VII SA/Wa 2599/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, asesor WSA Nina Beczek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 lutego 2025 r. sprawy ze skargi P. L. na decyzję Rektora [...] w W. z dnia [...] lipca 2024 r. znak: [...] w przedmiocie przyznania stypendium specjalnego oddala skargę Rektor [...] w [...] decyzją z [...] lipca 2024 r. znak: [...] utrzymał w mocy decyzję Komisji Stypendialnej [...] z [...] maja 2024 r. nr [...] o odmowie przyznania P. L. stypendium specjalnego (dla osób niepełnosprawnych) w okresie od kwietnia do lipca 2024 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Rektor wskazał, że zgodnie z art. 93 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 746 z późn. zm.) łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem, że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Podstawą dla ustalenia przez organ decyzyjny [...] faktu przekroczenia limitowanego okresu 12 semestrów, podczas których studentowi przysługuje prawo do świadczeń stypendialnych jest baza danych o studentach w Zintegrowanej Sieci Informacji o Nauce i Szkolnictwie Wyższym POLON oraz oświadczenie wnioskodawcy. Na podstawie oświadczenia złożonego przez skarżącego wraz z pozostałymi wymaganymi dokumentami w dniu 14 kwietnia 2024 r. oraz na podstawie danych zawartych w systemie POLON, ustalono następującą ścieżkę kształcenia studenta: W okresie: 1) od 1.10.2002 do 27.09.2005 = 6 semestrów » uzyskany tytuł zawodowy - licencjat, uczelnia: [...], na podstawie oświadczenia studenta; 2) od 1.10.2005 do 23.10.2007 - 4 semestry » uzyskany tytuł zawodowy - magister, uczelnia: [...], na podstawie oświadczenia studenta; 3) w roku akademickim 2011/2012 = 2 semestry » skreślenie z listy dn. 7.05.2012, uczelnia: [...], na podstawie danych zawartych w systemie POL-on; 4) w roku akademickim 2014/2015 = 1 semestr » skreślenie z listy dn. 10.03.2015, uczelnia: [...], na podstawie danych zawartych w systemie POL-on oraz oświadczenia studenta; w latach 2017/2018/2019 = 4 semestry » skreślenie z listy dn. 28.05.2019, uczelnia: [...], na podstawie danych zawartych w systemie POL-on oraz oświadczenia studenta; 6) w roku akademickim 2019/2020 = 2 semestry » skreślenie z listy dn. 1.12.2020, uczelnia: [...], na podstawie danych zawartych w systemie POL-on oraz oświadczenia studenta; w roku akademickim 2023/2024 = 2 semestry » NADAL, uczelnia: [...], na podstawie danych zawartych w systemie POL-on oraz oświadczenia studenta; i równolegle w roku akademickim 2023/2024 = 2 semestry» NADAL, uczelnia: [...], na podstawie danych zawartych w systemie POL-on oraz oświadczenia studenta. Z powyższego zestawienia wynika, że skarżący począwszy od października 2002 r. do chwili obecnej, tj. włącznie z semestrem letnim roku akademickiego 2023/2024 posiadał status studenta przez okres 21 semestrów. Zgodnie z art. 93 ust. 6 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym semestry studiów odbywanych równolegle w [...] i [...] nie są liczone podwójnie. Rektor podał, że student w swoim odwołaniu powołuje się na fragment zapisu art. 93 ust. 6 ustawy w brzmieniu: "Do okresu, o którym mowa w ust. 4 i 5, wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 prawa studenta ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego.". Rektor podkreślił, że wskazany w ustawie wyjątek dotyczy kolejnych, po uzyskaniu tytułu zawodowego licencjata, rozpoczętych studiów I stopnia, co nie ma zastosowania w tym przypadku, bowiem studia rozpoczęte przez skarżącego w 2013 r. na [...] należały do kategorii studiów jednolitych magisterskich. Komisja biorąc pod uwagę ten okres kształcenia oraz fakt skreślenia skarżącego z listy studentów [...] w grudniu 2021 r., tj. w połowie semestralnego cyklu edukacji, zastosowała korzystny dla niego system obliczeń, nie uwzględniając w nim kolejnego rozpoczętego 3 semestru. Ponadto art. 93 ust. 7 ustawy wskazuje na prawo do wydłużenia okresu przysługiwania świadczeń o dodatkowe 12 semestrów w przypadku, gdy niepełnosprawność powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego. Skarżący pierwsze orzeczenie o niepełnosprawności uzyskał w dniu [...].04.2020 r. na okres do [...].05.2022 r., a kolejne orzeczenie wydano na wniosek studenta w dniu [...].05.2022 r. na okres do [...].05.2028 r., na obu wskazując ten sam symbol przyczyny niepełnosprawności, tj. 03-L oraz ten sam stopień niepełnosprawności na poziomie umiarkowanym. Źródłem tych danych jest zaświadczenie wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o niepełnosprawności w T. z dnia [...] lipca 2024 r., o przesłanie którego organ odwoławczy poprosił w ramach uzupełnienia złożonej przez studenta dokumentacji, czego celem miało być ustalenie czy ostatnie orzeczenie z 2022 r. dotyczy tej samej niepełnosprawności, co poprzednie wydane dnia [...].04.2020 r. Powyższe miało wykluczyć wątpliwości, czy w przypadku skarżącego można mieć do czynienia z sytuacją zaistnienia w 2022 r. nowej niepełnosprawności lub pogłębieniem stopnia tej już orzeczonej. Rektor podał, że zgodnie z informacją zawartą w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności skarżącego, jego niepełnosprawność istnieje od [...] listopada 2003 r., a więc powstała w trakcie rozpoczętych przez niego w październiku 2002 r. studiów I stopnia, przed uzyskaniem tytułu zawodowego magistra w 2007 r. Przepis art. 93 ust. 6 ustawy rozszerza uprawnienie do świadczeń poprzez umożliwienie studentom, których niepełnosprawność powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu stopnia zawodowego korzystania ze wskazanego stypendium dodatkowo przez pełen cykl kształcenia na kolejnych studiach pierwszego i drugiego stopnia (lub jednolitych studiach magisterskich) łącznie przez okres do 12 semestrów. Powyższe w opinii organu odwoławczego oznacza, że dla biegu okresu przysługiwania świadczenia znaczenie ma termin zaistnienia niepełnosprawności, w związku z czym nie należy do tego okresu wliczać semestrów poprzedzających tę datę. Tym samym, biorąc pod uwagę fakt, że niepełnosprawność studenta pojawiła się w listopadzie 2003 r. od tego momentu, a właściwie od początku kolejnego (letniego) semestru studiów, tj. od marca 2004 r. rozpoczyna się okres, w który skarżący ma pełne uprawnienie do ubiegania się o stypendium dla osób niepełnosprawnych przez maksymalnie 12 kolejnych semestrów. W przypadku studenta wykluczenie jego 3 pierwszych semestrów studiów w [...] (do marca 2004 r.) oznacza redukcję łącznego okresu studiów do 18 semestrów, ale nie zmienia jednak sytuacji, bowiem wciąż mamy do czynienia z przekroczeniem wskazanego w ustawie 12 semestralnego limitu. Zdaniem organu odwoławczego rozstrzygającym wszelkie wątpliwości w tej sprawie, jest przepis art. 93 ust. 3 ustawy, w świetle którego świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 nie przysługują studentowi posiadającemu tytuł zawodowy: 1) magistra, magistra inżyniera albo równorzędny; 2) licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia. Powyższe oznacza zdaniem Rektora, że osoby, które uzyskały tytuł licencjata lub równorzędny mogą ubiegać się o świadczenia stypendialne, ale tylko wówczas, kiedy kontynuują edukację na poziomie studiów II stopnia bądź jednolitych magisterskich, natomiast osoby, które posiadają już tytuł magistra tracą to uprawnienie na każdych kolejnych studiach. Wyjątkiem od tej reguły jest jedynie opisana już wyżej sytuacja, w której niepełnosprawność powstaje w trakcie kolejnych studiów po uzyskaniu dyplomu z pierwszego cyklu edukacji, a to jak wcześniej dowiedziono nie miało miejsca w przypadku skarżącego. Skargę na decyzję Rektora [...] wniósł P. L., zarzucając zaskarżonej decyzji: 1) naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnej wykładni art. 86 ust. 1 pkt 2, art. 93 ust. 7 pkt 1 i art. 93 ust. 4 i art. 95 ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżącemu nie przysługuje stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych. Pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy; 2) przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 kpa, art. 7 kpa, art. 8 § 1 kpa, art. 10 kpa, art. 11 kpa, art. 73 § 1 kpa w związku z art. 77 § 1 kpa normujących zasady prowadzenia postępowania dowodowego, wyznaczających Rektorowi obowiązek faktycznego i prawnego zbadania stanu sprawy oraz zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego przed wydaniem zaskarżonej decyzji, niezawiadomienie lub wadliwe zawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego w związku z czym skarżącemu uniemożliwiono przed wydaniem decyzji wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wskutek czego błędne ustalenie stanu faktycznego (liczby semestrów) oraz nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego i nieprawidłową jego ocenę. W oparciu o tak postawione zarzuty, rozwinięte w uzasadnieniu skargi, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, a nadto rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Rektor [...] w [...] wniósł o oddalenie skargi oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2023 r. poz. 742 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "ustawa", student może ubiegać się o stypendium dla osób niepełnosprawnych. W świetle art. 93 ust. 1-7 ustawy, świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich (ust. 1). Student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku (ust. 2). Zgodnie z art. 93 ust. 3 ustawy świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, nie przysługują studentowi posiadającemu tytuł zawodowy: 1) magistra, magistra inżyniera albo równorzędny; 2) licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia. Łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów (art. 93 ust. 4). Łączny okres, o którym mowa w ust. 4, jest dłuższy o 2 semestry w przypadku, gdy student podjął jednolite studia magisterskie, których czas trwania określony w przepisach prawa wynosi 11 albo 12 semestrów (ust. 5). Do okresu, o którym mowa w ust. 4 i 5, wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr (ust. 6). W przypadku gdy niepełnosprawność powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego, świadczenie, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 2, przysługuje przez dodatkowy okres 12 semestrów. Przepisy ust. 4 i 6 stosuje się odpowiednio (ust. 7). Należy zauważyć, że na podstawie ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2232) została dokonana nowelizacja, która zmodyfikowała przepisy dotyczące ustalania okresu przysługiwania świadczeń dla studentów (tj. stypendium socjalnego, stypendium dla osób z niepełnosprawnością, stypendium rektora, zapomogi). Obecne brzmienie powołanego przepisu art. 93 ustawy wyraźnie ogranicza zakres czasowy przez jaki przysługuje prawo do świadczeń, odnosząc go do okresu studiowania. Nowelizacja ustawy, co potwierdza uzasadnienie projektu do ustawy zmieniającej, miała na celu wyeliminowanie wątpliwości, które wystąpiły na tle sposobu ustalania okresu przysługiwanego świadczenia. Takie odczytywanie przepisu art. 93 ustawy uzasadnia również wykładnia autentyczna, wyprowadzana z uzasadnienia do projektu ustawy wprowadzającej zmiany. Jak wynika z uzasadnienia do projektu ustawy (druk Sejmu RP nr 1569) "celem zmian w art. 93 ustawy jest zróżnicowanie okresu przysługiwania świadczeń dla studentów w zależności od czasu trwania studiów, a także doprecyzowanie sposobu ustalania tego okresu. Obecnie okres przysługiwania świadczeń wynosi 6 lat, niezależnie od okresu trwania studiów. Proponuje się wprowadzenie regulacji przewidującej przysługiwanie świadczeń maksymalnie przez łączny okres do 12 semestrów, w tym w przypadku studiów pierwszego stopnia - do 9 semestrów, zaś w przypadku studiów drugiego stopnia - do 7 semestrów. W przypadku jednolitych studiów magisterskich, które zgodnie z przepisami prawa trwają 11 albo 12 semestrów, proponuje się wydłużenie okresu przysługiwania świadczeń o 2 semestry. Zmiana ta korzystnie wpłynie przede wszystkim na wsparcie kształcenia na kierunkach medycznych trwających zazwyczaj 6 lat. Przepis w zaproponowanym brzmieniu zapewni studentom tych kierunków, analogicznie jak w przypadku studentów kształcących się na studiach trwających do 5 lat, możliwość pobierania stypendiów i zapomóg do czasu ukończenia studiów, także w przypadku wydłużenia okresu ich trwania o rok, np. w związku ze skorzystaniem z prawa do urlopu od zajęć. Ponadto - w celu usunięcia wątpliwości interpretacyjnych i ujednolicenia sposobu ustalania przez uczelnie prawa studentów do świadczeń - proponuje się doprecyzowanie okresów przysługiwania świadczeń przez wskazanie wprost, że do okresów przysługiwania świadczeń wliczają się wszystkie semestry studiowania, z wyjątkiem kolejnych studiów pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego.". Okoliczność dokonania powyższej zmiany i wskazany w powołanym uzasadnieniu projektu ustawy cel zmian dowodzą, że stanowi to świadomy i czytelny zamysł ustawodawcy, który nie może być wykładany odmiennie niż to przyjęto w zaskarżonej decyzji. Jak wynika z zestawienia przedstawionego przez Rektora, skarżący w okresie: od 1.10.2002 r. do 27.09.2005 r. studiował 6 semestrów i uzyskany tytuł zawodowy licencjata; 2) od 1.10.2005 r. do 23.10.2007 r. studiował 4 semestry i uzyskany tytuł zawodowy magistra; 3) w roku akademickim 2011/2012 studiował 2 semestry i został skreślony z listy studentów 7.05.2012 r.; 4) w roku akademickim 2014/2015 studiował 1 semestr i został skreślony z listy studentów 10.03.2015 r.; 5) w latach 2017/2018/2019 studiował 4 semestry i został skreślony z listy studentów 28.05.2019 r.; 6) w roku akademickim 2019/2020 studiował 2 semestry i został skreślony z listy studentów 1.12.2020 r.; w roku akademickim 2023/2024 studiował 2 semestry i studiuje nadal, i równolegle w roku akademickim 2023/2024 studiował 2 semestry i studiuje nadal. A zatem skarżący począwszy od października 2002 r. do chwili obecnej, tj. włącznie z semestrem letnim roku akademickiego 2023/2024 posiadał status studenta przez okres 21 semestrów, przy uwzględnieniu art. 93 ust. 6 ustawy, że w przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr. Wobec tego, że skarżący studiuje równolegle na [...] i [...] semestry te nie są liczone podwójnie. Rację ma więc Rektor twierdząc, że mamy do czynienia z przekroczeniem wskazanego w ustawie 12 semestralnego limitu. Wprawdzie z art. 93 ust. 7 zdanie pierwsze ustawy wynika, że w przypadku gdy niepełnosprawność powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego, świadczenie, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 2, przysługuje przez dodatkowy okres 12 semestrów. Jednakże art. 93 ust. 7 zdanie drugie ustawy stanowi, że przepisy ust. 4 i 6 stosuje się odpowiednio. A z przepisu art. 93 ust. 4 ustawy wynika, że łączny okres, przez który przysługują świadczenia m.in. dla osób niepełnosprawnych wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta. Ustawodawca dodatkowo w tym przepisie zastrzegł, że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Zasadnie więc organ odmówił skarżącemu przyznania stypendium, skoro łączny okres, przez który przysługują świadczenia wynosi 12 semestrów, a skarżący okres ten przekroczył. Dodatkowo należy wskazać, że ustawodawca w art. 93 ust. 3 ustawy postanowił, że świadczenia m.in. dla osób niepełnosprawnych nie przysługują studentowi posiadającemu tytuł zawodowy: 1) magistra, magistra inżyniera albo równorzędny; 2) licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia. Z tego wynika, że osobom, które uzyskały tytuł licencjata, inżyniera albo równorzędny przysługuje świadczenie stypendialne, ale tylko wówczas, kiedy kontynuują edukację na poziomie studiów II stopnia bądź jednolitych magisterskich. Jednakże i w tym przypadku, zgodnie z art. 93 ust. 4 ustawy, łączny okres, przez który przysługują świadczenia wynosi 12 semestrów. Natomiast osoby, które posiadają już tytuł magistra tracą to uprawnienie na każdych kolejnych studiach. Jak wynika z akt sprawy, skarżący tytuł zawodowy magistra uzyskał w 2007 r. A zatem w świetle okoliczności sprawy i zgodnie z powołanymi wyżej normami prawnymi, zasadna jest odmowa przyznania skarżącemu stypendium specjalnego dla osób z niepełnosprawnością. W konsekwencji powyższego zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego nie zasługiwały na uwzględnienie. Organ dokonał wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń, co do stanu faktycznego i przeprowadził postępowanie w sprawie z poszanowaniem obowiązujących przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa, wydając inkryminowaną decyzję zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 kpa. Natomiast dla skuteczności zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie przez stronę, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzut uchybienia art. 10 § 1 kpa może stanowić podstawę do uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy strona wykaże, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny. Skarżący nie wykazał, w jaki konkretnie sposób niezapewnienie mu czynnego udziału w postępowaniu wpłynął na zapadłe rozstrzygnięcie oraz jakie – innych niż już podniesione – okoliczności mógł on powołać. Sąd również z urzędu nie dostrzegł wad postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), Sąd oddalił skargę. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 tej ustawy.