VII SA/Wa 259/13

Referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. A. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. A. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie : umorzenia postępowania administracyjnego postanawia : odmówić K. A. K. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek K. A. K. o przyznanie prawa pomocy, w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i utrzymuje się wyłącznie z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytury w wysokości 1.307,07 złotych netto miesięcznie. Wnioskodawczyni podała, że posiada dom o powierzchni 85,67 m ² oraz 2.1473 ha lasu, który odziedziczyła po zmarłej matce, a który w chwili obecnej nie przedstawia wartości jako materiał budowlany, bo jest zbyt młody by można było go sprzedawać i z tego tytułu czerpać korzyści finansowe. Wnioskodawczyni oświadczyła, że posiada lokatę na tzw. "czarną godzinę" w wysokości 5.120,00 złotych. Innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podała, że jest inwalidką z orzeczonym inwalidztwem w stopniu umiarkowanym i wymaga częściowo opieki lub pomocy innej osoby. Wskazała, że ponosi miesięcznie następujące koszty : z tytułu zakupu paliwa gazowego około 613,64 złotych, opłat za energię elektryczną w wysokości 90,00 złotych, za wodę w wysokości 42,00 złotych, za telefon w wysokości 100,00 złotych, za wywóz śmieci w wysokości 11,00 złotych, za ubezpieczenie w wysokości 20,00 złotych, oraz tytułem płatności za podatki w wysokości 20,00 złotych co w sumie stanowi kwotę w wysokości 896,64 złotych miesięcznie. Wnioskodawczyni oświadczyła, że na bieżące potrzeby życia codziennego tj. na zakup żywności, lekarstw, odzieży, środków chemicznych, bieżące naprawy pozostaje jej kwota w wysokości 410,43 złotych. Wnioskodawczyni poinformowała, że oprócz zadłużenia w wysokości 5.000,00 złotych z tytułu prywatnej pożyczki nie posiada żadnego innego długu. Oznajmiła, że żadnych innych dochodów nie uzyskuje, jak również pomocy od rodziny, organizacji społecznych czy państwowych. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym dotyczącym w niniejszej sprawie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Nie wystarczy przy tym wykazanie, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną strony. Strona powinna wykazać, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. Podkreślenia wymaga, iż instytucja ta została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Oceniając sytuację finansową wnioskodawczyni uznano, że brak jest uzasadnionych powodów do przerzucenia kosztów sądowych na współobywateli, a do tego sprowadza się przyznanie stronie prawa pomocy. Wnioskodawczyni posiada bowiem środki finansowe na zaspokojenie własnych potrzeb życiowych, jak również pomimo ponoszonych niezbędnych wydatków zgromadziła środki pieniężne na lokacie w wysokości 5.120,00 złotych. W świetle powyższego stwierdzono, że nie można uznać wnioskodawczyni za osobą ubogą. Należy też zwrócić uwagę, na to czym jest instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich, a do takiej kategorii osób z pewnością nie można zaliczyć skarżącej ze zgromadzonymi na lokacie oszczędnościami i miesięcznymi dochodami. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną (do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, a w szczególności zaś posiada zgromadzone oszczędności pieniężne, to powinna partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Stwierdzono zatem, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy trudno uznać, że skarżąca żyje na poziomie ubóstwa, skoro oprócz dochodów bieżących posiada jeszcze w rezerwie środki pieniężne na lokacie w wysokości 5.120,00 złotych, czyli niewspółmiernie większe od wszelkich możliwych wydatków, z którymi wiąże się złożenie skargi w niniejszej sprawie. Pomimo zrozumienia dla argumentacji skarżącej, że oszczędności te są przeznaczone na tzw. "czarną godzinę", Sąd w takiej sytuacji nie jest uprawniony do pokrycia kosztów sądowych ze środków państwowych. Zabezpieczenie środków pieniężnych na tzw. "czarną godzinę", a zatem na pokrycie wydatków w bliżej nieokreślonej przyszłości, nie może uzasadniać przerzucenia na Skarb Państwa ciężaru finansowania procesu prowadzonego z inicjatywy skarżącej. "Czarna godzina" jest to okoliczność bliżej nieokreślona, przyszła i niepewna. Może ona wystąpić, jak również w ogóle się nie wydarzyć. Podkreślić należy, że prawo pomocy stanowi instytucję wyjątkowa i dlatego też powinno być przyznawane wyłącznie, gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie, możliwość taką dają skarżącej zgromadzone przez nią na lokacie bankowej środki pieniężne. Uznano zatem, że wnioskodawczyni posiadając stały dochód miesięczny oraz zgromadzone środki pieniężne w kwocie 5.120,00 złotych nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaznaczyć należy, że wnioskodawczyni dysponuje stałym miesięcznym dochodem, bez obciążeń. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, więc uzyskiwane środki pieniężne przeznacza tylko i wyłącznie na własne potrzeby. Poza tym dysponuje zgromadzonymi oszczędnościami więc poniesienie kosztów sądowych w sprawie, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500,00 złotych, czy też poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru nie spowoduje utraty całości posiadanych przez skarżącą środków finansowych, a tylko ich uszczuplenie. Stwierdzono, że ze zgromadzonych oszczędności pieniężnych znajdujących się na lokacie wnioskodawczyni jest w stanie samodzielnie ponieść koszty sądowe w sprawie oraz koszty związane z ustanowieniem pełnomocnika, a stały miesięczny dochód jaki uzyskuje z tytułu emerytury zapewnia jej środki na bieżące utrzymanie siebie oraz domu, ponoszenie opłat czy zakup lekarstw. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.