VII SA/Wa 2563/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w związku ze skargą M. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2016 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: 1. odmówić M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; 2. przyznać M. W. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek M. W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz pisma z dnia 3 stycznia 2016 r., nadesłanego na wezwanie Sądu wynika, iż M. W. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Są osobami utrzymującymi się z emerytur w łącznej wysokości 2 563,96 zł., z której potrącana jest kwota 327,29 zł. Posiadany majątek obejmuje dom rekreacyjny o pow. 61,60 m2, mieszkanie o pow. 52 m2. Wnioskodawczyni nie wskazała posiadania majątku, przedmiotów wartościowych, ani oszczędności. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że mają z mężem po 73 lata. Mąż jest po udarze mózgu. Mieszkają w bloku wielorodzinnym. Wskazali, że ponoszą następujące wydatki czynsz 487 zł., woda 70 zł., energia 229 zł., telefon 80 zł., leki 286 zł., leczenie 200 zł., środki czystości, przejazdy 130 zł. W dodatkowym piśmie złożonym na wezwanie Sądu wskazała, że zostali zobowiązani do uiszczenia grzywny w celu przymuszenia rozbiórki altany. Nie posiadają innych obciążeń, nie posiadają pojazdów mechanicznych, nie korzystają z pomocy społecznej, czasami korzystają z pomocy rodziny (transport, żywność). Do pisma dołączono kopie decyzji przyznających świadczenia emerytalne, kopie dokumentów PIT, wyciągi z rachunków bankowych, kopie dokumentach poświadczających stan zdrowia. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016, poz. 718 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i rodziny. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Rozpoznając złożony przez M. W. wniosek należy wskazać, że zasadnym jest tylko częściowe przychylenie się do wniosku strony i ustanowienie pełnomocnika. Uznano, że strona uzyskując wskazany dochód oraz posiadając wskazany majątek, kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy jedynie w zakresie częściowym, gdyż jest w stanie opłacić koszty sądowe. Przede wszystkim należy wskazać, że wnioskodawczyni posiada stałe dochody i majątek w postaci domu i mieszkania, przy czym dom służy do celów rekreacyjnych. Okoliczności te wskazują, że stronę nie można zaliczyć do osób ubogich, a tylko takim należy przyznawać prawo pomocy, jako umożliwienie dostępu do sądu. Dochód wnioskodawczyni jest wprawdzie obciążony koniecznością spłaty grzywny administracyjnej oraz wydatkami związanymi z leczeniem, jednakże należy pamiętać, że stronę stać na utrzymanie domu rekreacyjnego. Pamiętać należy, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (zob. powołane wyżej postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt II OZ 1238/14). Mając powyższe na uwadze uznano, że wydatek rzędu 100 zł. (wpis sądowy, który umożliwi rozpoznanie sprawy) jest w zasięgu możliwości finansowych strony. Koszt ten może pozostać jedynym wydatkiem strony w sprawie, gdyż pozostałe wydatki nie muszą się pojawić (są to ewentualny koszt opłacenia wniosku o uzasadnienie wyroku - w przypadku gdyby Sąd oddalił skargę – 100 zł. i ewentualny koszt skargi kasacyjnej - w przypadku, gdyby Sąd orzekł na niekorzyść wnioskodawczyni, również 100 zł.). Zdaniem orzekającego wszystkie te wydatki są w zasięgu możliwości finansowych wnioskodawczyni. Jednocześnie uznano, że stronę z uzyskiwanych dochodów nie będzie stać na ustanowienie we własnym zakresie pełnomocnika z wyboru i ustanowiono adwokata z urzędu. Z tego względu przyznano prawo pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu, zaś w pozostałym zakresie wniosek oddalono. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.