VII SA/Wa 259/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Moraczewski, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Asesor WSA Grzegorz Czerwiński, Protokolant Anna Sokołowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2005 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...], II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego [...] kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. VII SA/Wa 259/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] grudnia 2003r. znak: [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] po rozpatrzeniu wniosku z dnia 13 października 2003r. [...] dotyczącego usunięcia zrealizowanej w 1991r. na terenie lotniska [...] w [...] budowli kopca ziemnego wraz z drogą dojazdową, umorzył w trybie art. 105 § 1 i art. 104 § 1 kpa postępowanie administracyjne. W toku postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie ustalono co następuje. W [...] na działce numer geodezyjny [...] stanowiącej własność Gminy [...], zorganizowane jest lotnisko cywilne. Zarządcą tego lotniska jest [...], użytkownikiem głównym [...]. W oparciu o stronę tytułową dziennika budowy ustalono, że na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] kwietnia 1991r. nr [...] wydanej przez Urząd Rejonowy w [...] zrealizowano budowę ołtarza, kopca ziemnego i drogi dojazdowej (stalową konstrukcję ołtarza zdemontowano w 2002r.). Dziennik wyżej wymienionej budowy zawiera zapis "tymczasowy ołtarz (...)" co zdaniem organu świadczy, że czas jego użytkowania został określony w pozwoleniu na budowę. Zdaniem organu pierwszej instancji właściwy w sprawie dotyczącej wykonania obowiązku rozbiórki obiektu tymczasowego jest organ, który wydał pozwolenie budowlane. Żądanie [...] skierowane do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a dotyczące wydania decyzji nakazującej usuniecie kopca i drogi z terenu lotniska nie może być załatwione przez organ nadzoru budowlanego zatem postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe. W tych warunkach organ pierwszej instancji orzekł jak w wyżej opisanej decyzji z dnia [...] grudnia 2003r. Zaskarżoną decyzję z dnia [...]. lutego, znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie odwoławcze. Zdaniem organu wnoszący odwołanie od wyżej wymienionej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2003r. – [...] nie ma przymiotu strony, ponieważ nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, na której znajdują się objęte żądaniem rozbiórki obiekty. Organ wskazał jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 138 § 1 pkt 3 kpa. W skardze z dnia [...] marca 2003r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, [...] wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniósł, że jako zarządca lotniska jest odpowiedzialny za jego bezpieczną eksploatację (art. 80 ustawy z dnia 3 lipca 2002r. Prawo lotnicze Dz. U. nr 130 poz. 1112). Zobowiązany jest zatem w świetle art. 82 pkt 4,8 w/w ustawy Prawo lotnicze podejmować działania zmierzające do usunięcia z lotniska przeszkód lotniczych. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] marca 2003r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wcześniej prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji można postawić zarzut naruszenia prawa a w takim właśnie zakresie możliwa jest sądowa kontrola aktów administracji (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. Nr 153 poz. 1269). Decyzje organów obu instancji zapadły z naruszeniem przepisów art. 7 kpa – wobec braku dokładnego wyjaśnienia sprawy, art. 77 kpa – wobec braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, oraz art. 107 kpa gdy zważyć, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera właściwej wykładni przepisów prawa. W niniejszej sprawie szczególnego wyjaśnienia wymaga przedmiot sprawy i pozostający z nim w związku przymiot strony – [...]. W tym zakresie w toku postępowania administracyjnego poczyniono ustalenia obarczone brakiem dokładnego wyjaśnienia sprawy. Nie ustalono w oparciu o właściwie zebrany materiał dowodowy przedmiotu sprawy, która wynika z wniosku [...] z dnia [...] października 2003r. Jako dowolne należy bowiem traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym ale niekompletnym czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa) zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący. a więc po podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W toku niniejszego postępowania administracyjnego ustalenia w przedmiocie pozwolenia na budowę oparto nie na konkretnej decyzji a na zapisie strony tytułowej dziennika budowy. Świadczy to o braku należytego zebrania materiału dowodowego w sprawie i decyduje o tym że nie zostało jednoznacznie ustalone pochodzenie przedmiotowych obiektów. W szczególności nie rozstrzygnięto na podstawie konkretnego dowodu tj. decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę czy obiekty powstały zgodnie z pozwoleniem czy stanowią tymczasowe obiekty budowlane, czy też wniesiono je bez pozwolenia na budowę i stanowią samowolę budowlaną. Powyższe okoliczności mają kluczowe znaczenie w sprawie bowiem inne są obowiązki organu nadzoru budowlanego w razie stwierdzenia samowoli budowlanej, inne zaś gdy wydano pozwolenie w odniesieniu do tymczasowego obiektu budowlanego. W zależności bowiem od tych ustaleń organ ma bądź nie, obowiązki opisane w dyspozycji art. art. 83 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego. Podkreślenia wymaga, że obiekty budowlane wzniesione na czas określony podlegają rozbiórce z mocy prawa ze względu na upływ czasu oznaczony w pozwoleniu na budowę. Zatem obowiązek ich rozbiórki może i powinien być egzekwowany na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Oznacza to, że odrębna decyzja nakazująca w takiej sytuacji przymusową rozbiórkę jest pozbawiona podstawy prawnej i jako taka jest nieważna na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zdaniem sądu podkreślenia wymaga to, że w przypadku gdyby organ nadzoru budowlanego po wnikliwym ustaleniu przedmiotu sprawy okazałby się organem niewłaściwym w sprawie, ciąży na nim obowiązek opisany w dyspozycji art. 65 kpa. Zgodnie z przepisem art. 65 kpa organ do którego podanie wniesiono powinien niezwłocznie przekazać sprawę do właściwego organu. W sytuacji, gdy organ wszczął postępowanie a następnie dostrzegł swoją niewłaściwość obowiązany jest umorzyć własne postępowanie (art. 105 § 2) i przekazać sprawę organowi właściwemu. Zdaniem Sądu naruszenie art. 65 kpa może stanowić uchybienie mające istotny wpływ na wynik sprawy. Bezwzględnie organ prowadząc postępowanie administracyjne na wniosek strony musi wykazać, że ta jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa. Zgodnie z tym przepisem stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W tym kontekście podkreślenia wymaga, że jak już wskazano wyżej dla ustalenia przedmiotu strony niezbędne jest też ustalenie przedmiotu sprawy. Stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialno-prawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegające na tym, ze akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. W ocenie Sądu w realiach przedmiotowej sprawy, przymiot strony wymaga zbadania czy [...] dochodząc, jak we wniosku z dnia [...] października 2003r., czerpie swój interes prawny z norm ustawy Prawo lotnicze a w szczególności z przepisu art. 82, 83, 211, co nie było przedmiotem badania w postępowaniu administracyjnym. Status strony nie wynika z uznania jakiegokolwiek podmiotu za stronę ale z przepisu prawa materialnego i z jego realności musi bowiem istnieć rzeczywiście w dacie stosowania danych norm prawa materialnego. Rozpoznając sprawę ponownie organ administracji będzie miał na uwadze powyższą argumentację. Kierując się zasadą iż celem postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy ustalając jej przedmiot, właściwość organu powołanego do jej rozpoznania, rozstrzygnie przymiot strony [...] w odniesieniu do ustaleń sprawy będzie miał na uwadze, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony ale też z urzędu a zawiadomienie o sprawie może też stanowić zobowiązanie do takiego właśnie działania. Sąd orzekł jak w sentencji w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), uznając że naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.