VII SA/Wa 2563/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch - Baranowska po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E.P. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2015 r. odmawiającego przyznania E.P. prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sadowych w sprawie ze skargi G.P., E.P., W.P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa postanawia odmówić E.P. przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. E.P. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożyła na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. Z treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od ponoszenia wpisu sądowego wynika, iż we wspólnym gospodarstwie domowym z E.P. pozostaje mąż i dwoje dzieci. Skarżąca wskazała, że posiada dom o powierzchni 80 m2 oraz nieruchomość rolną (28 ha). Oświadczyła, że utrzymuje się z rodziną z dochodów uzyskiwanych przez nią i męża z gospodarstwa rolnego w wysokości 1350 zł miesięcznie. W odpowiedzi na wezwanie wystosowane do skarżącej w oparciu o treść art. 255 p.p.s.a. skarżąca wskazała, że dopłaty do nieruchomości rolnej wynoszą około 20.000 zł rocznie. Oświadczyła, że syn jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie uzyskuje dochodów z działalności gospodarczej, ani z tytułu wynagrodzenia za pracę. Syn podejmuje natomiast prace dorywcze, ale są to prace sezonowe, nie otrzymuje z nich regularnego dochodu, są to kwoty 100 – 200 zł jednorazowo. Skarżąca nadesłała jednocześnie wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 października 2014 r. do 19 stycznia 2015 r. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania E.P. prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw. W sprzeciwie E.P. ponownie wskazała fakty, na które wskazywały już informacje zawarte w formularzu oraz dodatkowo wskazała jedynie, że z adwokatem ją reprezentującym umówiła się w ten sposób, że koszty postępowania będą uzależnione od wyniku toczącego się przed Sądem postępowania i mają zostać uiszczone po zakończeniu sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawczynię sprzeciwu - na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ten zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim. Konkludując wskazać trzeba, że instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Biorąc pod uwagę sytuację majątkową E.P. wynikającą z wniosku i dodatkowych dokumentów nadesłanych przy piśmie z dnia 16 stycznia 2015 r. uznać należy, iż nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżąca nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. E.P. oświadczyła, że utrzymuje się z rodziną z dochodów uzyskiwanych przez nią i męża z gospodarstwa rolnego w wysokości 1350 zł miesięcznie. Dopłaty do nieruchomości rolnej wynoszą około 20.000 zł rocznie. Syn jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie uzyskuje dochodów z działalności gospodarczej, ani z tytułu wynagrodzenia za pracę. Syn podejmuje natomiast prace dorywcze, ale są to prace sezonowe, nie otrzymuje z nich regularnego dochodu, są to kwoty 100 – 200 zł jednorazowo. Skarżąca nadesłała jednocześnie wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 października 2014 r. do 19 stycznia 2015 r. Biorąc pod uwagę okoliczności wynikające ze złożonego wniosku oraz pisma z dnia 16 stycznia 2015 r. i nadesłanych dokumentów uznano, że E.P. nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, że nie jest w stanie ponieść wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie w wysokości 200 zł. Skarżąca oświadczyła, że wysokość dochodów uzyskiwanych przez nią i męża z gospodarstwa rolnego określa na kwotę 1350 zł miesięcznie, jednakże deklarowana przez skarżącą wysokość dochodów jest -w ocenie Sądu- zaniżona. Jak wynika z treści wniosku skarżąca posiada nieruchomość rolną o powierzchni 28 ha. W świetle art. 18 ustawy o podatku rolnym Prezes Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie danych statystycznych, ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", nie później niż do dnia 23 września każdego roku, wysokość przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa GUS z 23 września 2014 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2013 r. (M.P. z 2014 r. poz. 827) dochód ten wynosił 2.869 zł. Zatem dochód skarżącej z posiadanych gruntów rolnych obliczony przy uwzględnieniu tej wartości wyniósłby 80.332 zł rocznie, tj. 6.694,33 zł miesięcznie (28 ha x 2.869 zł = 80.332 zł /dochód roczny/ : 12 miesięcy = 6.694,33 zł). Biorąc zatem pod uwagę wielkość gospodarstwa rolnego skarżącej oraz przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych uzyskiwany z 1 ha przeliczeniowego uznać należy za mało wiarygodne oświadczenie skarżącej o uzyskiwaniu dochodu jedynie w wysokości 1350 zł miesięcznie. Jeszcze raz podkreślić należy, że treść art. 246 ustawy nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Ustawodawca użył tu pojęcia "wykaże", co oznacza, że wnioskodawca powinien udowodnić, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, to strona musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Jeżeli są jakiekolwiek dokumenty mogące potwierdzić twierdzenie skarżącej winna była je nadesłać. Podkreślić jeszcze raz należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, stanowiącą odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Mając na uwadze powołane okoliczności uznać należy, że E.P. nie wykazała w sposób bezsporny i wiarygodny, że nie jest w stanie ponieść kosztu wpisu sądowego w kwocie 200 zł w niniejszej sprawie. Na uwagę zasługuje również fakt, że za reprezentację przez pełnomocnika profesjonalnego skarżąca -jak wskazała w sprzeciwie- zamierza zapłacić po zakończeniu sprawy, czyli przewiduje możliwość poniesienia dodatkowych kosztów związanych z reprezentacją w sądzie, które prawdopodobnie nie będą niższe od kwoty wpisu sądowego. Jednak skarżąca nie podała również w jaki sposób zamierza zgromadzić środki na poniesienie tych kosztów. Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie Sądu wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na niedostateczne i niewiarygodne wykazanie, że nie jest ona w stanie ponieść kosztu wpisu sądowego w wysokości 200 zł w niniejszej sprawie. Z tych względów, na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.