VII SA/Wa 2555/17
PostanowienieWSA w Warszawie2018-03-27
Skład orzekający: Maciej Majewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych powinien zostać uwzględniony, jeśli strona nie wykonała zarządzenia sądu wzywającego do uzupełnienia informacji o swojej sytuacji materialnej i sytuacji osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym?Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega oddaleniu, jeżeli strona nie wykonała zarządzenia sądu wzywającego do uzupełnienia informacji o swojej sytuacji materialnej i sytuacji osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Niewykonanie takiego zarządzenia uniemożliwia dokonanie wolnej od wątpliwości oceny rzeczywistych możliwości finansowych strony, a ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy.Stan faktyczny
Z. T. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wskazując na niskie dochody z emerytury i prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego. Sąd wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia informacji o dochodach wszystkich osób w gospodarstwie, miesięcznych kosztach utrzymania, otrzymywanej pomocy oraz do przedstawienia dokumentów PIT i wyciągów bankowych. Wnioskodawca nie wykonał tego zarządzenia, w związku z czym sąd odmówił przyznania prawa pomocy.Rozstrzygnięcie
Odmówiono Z. T. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 marca 2018 r. w sprawie ze skargi Z. T., A. T., Ł. F., J. F., A. F. – Z., T. O., A. B., P. F. i P. S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: odmówić Z. T. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek Z. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Wnioskodawca podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z teściem, teściową, córką i zięciem. Wskazał, że utrzymuje się z dochodów z emerytury w wysokości 2 500 zł. Wnioskodawca posiada mieszkanie o pow. 50 m2. W uzasadnieniu wniosku podał, że jego dochody nie pozwalają na bieżące utrzymanie domu, wykup leków, i opłacenie rachunków. Innych danych majątkowych nie podano.
Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 8 lutego 2018 br. wnioskodawca została zobowiązana w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do:
- podania dochodów wszystkich osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, które zostały wymienione w formularzu PPF;
- podania miesięcznych kosztów utrzymania, w szczególności kosztów żywności, lekarstw, leczenia, opłat za media za ostatni okres rozliczeniowy (gaz, prąd, woda, ścieki) a także telefon, ubezpieczenia, ew. podatek od nieruchomości, ew. kredyty, raty pożyczek itp.;
- wskazania czy wnioskodawca otrzymuje pomoc od rodziny, ew. osób trzecich, jeżeli tak należało wskazać na czym ona polega,
- wskazania czy wnioskodawca otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak, należało nadesłać kserokopie ostatnich decyzji przyznających pomoc;
- nadesłania kopii dokumentu PIT rozliczenia podatku dochodowego za 2017 r., wnioskodawca wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym,
- nadesłania kopii wyciągu bankowego z wszystkich kont bankowych wnioskodawca i wszystkich osoby pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym za trzy ostatnie miesiące.
Na wykonanie ww. zarządzenia zakreślono termin 7 dni pod rygorem rozpatrzenia wniosku tylko w oparciu o zgromadzone materiały.
Wnioskodawca nie wykonał ww. zarządzenia pomimo prawidłowego odbioru wezwania przez pełnomocnika strony w dniu 18 lutego 2018 r.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje.
Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i rodziny.
Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie.
Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych bądź ustanowieniu adwokata z urzędu. Obejmuje zatem osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady.
W przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie wykazał, aby jego sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Na taką ocenę miało wpływ przede wszystkim niewykonanie zarządzenia z dnia 8 lutego 2018 r. i nieustosunkowanie się do zawartych w zarządzeniu pytań dotyczących sytuacji materialnej strony. Strona w formularzu PPF nie wskazała dochodów wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, nie wskazała kosztów utrzymania ponoszonych przez gospodarstwo domowe wnioskodawca. Wezwanie do uzupełnienia danych formularza PPF pozostało bez odpowiedzi. Fakt nieustosunkowania się do ww. zarządzenia jest wystarczającą podstawą do odmowy przyznania prawa pomocy, wyklucza bowiem wolną od wątpliwości ocenę rzeczywistych możliwości finansowych skarżącego. Wnioskodawca nie przedstawił żądanych informacji, natomiast złożone oświadczenie jest niewystarczające dla ustalenia faktycznych możliwości finansowych strony, a należy zaznaczyć, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło