VII SA/Wa 2567/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: odmówić R. S. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez pojęcie uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i finansowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zauważyć trzeba, że treść art. 246 ustawy nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Ustawodawca użył tu pojęcia: "wykaże", co oznacza, że wnioskodawca powinien udowodnić, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, to strona musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Należy też zwrócić uwagę na treść art. 255 ustawy, który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla uwzględnienia złożonego przez R. S. wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, ponieważ nie wykazał on w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy. R. S. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie oznaczając jednak zakresu żądania. Z treści wniosku wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostaje żona. Skarżący wskazał, iż posiada dom (ok. 25 m2) oraz działkę o powierzchni 300 m2. Oświadczył, że utrzymuje się wraz z żoną z emerytur w łącznej wysokości ok. 2700 zł brutto miesięcznie. Podniósł ponadto, że ma bardzo trudną sytuację materialną, ponosi duże wydatki na leki, na jedzenie i opłaty. Pismem z dnia 23 grudnia 2013 r. wezwano skarżącego do oznaczenia zakresu żądania, a także do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: nadesłanie kserokopii decyzji o waloryzacji emerytur skarżącego i jego żony lub ostatnich odcinków emerytur; wskazanie wysokości miesięcznych wydatków (w tym związanych z utrzymaniem domu); nadesłanie wyciągów z rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy, jeżeli skarżący taki rachunek posiada. W odpowiedzi na ww. wezwanie skarżący nadesłał kolejny formularz, w którym oznaczył, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że nie posiada rachunku bankowego. Nadesłał kserokopię decyzji w sprawie podatku od nieruchomości, z której wynika, że wysokość należnego od skarżącego podatku na rok 2013 wynosi 584 zł. Z nadesłanych odcinków emerytur wynika, że skarżący otrzymuje emeryturę w kwocie 1878 zł netto, a jego żona – w wysokości 972 zł netto. Na podstawie udzielonych przez skarżącego informacji nie można uznać, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Zauważyć trzeba, że łączna wysokość otrzymywanych przez skarżącego i jego żonę świadczeń wynosi 2850 zł netto miesięcznie, przy czym nie mają oni innych osób na utrzymaniu. Podkreślić jednocześnie trzeba, że R. S. pismem z dnia 23 grudnia 2013 r. wezwany został do wskazania wysokości miesięcznych wydatków (w tym związanych z utrzymaniem domu). W odpowiedzi na to wezwanie nadesłał jedynie kserokopię decyzji w sprawie podatku od nieruchomości, z której wynika, że wysokość podatku na rok 2013 wynosi 584 zł. Nie wskazał natomiast, nawet orientacyjnie, jaka jest wysokość ponoszonych przez niego co miesiąc wydatków związanych z utrzymaniem domu, wyżywieniem itp., pomimo, że w formularzu z dnia 17 grudnia 2013 r. podkreślał, że ma bardzo trudną sytuację materialną, bowiem ponosi "duże wydatki na leki, na jedzenie, na opłaty". Podkreślenia wobec tego wymaga, że do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy jedynie ogólnikowe twierdzenie strony o trudnej sytuacji finansowej, o niskich dochodach, czy o dużych wydatkach. Postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest na wniosek strony i to w interesie osoby składającej wniosek leży udzielenie wszelkich informacji niezbędnych do rozpoznania wniosku. Z treści art. 246 ustawy wynika jednoznacznie, że wnioskodawca powinien udowodnić, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania. R. S. nie wykazał natomiast w sposób nie budzący wątpliwości, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, brak jest zatem podstaw do przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270).