowiązku. Nie bez znaczenia jest fakt, że przepis ten umieszczony w rozdziale
6 ustawy, zatytułowanym "Utrzymywanie obiektów budowlanych" jako jedyny z grupy
przepisów regulujących obowiązki związane z obiektem budowlanym, nie określa
przesłanki podmiotowej. Pozostałe przepisy odnoszące się do obowiązków związanych
z obiektem budowlanym wskazują wprost na podmiot zobowiązany w postaci właściciela
lub zarządcy obiektu. Zdaniem Sądu już ta okoliczność nakłada na organ obowiązek
szczególnego, starannego określenia adresata decyzji. Zgodzić się należy z
twierdzeniem organu, że w pozostałych przepisach Prawa budowlanego znajdują się
regulacje dające podstawę do ustalenia adresata obowiązku nakładanego na podstawie
art. 66 tej ustawy. Niemniej jednak należy mieć na uwadze, że ustawa Prawo budowlane
w art. 2 ust. 2 stanowi, że jej przepisy nie naruszają przepisów odrębnych. Zatem Prawo
budowlane wprost wskazuje, iż w przypadku zaistnienia przepisów szczególnych, te
ostatnie będą miały pierwszeństwo w zastosowaniu w myśl ogólnej zasady lex specialis
derogat legi generali.
Zastosowany przez organ przepis art. 61 pkt 1 Prawa budowlanego stanowi, że
właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować
obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 ustawy. Nie bez znaczenia dla
sprawy jest łączne określenie obowiązku "utrzymywać i użytkować". Ta koniunkcja
wymienionych przesłanek w powiązaniu z charakterem i celem jakim służy treść przepisu
art. 66 ustawy, - wskazuje, że należy przyjąć, iż adresatem decyzji (obowiązku) powinien
być ten z wymienionych podmiotów (właściciel lub zarządca), który utrzymuje, użytkując,
czyli fizycznie włada obiektem budowlanym.
Przepis art. 66 Prawa budowlanego dający podstawę do nakazania wykonania
określonego obowiązku z uwagi na nieodpowiedni stan obiektu w swoim ust. 2
przewiduje możliwość zakazania użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do
czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Zatem zakaz użytkowania, aczkolwiek
fakultatywny, też podkreśla okoliczności, którymi należy kierować się przy ustalaniu
adresata obowiązku.
Tak jak wyżej wskazano jest to ogólna regulacja prawna. W przedmiotowej sprawie
mamy do czynienia z obiektem budowlanym - kładką dla pieszych położoną nad linią
kolejową. Zatem aby zastosować do tego obiektu budowlanego przepis ogólny z art. 61
pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego należałoby wykluczyć istnienie przepisu
szczególnego z ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji
przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze
zm. dalej: ustawa o komercjalizacji) w związku z ustawą z dnia 28 marca 2003 r. o
transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.)
Zdaniem Sądu takiego wykluczenia dokonać nie można, ponieważ wymieniona
ustawa o komercjalizacji w przepisie art. 15 ust. 2 postanowiła, iż z dniem wpisu do
rejestru [...] Spółka Akcyjna, odrębny podmiot od [...] S.A.
nazywany dalej [...] S.A., wstępuje w prawa i obowiązki [...] S.A. w zakresie
zarządzania liniami kolejowymi, w rozumieniu ustawy o transporcie kolejowym i na
podstawie art. 15 ust. 4 ustawy o komercjalizacji staje się zarządem kolei, w rozumieniu
ustawy o transporcie kolejowym.
Zgodnie zaś z art. 15 ust. 4a ustawy o komercjalizacji, [...] S.A. zarządza liniami
kolejowymi oraz pozostałą infrastrukturą kolejową, określoną w przepisach ustawy o
transporcie kolejowym, z wyłączeniem budynków i budowli przeznaczonych do obsługi
przewozu osób i rzeczy wraz z zajętymi pod nie gruntami. Zaznaczyć należy, że
wyłączenie to, obejmuje obiekty inne niż wymienione w definicji linii kolejowych zawartej
w art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym. Wyłączenie, o którym mowa w ust. 4a, nie
obejmuje bowiem budowli położonych na gruntach wchodzących w skład linii kolejowych
(ust. 4b).
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem postępowania jest kładka dla pieszych
położona poza dworcem kolejowym, służąca połączeniu ulicy C. z ulicą
M. w S., stanowiąca budowlę kolejową stosownie do przepisu § 3 pkt 1
rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w
sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich
usytuowanie (Dz. U. Nr 151 poz. 987).
Wymieniony przepis stanowi, że przez budowlę kolejową rozumie się całość
techniczno - użytkową wraz z gruntem, na którym jest usytuowana, oraz instalacjami i
urządzeniami, służąca do ruchu pojazdów kolejowych, organizacji i sterowania tym
ruchem, umożliwiająca dokonywanie przewozów osób lub rzeczy, a w szczególności:
drogi szynowe normalnotorowe, szerokotorowe i wąskotorowe, koleje
niekonwencjonalne, budowle ziemne, mosty, wiadukty, przepusty, konstrukcje oporowe,
perony, place ładunkowe, skrzyżowania linii kolejowych z drogami publicznymi w jednym
poziomie, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, zasilania elektrotrakcyjnego,
urządzenia zabezpieczenia sterowania ruchem, urządzenia elektroenergetyki
nietrakcyjnej i urządzenia techniczne oraz inne budowle usytuowane na obszarze
kolejowym służące do prowadzenia ruchu kolejowego i utrzymania linii kolejowej.
Zatem przedmiotowa kładka dla pieszych jest budowlą kolejową w ramach
nadziemnego przejścia dla pieszych. Położona jest na gruncie wchodzącym w skład linii
kolejowej. Wskazać bowiem trzeba, że zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie
kolejowym, linia kolejowa oznacza drogę kolejową mająca początek i koniec wraz z
przyległym pasem gruntu, na którą składają się odcinki linii, a także budynki, budowle i
urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie
gruntami. Przyległy pas gruntu (art. 4 pkt 3 powołanej ustawy) to grunty wzdłuż linii
kolejowych, usytuowane po obu ich stronach, przeznaczone do zapewnienia
bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego. Linia kolejowa jest zaś częścią
infrastruktury kolejowej. Zgodnie z art. 4 pkt 1 wymienione ustawy infrastruktura kolejowa
to linie kolejowe oraz inne budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie
gruntami, usytuowane na obszarze kolejowym, przeznaczone do zarządzania, obsługi
przewozu osób i rzeczy, a także utrzymania niezbędnego w tym celu majątku zarządcy
infrastruktury. Obszar kolejowy (art. 4 pkt 8) to powierzchnia gruntu określona działkami
ewidencyjnymi, na której znajduje się droga kolejowa, budynki, budowle i urządzenia
przeznaczone do zarządzania, eksploatacją i utrzymania linii kolejowej oraz przewozu
osób, rzeczy.
Zarządzanie infrastrukturą kolejową w myśl art. 5 ustawy o transporcie kolejowym
polega na budowie i utrzymaniu infrastruktury kolejowej (ust. 1 pkt 1), na utrzymywaniu
infrastruktury kolejowej w stanie zapewniającym bezpieczne prowadzenie ruchu
kolejowego (ust. 1 pkt 3), a także na zapewnieniu rozwoju i modernizacji, infrastruktury
kolejowej (ust. 2).
W ramach zapewnienia bezpiecznego przekraczania toru kolejowego przez
pojazdy drogowe i pieszych linia kolejowa powinna być wyposażona w przejazdy i
przejścia określone przez przepisy szczególne (§11 rozporządzenia Ministra Transportu
i Gospodarki Morskiej z 10 września 1998 r.). Dodatkowo wskazać należy, że
wymienione rozporządzenia w § 49 do kolejowych obiektów inżynieryjnych zalicza
również nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych.
Zatem zarządzanie obiektami kolejowymi w rozumieniu wyżej przedstawionych
przepisów, w tym zarządzanie w rozumieniu utrzymywania tych obiektów, rozwoju,
modernizacji, utrzymywania w stanie zapewniającym bezpieczne prowadzenie ruchu
kolejowego zostało powierzone z mocy prawa przedsiębiorstwu [...] S.A.
Zarząd powyższy obejmuje również obowiązek utrzymywania w należytym stanie
przedmiotu objętego treścią zaskarżonej decyzji, tj. obiektu kolejowego wyłączonego na
podstawie art. 15 ust. 4a ustawy o komercjalizacji z zarządu [...] S.A., służącego tylko
przejściu publicznemu nad linią kolejową, położonego na gruntach wchodzących w skład
linii kolejowych, będącego budowlą nie przeznaczoną do obsługi przewozu osób i rzeczy
wraz z zajętym pod nią gruntem.
W tych warunkach stan własności obiektu budowlanego, a także nieruchomości, na
której dany obiekt jest zlokalizowany nie przesądza o podmiocie zobowiązanym do jego
utrzymania, bowiem w przypadku budowli kolejowej będącej przedmiotem
rozpoznawanej sprawy podmiot odpowiedzialny za jego utrzymanie został
jednoznacznie wskazany w przepisie prawa rangi ustawy.
Regulacja prawna odnosząca się do wskazania podmiotu zobowiązanego do
utrzymywania w należytym stanie obiektów kolejowych, budowli kolejowych jest
regulacją szczególną w odniesieniu do treści art. 61 pkt 1 Prawa budowlanego
stanowiącego, że to właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany
utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 tej
ustawy. W tej ostatniej regulacji zamieszczone są ogólnie wszystkie obiekty budowlane.
Niewątpliwie obiekty budowlane kolejowe są wyodrębnionymi składnikami całości jaką
są obiekty budowlane. W tych warunkach przepisy szczególne odnoszące się do takich
obiektów mają pierwszeństwo zastosowania.
Przedsiębiorstwo [...] S.A., z chwilą wpisu do rejestru handlowego, z mocy prawa
wstąpiło w prawa i obowiązki [...] S.A. w zakresie zarządzania liniami kolejowymi (art.
15 ustawy o komercjalizacji). Zarządzanie to dodatkowo po nowelizacji ustawy o
komercjalizacji objęło też pozostałą infrastrukturę kolejową.
Wejście w prawa i obowiązki [...] S.A. przez [...] S.A. nie zostało uzależnione od
wydania obiektów gruntów czy też przeniesienia prawa własności lub prawa wieczystego
użytkowania gruntu mimo, że wymieniona ustawa w art. 17 docelowo przewiduje
przeniesienie tych praw na rzecz [...] S.A. w ramach wkładów do Spółki i [...] S.A.
został zobowiązany do uregulowania stanu prawnego nieruchomości, tam gdzie ten stan
nie był uregulowany, a następnie wniesienie ich do [...] S.A. Uregulowanie stanu
prawnego nieruchomości, to także uzyskanie decyzji o charakterze deklaratywnym,
potwierdzającej nabycie prawa wieczystego użytkowania do gruntu będącego
własnością Skarbu Państwa, znajdującego się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu
[...] oraz nabycie prawa własności budynków i innych urządzeń i lokali znajdujących się
na tych gruntach w myśl regulacji prawnej zawartej w art. 34, 34a i 35 wymienionej
ustawy o komercjalizacji.
Wymienione regulacje prawne stanowią o następczych czynnościach
przewidzianych do wykonania. Sam zarząd kolei w rozumieniu powoływanej ustawy
powstał z mocy prawa w sprecyzowanym czasie i objął swym zakresem obszary i
czynności zdefiniowane w przepisach.
Przepisy te mają również zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.
Zarządzanie przez [...] S.A. (tj. utrzymywanie w należytym stanie) przedmiotem
objętym zaskarżoną decyzją z mocy powołanych wyżej przepisów ustawy o
komercjalizacji oraz ustawy o transporcie kolejowym oznacza, że podmiotem
zobowiązanym do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w obiekcie powinno być
wyłącznie przedsiębiorstwo [...] S.A.
Zatem zarzut skarżącej spółki o niewłaściwie ustalonym przez organ podmiocie
będącym adresatem obowiązku jest zasadny. Zarzut ten wiąże się z naruszeniem prawa
materialnego przez niewłaściwe zastosowanie. Organ w podstawie podmiotowej
zastosował przepis art. 61 pkt 1 Prawa budowlanego zamiast art. 15 wymienionej ustawy
o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie
Koleje Państwowe" w związku z art. 4 i 5 ustawy o transporcie kolejowym.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie miał na względzie powyższe wywody.
Przedstawione wyżej zarzuty stanowiły podstawę do uchylenia zaskarżonej
decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 134 i 135
ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.
U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).
O niewykonywaniu uchylonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło