VII SA/Wa 26/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Stawecki (spr.) sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] Stowarzyszenia [...] z siedzibą w R. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marii Tarnowskiej w sprawie ze skargi [...] Stowarzyszenia [...] z siedzibą w R. na decyzję Głównego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marii Tarnowskiej. Pismem z dnia [...] listopada 2016 r. [...] Stowarzyszenie [...] z siedzibą w R. wniosło o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marii Tarnowskiej, wskazując na brak "faktycznego wykształcenia prawniczego" sędziego oraz stwierdzając, na podstawie "uzasadnionego podejrzenia", że sędzia Maria Tarnowska to "przestępca, który świadomie i celowo akceptuje sfałszowaną dokumentację [oraz] poświadcza nieprawdę w wyroku". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 § 1 P.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; w sprawach swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; w sprawach osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; w sprawach, w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; w sprawach, w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie oraz w sprawach, w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Stosownie do treści art. 19 P.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 P.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia (art. 20 § 1 P.p.s.a.). Ponadto wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy (art. 22 § 2 P.p.s.a.). Z treści oświadczenia złożonego do akt sprawy przez sędziego nie wynika, by w niniejszej sprawie zachodziły okoliczności wymienione w art. 18 P.p.s.a. lub inne, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności. Należy wskazać, że instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, realizującą zasadę bezstronności sędziego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jej celem jest eliminowanie okoliczności, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna okoliczność, wymieniona w art. 18 P.p.s.a., która uzasadniałaby wyłączenie sędziego Marii Tarnowskiej z mocy ustawy. Z kolei do oceny, czy w sprawie zaistniały przesłanki z art. 19 P.p.s.a., tzw. przesłanki o charakterze względnym, Sąd zobowiązany jest do analizy każdego konkretnego przypadku. Z użytego w ww. przepisie sformułowania: "okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności", wynika obowiązek sądu polega na badaniu, czy ta okoliczność, w danej sprawie, rzeczywiście występuje. Wobec braku w tym zakresie kryteriów ustawowych, sąd musi kierować się zasadami doświadczenia życiowego, mając na uwadze fakt, że zgodnie z art. 21 i art. 22 § 2 P.p.s.a. to przede wszystkim do sędziego należy ocena, czy będzie mógł obiektywnie rozpoznać sprawę i wydać orzeczenie. Z tego też względu orzeczenie w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, o którym mowa była wcześniej. Wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 P.p.s.a. powinno odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Do zastosowania wskazanego przepisu nie wystarcza więc występowanie u strony podejrzenia co do braku bezstronności sędziego, czy jej subiektywne przekonanie co do negatywnego nastawienia sędziego do strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2008 r., sygn. akt II FZ 397/08, LEX nr 493 907). W niniejszej sprawie, wniosek o wyłączenie sędziego nie mógł zostać uwzględniony. Podniesiony przez skarżącego zarzut braku przygotowania zawodowego referendarza sądowego, oparty o podejmowane przez niego rozstrzygnięcia w sprawie, nie może stanowić przesłanki wyłączenia sędziego. Przywołane we wniosku okoliczności nie wskazują na fakty, a jedynie na przypuszczenia skarżącego, poparte jego subiektywną oceną. Przypuszczenia te stanowią próbę podważenia merytorycznej zasadności podejmowanych przez sędziego czynności, których możliwość kwestionowania została zapewniona przewidzianymi w ustawie P.p.s.a. środkami odwoławczymi, zależnie od etapu, na jakim w postępowaniu sądowym znajduje się dana sprawa. W związku z powyższym należy stwierdzić, że wniosek skarżącego zmierza do podważenia kompetencji sędziego, bez wskazania uzasadnionych i obiektywnych przyczyn. Podkreślenia wymaga, że samo przeświadczenie skarżącego o wadliwym prowadzeniu postępowania w sprawie nie może oznaczać braku bezstronności sędziego. Ponadto, Sąd nie mógł uwzględnić zarzutów skarżącego, opartych na przeświadczeniu, że sędzia Maria Tarnowska jest osobą "intelektualnie ograniczoną" czy też, że jest "przestępcą". Tak sformułowane zarzuty wskazują raczej na próbę wykorzystania przez skarżącego instytucji wyłączenia sędziego jako możliwości eliminowania w postępowaniu sędziów, których uznaje on za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów, nie zaś jako wyraz zajścia obiektywnych i uprawdopodobnionych we wniosku zdarzeń, które godziłyby w bezstronność sędziego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt I OZ 342/14, LEX nr 1467275). Instytucja wyłączenia sędziego z udziału w sprawie służy zagwarantowaniu stronie bezstronności w rozpoznawaniu sprawy. Skarżący nie wykazał jednak, w uzasadnieniu swojego wniosku, spełnienia żadnych ustawowych przesłanek wymienionych w art. 18 § 1 P.p.s.a. ani też okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego (art. 19 P.p.s.a.) i wskazywałyby na konieczność wyłączenia go od udziału w sprawie. W tym stanie rzeczy Sąd – na podstawie art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji postanowienia.