VII SA/Wa 2553/18

WyrokWSA w Warszawie2019-07-17

Skład orzekający: Renata Nawrot, Marta Kołtun-Kulik, Wojciech Sawczuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda prawidłowo utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę, pomimo zarzutów skarżącej o sprzeczności projektu z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz naruszeń proceduralnych?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że Wojewoda naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącej zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji, oraz art. 20 ust. 4 Pr. bud. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 3 i 4 Pr. bud. poprzez brak należytego sprawdzenia oświadczeń projektantów i kompletności projektu budowlanego. Sąd nie stwierdził natomiast naruszenia prawa materialnego w stopniu rażącym, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji.
Stan faktyczny
Skarżąca M. L. wniosła skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta W. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Skarżąca zarzuciła m.in. sprzeczność projektu z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, naruszenie przepisów dotyczących oświadczeń projektantów oraz naruszenia proceduralne, w tym brak możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając projekt za zgodny z prawem.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (spr.), , Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, Sędzia WSA Wojciech Sawczuk, , Protokolant sekr. sąd. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2019 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej M. L. kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2018 r., Nr [...] , Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej: k.p.a.) oraz art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm. dalej: Pr. bud.), po rozpatrzeniu odwołań M. L., [...], [...] , od decyzji Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę dla M. i J. P., obejmujące: budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem podziemnym wraz z zagospodarowaniem terenu i ogrodzeniem na terenie działki nr ew. [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w W. (kat. obiektu budowlanego -1) - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając decyzję, organ wyjaśnił, że 4 września 2017 r. do Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu W. dla dzielnicy M., wpłynął wniosek inwestorów M. i J. P. o wydanie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem podziemnym wraz z zagospodarowaniem terenu, infrastrukturą techniczną, ogrodzeniem, murem oporowym i zjazdem, na terenie działki nr ew. [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w W.. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] października 2017 r. Prezydent W. (dalej także organ I instancji) nałożył na inwestora obowiązek usunięcia wskazanych braków w dokumentacji projektowej. Po analizie projektu budowlanego, kolejnym postanowieniem z nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nałożono na inwestora obowiązek usunięcia nieprawidłowości w złożonym w dniu 16 listopada 2017 r. projekcie budowlanym, w terminie 60 dni od daty otrzymania postanowienia. Z akt wynika, że w dniach: 28 marca 2018 r., 3 kwietnia 2018 r. oraz w dniu 10 kwietnia 2018 r. dokonywano uzupełnień i korekt w projekcie budowlanym. Po korekcie tytuł brzmi: budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem podziemnym wraz z zagospodarowaniem terenu, ogrodzeniem, na terenie działki ew. Nr [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w W.. Projektanci złożyli oświadczenie o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, o którym mowa w art. 20 ust. 4 Pr. bud. Jak wskazał organ I instancji strony postępowania brały czynny udział w prowadzonej procedurze. W dniu 30 października 2017 r. do organu administracji architektoniczno-budowlanej wpłynęło pismo strony postępowania - właściciela nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. - M. L., w którym sprzeciwiła się ona udzieleniu pozwolenia na budowę dla powyższej inwestycji, wskazując iż podwyższenie poziomu działki ew. Nr [...] i zrównanie jej z poziomem ul. [...] może mieć wpływ na bezpieczeństwo osób i mienia posesji sąsiedniej, której jest właścicielem, a także zaburzyć gospodarkę wodną na tym terenie. Ponadto strona postępowania zanegowała podwyższenie poziomu działki ew. Nr [...], co powoduje niezbędność przeprowadzenia szczegółowej analizy dotyczącej gospodarki wodnej na terenie objętym inwestycją oraz w jego sąsiedztwie. Wskazała także, iż wykonanie dwóch kondygnacji podziemnych może mieć potencjalny wpływ na wody gruntowe, a nadto poddała w wątpliwość czy projektowana antresola nie będzie w rzeczywistości trzecią kondygnacją. Odnosząc się do uwag M. L. dotyczących zaburzenia gospodarki wodnej na terenie objętym inwestycją i terenach sąsiednich oraz potencjalnego wpływu inwestycji na wody gruntowe i podmakanie nieruchomości, a także odnośnie zastrzeżenia dotyczącego wpływu realizacji inwestycji na bezpieczeństwo osób i mienia posesji sąsiedniej, organ I instancji wskazał, że jak wynika z treści projektu budowalnego, wody deszczowe z dachu będą używane do podlewania ogrodu a ewentualny nadmiar wody deszczowej będzie wykorzystywany jako woda szara do misek ustępowych na poziomie -1. Wyjaśnił również, że antresola odpowiada ustawowej definicji antresoli zawartej w § 3 pkt 19 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Prezydent W. w dniu [...] kwietnia 2018 r. decyzją Nr [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę dla M. i J. P.. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli: [...], [...] oraz M. L.. Rozpoznając odwołania powołaną na wstępie zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] (dalej również: organ odwoławczy), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewoda [...], z uwagi na braki, które wystąpiły w przesłanej dokumentacji projektowej, pismem z dnia 10 sierpnia 2018 r., wezwał pełnomocnika Inwestora do ich uzupełnienia, i po skorygowaniu stwierdził, że nałożone w toku postępowania odwoławczego obowiązki zostały wypełnione przez Inwestora. Weryfikacja dokumentacji sprawy wykazała, że Inwestor do wniosku o pozwolenie na budowę dołączył wymagane prawem dokumenty, spełniające wymogi art. 35 ustawy Pr. bud., tj. projekt budowlany, sporządzony przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane, zawierający wymagane opinie i uzgodnienia. Inwestor – przedłożył prawidłowo wypełnione oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (w myśl art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Pr. bud., pod rygorem odpowiedzialności karnej). Organ odwoławczy stwierdził, że projekt budowlany jest kompletny i został sporządzony zgodnie z wymogami zawartymi w art. 34 Pr. bud. spełniając wymagania § 8 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. z 2012 r., poz. 462 ze zm.) i jest zgodny z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422). W ocenie Wojewody [...] przedłożony projekt budowlany jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu [...], uchwała Rady W. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., oraz z przepisami techniczno - budowlanymi, a także wymaganiami ochrony środowiska. Wywiódł, iż jak wynika z przedłożonej dokumentacji projektowej, nieruchomość inwestycyjna znajduje się na obszarze oznaczonym w jednostce planistycznej F6 U-A/MN, której przeznaczeniem podstawowym dla wskazanego wyżej terenu są usługi administracji i zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna. Plan ustala, że przy opracowywaniu projektu zagospodarowania terenu należy uwzględnić ochronę elementów małej architektury, nakłada obowiązek zachowania min. 60% powierzchni biologicznie czynnej, wysokość zabudowy została ustalona na maksymalnie 12 m, zaś maksymalna intensywność zabudowy - 0,8. W kwestii dotyczącej warunków obsługi komunikacyjnej dla terenu F6 U-A/MN, plan ustala dla obiektów nowych i rozbudowywanych w obszarze zawartym pomiędzy wschodnią linią rozgraniczającą ul. [...] a zachodnią granicą planu oraz północną granicą Parku [...] - M. a północną granicą planu: 1 stanowisko/l mieszkanie. Zgodnie z projektem budowlanym zapewniono 5 miejsc postojowych, co odpowiada zapisowi § 11 ust. 6 pkt 1 planu miejscowego. Projektowany budynek mieszkalny jednorodzinny spełnia powyższe wymagania oraz te dotyczące środowiska przyrodniczego, zieleni, miejsc parkingowych, zaopatrzenia w media, gospodarki odpadami, zagospodarowania z uwzględnieniem ograniczeń w inwestowaniu i zagospodarowania. Wskazał, że teren inwestycji położony jest w strefie ochrony skarpy (zgodnie z ustaleniami ogólnymi określonymi w § 7 ust. 3.2 ww. planu miejscowego), strefie ochrony konserwatorskiej B (zgodnie z ustaleniami ogólnymi określonymi w § 7 ust. 3.2), w strefie ochrony krajobrazu kulturowego (K.-ZK) (zgodnie z ustaleniami ogólnymi § 7 ust. 3.7), a także w strefie bezpośredniej ochrony stoku (§ 6 ust. I). Ponadto w szczególnych warunkach zagospodarowania terenu oraz ograniczeń w użytkowaniu wskazano, że jest to teren o specjalnych warunkach fundamentowania. W konsekwencji jak stwierdził Wojewoda, planowana inwestycja spełnia zapisy planu zagospodarowania przestrzennego. Nawiązuje do skali i bryły zabudowy oraz do formy architektonicznej obiektów w bezpośrednim sąsiedztwie. Projektowany budynek powtarza poziom gzymsu najbliższego budynku przy ul. [...]. W dalszej kolejności wyjaśnił, że zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia następujących przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie: § 12 ust. 1 pkt 2 (odległość budynku od granic sąsiednich działek budowlanych), § 18 i § 19 (odległość miejsc postojowych od okien i granicy działki), § 23 (odległość miejsc na pojemniki i kontenery na odpady stałe od budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na stały pobyt ludzi), § 29 (nie dokonano zmiany spływu wód); § 57 (nasłonecznienie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi), § 60 ust. 1 (m.in. nasłonecznienie pokoi mieszkalnych - w godzinach 7.00 - 17.00) oraz § 13 (przesłanianie obiektów z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi). Potwierdzenie powyższych tez znajduje się w projekcie budowlanym (analizach zacieniania, nasłonecznienia i przesłaniania zamieszczonych w projekcie budowlanym zamiennym, str. 196-199 i oświadczeniach projektanta o wykonaniu projektu budowlanego w zgodności z przepisami prawa). Wskazał również, że projektowana skarpa nie wpłynie na zmianę stosunków wodnych na działce nr ew. [...] ani na sąsiednich działkach. W opisie projektu budowlanego (8.10 tom I, str. 13a) wskazano, że zaprojektowane zostały wpusty dachowe i rynny do odbioru wód deszczowych z dachu budynku. Projektant podkreślił, ze ilość wody deszczowej spływającej z dachu nic zagraża stabilności skarpy jak również nie oddziałuje negatywnie na sąsiednie obiekty. Projektowana inwestycja nie należy do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko lub przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, zatem zdaniem organu brak było potrzeby wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Wojewoda wskazał, że projekt zawiera informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia (tom 1, str. 20). Z uwagi na położenie inwestycji w obszarze Skarpy [...] została przeprowadzona analiza stateczności zbocza (tom. 1, str. 135). Ponadto do projektu budowlanego została dołączona dokumentacja badań podłoża gruntowego wraz z opinią geotechniczną oraz projekt robót geologicznych i projekt odwodnienia wykopu. Projektowany budynek zaliczony jest do II kategorii geotechnicznej o złożonych warunkach gruntowych. W konkluzji organ odwoławczy wskazał, że za sporządzenie projektu budowlanego zgodnie z przepisami prawa, odpowiada projektant, co potwierdza w swoim oświadczeniu, o którym mowa w art. 20 ust. 4 Prawa budowlanego: projektant, a także sprawdzający, o którym mowa w ust. 2, do projektu budowlanego dołącza oświadczenie o sporządzeniu projektu budowlanego, zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz. zasadami wiedzy technicznej. Uprawniania kontrolne organu administracji architektoniczno - budowlanej, który prowadzi postępowanie w sprawie o wydanie pozwolenia na budowę, zostały ograniczone wyłącznie do kompetencji obejmującej sprawdzenie zgodności projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowanych zgody na realizację przedsięwzięcia. Sprawdzenie zgodności z przepisami, w tym techniczno - budowlanymi, zostało natomiast ograniczone do projektu zagospodarowania działki (art. 35 ust. 1 pkt 2 – Pr. bud.). Rozszerzająca interpretacja uprawnień organu w zakresie kontroli na podstawie art. 35 ust. 1 omawianej ustawy oznaczałoby w istocie przywrócenie uchylonej zasady oceny materialnych rozwiązań projektu budowlanego przez organ i stanowiłaby naruszenie zasady związania organów administracji publicznej prawem (art. 7 k.p.a.). Końcowo Wojewoda stwierdził, iż Inwestor spełnił wszystkie wymogi zawarte w przepisie art. 35 ust. 1 oraz art. 32 ust. 4 ustawy Pr bud. Natomiast art. 35 ust. 4 ww. ustawy stanowi, że nie można odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, jeżeli są spełnione wymagania określone w art. 32 ust. 4 oraz w art. 35 ust. 1 ustawy. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniach, wskazał, że nie znajdują one potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Podał, że wyjaśnienia złożone przy piśmie z dnia 21 sierpnia 2018 r., spełniają żądania Wojewody [...]. Podkreślił, że analiza rysunku planu stanowiącego załącznik nr 1 do uchwały Rady Miasta W. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., wykazała, iż działka o nr ew. [...] znajduje się w strefie bezpośredniej ochrony stoku. Wobec powyższego, dla ww. terenu będą obowiązywały przepisy § 6 ust. 1 pkt. 3 planu. Po przeanalizowaniu projektu budowlanego, jak wskazał organ odwoławczy, przedmiotowa inwestycja spełnia wymogi ww. przepisu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nie zagraża stabilności skarpy, nie wprowadza nowych grodzeń, a także nie zniekształca naturalnych form rzeźby terenu, wbrew nakazom planu oraz nie obniża walorów krajobrazowych. Odnosząc się natomiast do uwag dotyczących zaburzenia gospodarki wodnej na terenie objętym inwestycją i terenach sąsiednich oraz potencjalnego wpływu inwestycji na wody gruntowe i podmakanie nieruchomości, a także odnośnie zastrzeżeń dotyczących wpływu inwestycji na bezpieczeństwo osób i mienia posesji sąsiedniej, Wojewoda [...] powtórzył, że wody opadowe z dachu będą używane do podlewania ogrodu a ewentualny nadmiar wody deszczowej będzie wykorzystywany jako "woda szara" do misek ustępowych na poziomie -1. Dlatego też rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji było w ocenie organu odwoławczego prawidłowe, zarówno z punktu widzenia zgodności z prawem jak i pod względem celowości. Z tą decyzją nie zgodziła się skarżąca M. L., która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości. Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła: - naruszenie przepisów prawa stanowiących podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji, tj.: 1. rażące naruszenie art. 35 ust. 1 pkt 1) Pr. bud. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji przez Wojewodę [...], pomimo oczywistej sprzeczności treści projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego na terenie, na którym realizowana będzie inwestycja (tj. uchwały nr [...] Rady Miasta W. z [...] stycznia 2010 r., dalej: "m.p.z.p."); w szczególności projekt budowlany jest sprzeczny z następującymi ustaleniami m.p.z.p.: 1) § 6 ust. 1 pkt 3) lit. a) m.p.z.p. statuującym bezwzględny zakaz odprowadzania na zbocza skarpy wód opadowych; 2) § 6 ust. 1 pkt 3) lit. b) m.p.z.p. statuującym obowiązek przedstawienia prognozy zmian w środowisku i wpływu na stateczność skarpy (Inwestor nie wykonał wymaganej prognozy zmian w środowisku i wpływu na stateczność skarpy); 3) § 6 ust. 1 pkt 3) lit. c) m.p.z.p. statuującym obowiązek zastosowania rozwiązań technicznych i technologicznych zapewniających stabilność stoku; 4) § 6 ust. 1 pkt 3) lit. e) m.p.z.p. nakazującym zachowanie istniejącej roślinności i wprowadzenie nowej ograniczającej erozję stoku (tymczasem Inwestor nie wprowadził do projektu budowlanego takiej nowej roślinności ograniczającej erozję stoku); 5) § 6 ust. 1 pkt 3) lit. f) m.p.z.p. statuującym zakaz wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających naturalne formy rzeźby terenu i obniżających walory krajobrazowe, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwosuwiskowym, z utrzymaniem, budową, odbudową i modernizacją obiektów zabytkowych, urządzeń wodnych oraz przedsięwzięć infrastrukturalnych służących obsłudze mieszkańców ; 6) § 6 ust. 1 pkt 5) lit. b) oraz § 83 ust. 2 pkt. 5) m.p.z.p. statuującym obowiązek ochrony zieleni wysokiej oraz obowiązek zachowania istniejącej zieleni wysokiej w obszarze objętym planem (tymczasem Inwestor dokonał wycinki na terenie działki wycinki drzew, tj. zieleń wysoka); 7) § 7 ust. 3 pkt 2) lit. b) m.p.z.p. statuującym obowiązek realizacji nowej zabudowy w powiązaniu z komponowaniem terenów zieleni urządzonej; 8) § 83 ust. 7.3 pkt 4) m.p.z.p. statuującym dopuszczalność nowej zabudowy na działce zlokalizowanej na tyłach działki przy ul. [...] (tj. na działce, której dotyczy decyzja w przedmiocie pozwolenia na budowę) pod warunkiem ograniczenia wysokości zabudowy do 2 kondygnacji (tymczasem Inwestor zaprojektował budynek w taki sposób, że należy uznać, że w rzeczywistości ma on 3 kondygnacje naziemne); 2. rażące naruszenie art. 35 ust. 1 pkt 3) i 4) Pr. bud. w zw. z art. 20 ust. 4 Pr. bud. polegające na nieprawidłowym sprawdzeniu przez organy, czy projekty budowlane w odniesieniu do części zawierającej oświadczenia projektantów zostały sporządzone przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane i są w tym zakresie kompletne, co oznacza, że organy I i II instancji nie wykonały jednego ze swoich podstawowych obowiązków w niniejszej sprawie polegającego na sprawdzeniu tych oświadczeń; 3.rażące naruszenie art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia przez organy I i II instancji całego materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy. - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie: 1) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez: (i) uniemożliwienie Skarżącej przez Wojewodę [...] zapoznania się z kompletem materiałów znajdujących się w aktach sprawy przed wydaniem przez organ II instancji decyzji oraz wydanie decyzji mimo wniosku skarżącej o wstrzymanie się z jej wydaniem do czasu udostępnienia jej kompletu akt, co w rezultacie pozbawiło ją prawa do ustosunkowania się do całości materiału dowodowego sprawy, w tym do zmian wprowadzonych przez inwestora do projektu budowlanego bezpośrednio przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy; 2) art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 8 § 1 oraz art. 11 k.p.a.; 3) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez Wojewodę [...], że projekt budowlany nie zakłada prowadzenia prac, które będą prowadziły do zniekształcenia naturalnych form rzeźby terenu, podczas gdy projekt przewiduje podwyższenie terenu o około 150 cm na całej powierzchni działki, co w rezultacie doprowadziło do błędnego uznania, że treść projektu budowlanego jest zgodna z § 6 ust. 1 pkt 3} lit. f) m.p.z.p.; 4) art. 35 ust. 1 pkt 3) Pr. bud. oraz § 6 ust. 1 Rozporządzenia Ministra transportu, budownictwa i gospodarki morskiej z 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego z dnia 25 kwietnia 2012 r. (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1935) ("Rozporządzenie o zakresie i formie projektu") poprzez nieprawidłowe sprawdzenie sposobu sporządzenia projektu budowlanego, w tym jego kompletności i braku możliwości jego dekompletacji, podczas gdy projekt budowlany m.in. z uwagi na liczne "wklejki" i nieprawidłowy sposób ich autoryzacji oraz inne nieprawidłowości wymienione w pismach Skarżącej złożonych w toku postępowania w I i II instancji i wskazane dodatkowo w pkt. 7 niniejszej skargi, jest niekompletny, nieczytelny i istnieje ryzyko jego zdekompletowania; 5) art. 35 ust. 1 pkt 1) oraz art. 35 ust. 4 Pr. bud. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. poprzez brak uznania, iż organ I instancji wadliwie ustalił, że projekt budowlany nie jest sprzeczny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, podczas gdy jest on sprzeczny w szczególności z ustaleniami zawartymi w § 6 ust. 1 pkt 3) lit. a) - c) m.p.z.p., § 6 ust. 1 pkt 5) lit. b) oraz § 83 ust. 2 pkt. 5) m.p.z.p., § 6 ust. 1 pkt 3) lit. e) i f) m.p.z.p., § 7 ust. 3 pkt 2) lit. b) m.p.z.p. i § 83 ust. 7.3 pkt 4) m.p.z.p. (szczegółowa treść ustaleń - pkt I ppkt 1 powyżej), co w rezultacie skutkowało błędnym utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji 6) art. 35 ust. 3 Pr. bud. w zw. z art. 138 § pkt 1) k.p.a. polegające na tym, że Inwestor - w terminie wyznaczonym mu przez organ I instancji na mocy postanowienia nr [....] z [...] lutego 2018 r. - nie usunął nieprawidłowości wymienionych w postanowieniu (m.in. w zakresie sprzeczności projektu budowlanego z ustaleniami m.p.z.p.), 7) art. 35 ust. 1 pkt 3) i 4) Pr. bud. w zw. z art. 20 ust. 4 Pr. bud. polegające na nieprawidłowym sprawdzeniu przez organy, czy projekty budowlane w odniesieniu do części zawierającej oświadczenia projektantów zostały sporządzone przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane i są w tym zakresie kompletne, co oznacza, że organy I i II instancji nie wykonały jednego ze swoich podstawowych obowiązków w niniejszej sprawie polegającego na sprawdzeniu tych oświadczeń; 8) art. 81 ust. 1 pkt 1) lit. d) PB poprzez brak przeprowadzenia przez organ kontroli właściwego wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie w niniejszej sprawie, polegający na przeoczeniu, że (i) oświadczenia projektantów na podstawie art. 20 ust. 4 PB zostały złożone w sposób nieprawidłowy i są nieskuteczne oraz (ii) część zmian wprowadzonych do projektu budowlanego w toku postępowania administracyjnego nie została prawidłowo autoryzowana przez autorów danej części projektu budowlanego, co oznacza, że do projektu budowlanego nie zostało dołączone prawidłowe, wymagane prawem oświadczenie o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie z przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Skarżąca wniosła o: - stwierdzenie nieważności Wojewody [...], utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę na podstawie art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a. oraz decyzji organu I instancji, ewentualnie, o: - uchylenie zaskarżonych decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) p.p.s.a. oraz - zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła postawione zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Oceniając zaskarżoną decyzję według powyższych kryteriów sąd uznał, że narusza ona prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, jako że została ona wydana została z naruszeniem art. 7 oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przy czym nie wszystkie argumenty skargi Sąd uznał za uzasadnione. Zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 1 Pr. bud. w ramach postępowania wyjaśniającego przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę organ administracji architektonicznobudowlanej jest zobligowany do sprawdzenia zgodności projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Wydając pozwolenie na budowę organ jest zobowiązany do podejmowania rozstrzygnięć realizujących cele w zakresie zagospodarowania terenu sformułowane w planie miejscowym. Zatem organ ma obowiązek ustalenia czy projekt budowlany uwzględnia ograniczenia jakie dla zamierzonej inwestycji wynikają z planu miejscowego. Organ nie może przy tym opierać się wyłącznie na oświadczeniu strony zawartym we wniosku o pozwolenie na budowę i uwzględniać niektórych tylko rozwiązań projektowych objętych wnioskiem, lecz ma obowiązek zbadania w całości projektu budowalnego pod kątem jego zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zauważenia wymaga, że organ architektoniczno-budowlany powinien także uwzględnić, że art. 81 ust. 1 pkt 1 lit b i c Pr. bud. nakłada na niego obowiązek kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, a w szczególności warunków bezpieczeństwa ludzi i mienia w rozwiązaniach przyjętych w projektach budowlanych oraz zgodności rozwiązań architektoniczno-budowlanych z przepisami techniczno-budowalnymi oraz zasadami wiedzy technicznej. Stosownie do art. 34 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego organ wydający pozwolenie na budowę musi wiążąco wypowiedzieć się w kwestii usytuowania, obrysu i układu istniejących i projektowanych obiektów budowlanych. Pozytywny wynik opisanego powyżej sprawdzenia skutkuje obowiązkiem wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Wynika to z art. 35 ust. 4 prawa budowlanego, zgodnie z którym w razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4, właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Oznacza to, że organ administracji architektoniczno-budowlanej, w razie spełnienia tych przesłanek, jest związany powyższymi przepisami i ma obowiązek podjąć rozstrzygnięcie zgodnie z żądaniem wnioskodawcy. W tym zakresie powołany przepis nie dopuszcza jakiegokolwiek uznania przy wydawaniu pozwolenia na budowę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2581/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Zasada ta jest konsekwencją, wynikającego z art. 4 ustawy - Prawo budowlane, prawa do zabudowy nieruchomości gruntowej, do której inwestor ma tytuł prawny, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Oznacza to, że poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich na etapie postępowania o pozwolenie na budowę (art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy - Prawo budowlane), następuje wyłącznie w takim zakresie, w jakim przepisy, zwłaszcza techniczno-budowlane, wprowadzają określone wymogi, m.in. co do sytuowania obiektu na działce budowlanej. Co istotne, w przypadku badania decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotem kontroli nie jest merytoryczna poprawność sporządzonego projektu budowlanego. Weryfikacja działań organu przez sąd może dotyczyć tylko kwestii zgodności z prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym. W zakresie, w jakim poprawność projektu budowlanego zależy od wiedzy technicznej, kontrola sądu nie jest ani możliwa, ani dopuszczalna. Odpowiedzialność w tej kwestii spoczywa na projektancie i osobach sprawdzających projekt (art. 20 ustawy – Pr. bud.). Projektant w szczególności ma obowiązek opracować projekt zgodnie z prawem i zasadami wiedzy technicznej, zapewnić w jego opracowaniu udział osób posiadających uprawnienia do projektowania w odpowiedniej specjalności oraz zagwarantować sprawdzenie projektu pod względem zgodności z przepisami przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń. Zarówno projektant jak i osoba sprawdzająca dołączają do projektu oświadczenie o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Oświadczenie takie, jak również dokumenty poświadczające posiadanie przez osoby projektujące i sprawdzające wymaganych uprawnień, powinny znajdować się w aktach administracyjnych sprawy. W rozpoznawanej sprawie działka, co do której inwestor złożył pozwolenie na budowę - objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego rejonu [...] uchwałą Rady W. z [...] stycznia 2010 r. w sprawie uchwalenia m.p.z.p., oraz przepisami techniczno-budowlanymi, a także wymaganiami ochrony środowiska. Działka inwestycyjna nr. ew. [...] położona jest na obszarze oznaczonym symbolem F6 U–A/MN – usługi administracji i lub zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna. Na pierwszy plan wysuwają się zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa stanowiących podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. Skarżąca upatruje się rażącego naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 1 Pr. bud. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., wskazując na sprzeczność projektu budowlanego z m.p.z.p., podnosząc zarzuty naruszenia § 6 ust. 1 pkt 3 lit a-e i lit f m.p.z.p. Wyjaśnić zatem należy, że Sąd nie stwierdził naruszenia prawa stanowiącego podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. Nie każde bowiem naruszenie przepisów ma charakter rażący. Nie można mówić o oczywistości naruszenia konkretnej normy prawnej w przypadku różnicy w interpretacji przepisu. Skarżąca podnosiła w skardze zarzuty dotyczące sprzeczności projektu budowlanego z ustaleniami m.p.z.p., w tym naruszenia § 6 ust. 1 pkt 3 lit a-e i lit f m.p.z.p. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym nie doszło do rażącego naruszenia wskazanych w skardze przepisów w stopniu rażącym. Odnośnie naruszenia § 6 ust. 1 pkt 3 lit a) m.p.z.p., wyjaśnić należy, że zgodnie z projektem zaplanowano odwodnienie liniowe, które będzie odprowadzać wody opadowe z terenu działki do pomieszczenia technicznego, gdzie przewidziany został zbiornik na ścieki deszczowe. Woda opadowa będzie wykorzystywana jako "woda szara" do spuszczania w miskach ustępowych, co wynika z załączonego projektu budowlanego oraz załącznika do projektu budowlanego, a także z projektu zagospodarowania terenu (t. I str. 13a). Zatem wody opadowe nie będą odprowadzane na zbocza skarpy. Potwierdza to w szczególności Załącznik do projektu archit.-bud, wskazujący m.in. zaprojektowane odwodnienie liniowe ACO z terenu działki inwestycyjnej. W aktach znajduje projekt zagospodarowania terenu z dnia [...] sierpnia 2018 r., wskazujący na zaprojektowanie odwodnienia liniowego, które odprowadza wody opadowe z terenu działki do pomieszczenia technicznego na poziomie -1. Za chybiony należy uznać argument dotyczący rażącego naruszenia § 6 ust. 1 pkt 3 lit b) m.p.z.p., bowiem projekt dotyczący inwestycji został poprzedzony projektem robót geologicznych mających na celu m.in. opracowanie prognozy zmian w środowisku i określenie wpływu inwestycji na stateczność skarpy. W załączonej dokumentacji odniesiono się do stateczności skarpy oraz wpływu inwestycji na środowisko gruntowo-wodne. Projektanci sporządzili projekt czasowego odwodnienia wykopu dla potrzeb inwestycji i w tej sytuacji organy architektoniczne nie posiadają uprawnień do weryfikacji przyjętych rozwiązań w projekcie, ani ich zanegowania (dot. zarzutu naruszenia § 6 ust. 1 pkt 3 lit c) m.p.z.p.). Słusznie wskazywała w skardze skarżąca, iż z dokumentacji projektowej nie wynika jaką nową roślinność przewidziano, w szczególności roślinność ograniczającą erozję stoku i stanowi to naruszenie § 6 ust. 1 pkt 3 lit e) m.p.z.p., ale nie w stopniu rażącym. Z zapisu planu nie wynika jaka to ma być roślinność. Za chybiony Sąd uznaje zarzut rażącego naruszenia § 6 ust. 1 pkt 3 lit f) m.p.z.p., a dotyczącego zakazu wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających naturalne formy rzeźby terenu i obniżających walory krajobrazowe. Zwrócić tu uwagę należy, że z powyższego zakazu wyłączone są prace związane z zabezpieczeniem przeciwosuwiskowym, z utrzymaniem, budową, odbudową i modernizacją obiektów zabytkowych, urządzeń wodnych oraz przedsięwzięć infrastrukturalnych służących obsłudze mieszkańców. Analizując pojęcie "budowa" należy stwierdzić, iż dotyczy ona wykonywania budowy danego obiektu budowlanego. Nie został także naruszony w sposób rażący wskazywany przez skarżącą § 6 ust. 1 pkt 5 lit b) m.p.z.p. – obejmujący obowiązek ochrony zieleni wysokiej, w sytuacji gdy inne przepisy prawa dopuszczały możliwość wycięcia drzew. Sąd nie podziela poglądu skarżącej co do rażącego naruszenia § ust. 3 pkt 2 lit. b) m.p.z.p., a odnoszącego się do obowiązku realizacji nowej zabudowy w powiązaniu z komponowaniem terenów zieleni urządzonej, w sytuacji gdy inwestor deklaruje przedłożenie projektu zieleni w ramach projektu powykonawczego. Skarga zawiera także argumenty w zakresie naruszenia zapisów m.p.z.p. dotyczącego wysokości zabudowy do 2 kondygnacji, w sytuacji gdy jak wskazuje skarżąca inwestor zaprojektował budynek w taki sposób, że w rzeczywistości ma on 3 kondygnacje. W przekonaniu Sądu jest to zarzut chybiony, bowiem projektowany budynek ma 2 kondygnacje naziemne: parter z antresolą plus piętro(t. II str. 23-24). Antresola nie stanowi oddzielnej kondygnacji, ale jej część. W przedmiotowej sprawie zaprojektowana antresola odpowiada definicji przewidzianej w § 3 pkt 19 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W ocenie Sądu za trafne należy uznać zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Jest faktem niepodważalnym, że pełnomocnikowi skarżącej nie udostępniono kompletu akt administracyjnych wraz z uzupełnieniami projektu budowlanego, w tym tomu II projektu, co z kolei jak zasadnie wskazuje skarżąca pozbawiło ją prawa do ustosunkowania się do całości materiału dowodowego sprawy i wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji przez Wojewodę. Powyższe stanowi naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. Zasadnie podniesiono w skardze naruszenie art. 20 ust. 4 Pr. bud., bowiem skarżąca już na etapie odwołania od decyzji organu I instancji wskazywała, iż na rysunkach branżowych dokonano korekt i zmian bez wiedzy i akceptacji projektantów branżowych przez osobę nie dysponującą uprawnieniami budowlanymi w danych specjalnościach. Wojewoda całkowicie zbagatelizował powyższy zarzut zawarty w uzupełnieniu odwołania z dnia 12 czerwca 2018 r. i nie odniósł się do powyższej kwestii. Jest poza sporem, że dokumentacja projektowa była uzupełniana, poprawiana kilkakrotnie zarówno w postępowaniu przed Prezydentem W. jak i organem odwoławczym. W związku z dokonywanymi korektami oraz zmianami w projekcie budowlanym, dokonywano także aktualizacji oświadczeń projektantów o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 3 Pr. bud., uprawnienia kontrolne organu administracji architektoniczno-budowlanej, który prowadzi postępowanie w sprawie o wydanie pozwolenia na budowę wiążą się ze sprawdzeniem kompletności projektu budowlanego i posiadaniem wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń (....), zaś z pkt 4) powołanego art. wynika, obowiązek sprawdzenia projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie projektu – przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymująca się aktualnym na dzień opracowania projektu – lub jego sprawdzenia – zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7. W tej sytuacji nie ulega wątpliwości, że istnieje konieczność szczegółowego odniesienia się przez Wojewodę pod kątem złożenia stosownych oświadczeń o sporządzeniu projektu budowlanego, zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej (art. 20 ust. 4, w związku z art. 35 ust. 1 pkt 3 Pr. bud.), bowiem z zaskarżonej decyzji nie wynika, że organ odwoławczy dokonał takiego sprawdzenia, pomimo podniesienia tych okoliczności w odwołaniu przez skarżącą. Oczywiście pełną odpowiedzialność za zgodność projektu budowlanego z prawem ponoszą projektanci, spoczywa na nich także odpowiedzialność cywilna za wady dokumentacji projektowej, jak również przed właściwą izbą zawodową. Sprawdzenia natomiast wymaga czy projektanci złożyli stosowne oświadczenia. Oceniając powyższą kwestię Sąd zauważa, że w projekcie budowlanym dokonywane były liczne tzw. "wklejki", co nie stanowi wady złożonego projektu przy założeniu stosownych parafek. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu skarżącej (M. L.), Wojewoda prawidłowo wskazał, że działka inwestycyjna [...] znajduje się w strefie bezpośredniej ochrony stoku i wobec powyższego dla ww. terenu będą obowiązywały przepisy § 6 ust. 1 pkt 3 m.p.z.p., niemniej organ odwoławczy nie odniósł się do argumentów odwołującej w zakresie naruszenia § 6 ust. 1 pkt 3 lit. b) i lit. e). Istnieje zatem konieczność wypowiedzenia się przez Wojewodę co do powyższych naruszeń, gdyż z projektu zagospodarowania terenu nie wynika okoliczność wprowadzania nowej roślinności ograniczającej erozję stoku, podobna kwestia dotyczy (pkt b)) co do prognoz zmian w środowisku i wpływu na stateczność skarpy. Nie podzielając zarzutów skargi odnoszących się do twierdzeń, że budynek będący przedmiotem inwestycji ma 3 kondygnacje naziemne i w tym zakresie uznając ustalenia organów za prawidłowe że są 2 kondygnacje, Sąd jednocześnie dostrzega, że w projekcie budowlanym na str. 60 i na str. 176, faktycznie figurują zapisy stwierdzające liczbę kondygnacji naziemnych 3, co wymaga wyeliminowania i poprawienia. Mając na uwadze projekt zagospodarowania Sąd przyjął, że zapisy odnoszące się do 3 kondygnacji stanowią jedynie omyłkę pisarską. Sąd za chybione uważa zarzuty skargi dotyczące naruszenia § 6 ust. 1 pkt 3 lit a) m.p.z.p., bowiem zgodnie projektem co zaznaczono powyżej, zaplanowano odwodnienie liniowe, które będzie odprowadzać wody opadowe do pomieszczenia technicznego, gdzie przewidziano zbiornik na ścieki deszczowe. Jak wynika z projektu woda opadowa będzie wykorzystywana jako "woda szara" do spuszczania w miskach ustępowych (t. II str. 97, 157, załącznik do projektu budowlanego, projekt zagospodarowania terenu t. I str. 13a). Wody opadowe nie będą odprowadzane na zbocza skarpy. Również pozostałe zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda uwzględni uwagi Sądu i odniesie do zarzutów odwołania w zakresie naruszenia art. 20 ust. 4 Pr. bud, § 6 ust. 1 pkt 3 lit b) i lit e) m.p.z.p., doprowadzi do wyeliminowania błędnych zapisów co do 3 kondygnacji na str. 60 i na str. 176, umożliwiając jednocześnie stronom postępowania zapoznanie się z całością zebranego materiału w sprawie. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd orzekł o kosztach postepowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 oraz 206 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz., 1800 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło