VII SA/Wa 2604/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. C. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A.C. na decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [....] października 2016 r. nr [....] w przedmiocie stwierdzenia wykonania obowiązku robót budowlanych postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 listopada 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2604/16 oddalił skargę A. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [....] października 2016 r. nr [....] w przedmiocie stwierdzenia wykonania obowiązku robót budowlanych. W terminie ustawowym, skarżący A. C., reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru adwokata W. B., wniósł skargę kasacyjną od ww. wyroku Sądu. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 20 marca 2018 r. wezwano ww. pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej przez złożenie wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, wraz z jego dwoma odpisami - w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Jednocześnie Sąd wezwał o uzupełnienie wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 50 zł (karta 436 i 437 akt sądowych sprawy). Powyższe wezwanie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 22 marca 2018 r. co wynika z dokumentu zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sądowych sprawy (karta 438). Tym samym termin do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej upłynął w dniu 29 marca 2018 r. W dniu 22 marca 2018 r. uiszczono uzupełniający wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 50 zł. Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 2604/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną skarżącego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że do dnia wydania postanowienia nie nadesłano wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, ani jego dwóch odpisów. Pismem z dnia 23 kwietnia 2018 r. pełnomocnik skarżącego – adwokat W. B., wniósł zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 16 kwietnia 2018 r. oraz wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik podał, że wbrew twierdzeniom Sądu skarżącemu nie zostało doręczone wezwanie do usunięcia innych braków formalnych skargi kasacyjnej, w tym dotyczących wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, wraz z jego dwoma odpisami. W związku z powyższym wyznaczony termin do usunięcia wskazanych braków formalnych nie rozpoczął biegu. Skarżący w wykonaniu zobowiązania Sądu uiścił wpis uzupełniający od skargi kasacyjnej w dniu doręczenia mu zarządzenia w tym przedmiocie, tj. w dniu 22 marca 2018 r., zaś sprzecznym z zasadami logicznego myślenia i doświadczenia życiowego byłoby przyjęcie, że w takim stanie rzeczy skarżący nie wypełniłby pozostałych obowiązków nałożonych na niego przez Sąd warunkujących przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej. Skarżący informację dotyczącą braku formalnego w postaci braku wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie lub oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy powziął dopiero wraz z doręczeniem w dniu 17 kwietnia 2018 r. postanowienia Sądu o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Z ostrożności procesowej pełnomocnik skarżącego wskazał, że w przypadku nieprzyjęcia powyższej argumentacji za uzasadnioną ewentualne uchybienie terminowi usunięcia braków formalnych nastąpiło bez winy strony wnoszącej skargę kasacyjną. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, prawdopodobny błąd pracownika Sądu, który to przedmiotowe wezwanie wadliwie nadał celem doręczenia, stanowi okoliczność wprost uprawdopodobniającą brak ewentualnej winy pełnomocnika strony w uchybieniu terminu, uzasadniając tym samym jego przywrócenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (art. 87 § 3 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem, przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 p.p.s.a., przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku oraz gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy (por.: postanowienie NSA z dnia 16 września 2011 r., sygn. akt II OZ 882/11; postanowienie NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OZ 996/09; postanowienie NSA z dnia 23 października 2009 r., sygn. akt I OZ 989/09; postanowienie NSA z dnia 23 lipca 2007 r., sygn. akt I OZ 738/09). W pierwszej kolejności wskazać należy, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie określonym w art. 87 § 1 p.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik skarżącego dowiedział się o uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej z postanowienia Sądu z dnia 16 kwietnia 2018 r., które odebrał w dniu 17 kwietnia 2018 r. (karta 454). Natomiast w dniu 24 kwietnia 2018 r. wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia ww. braku formalnego skargi kasacyjnej. Nie ulega również wątpliwości, że przywrócenie terminu jest w niniejszej sprawie dopuszczalne na gruncie art. 86 § 2 p.p.s.a., bowiem uchybienie terminu powoduje dla strony ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego. Ocena okoliczności faktycznych wskazanych we wniosku doprowadziła Sąd do przekonania, że żądanie przywrócenia terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej było niezawinione. Okoliczność, że skarżący jest reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego, będącego adwokatem, ma istotne znaczenie przy ocenie miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych przez pełnomocnika strony. Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym adwokat, radca prawny czy rzecznik patentowy podlega w tym zakresie bardziej rygorystycznym kryteriom oceny. W związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej zobligowany jest bowiem do zachowania dużo dalej posuniętej staranności niż wymagana jest od osób niebędących profesjonalnymi pełnomocnikami. Podkreślenia wymaga, że zawodowy charakter działalności adwokata czy radcy prawnego powoduje, że odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód. Dlatego właściwa organizacja wewnętrznej pracy kancelarii jest traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu (postanowienia NSA: z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I FZ 149/14; z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OZ 336/14; z dnia 11 maja 2012 r., sygn. akt II OZ 365/12). W orzecznictwie sądów administracyjnych została ugruntowana zasada, że strona ponosi wszelkie skutki działań pełnomocnika, także negatywne skutki uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Wobec tego, przy ocenie przesłanek warunkujących przywrócenie uchybionego terminu sąd dokonuje merytorycznej oceny, czy profesjonalny pełnomocnik zachował należytą staranność przy dokonywaniu czynności procesowych. Mając powyższe na względzie należało uznać, że powołane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie wskazują, aby uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpiło bez winy pełnomocnika. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącego podał, że przedmiotowe wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej nie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego. W związku z powyższym wyznaczony termin do usunięcia wskazanych braków formalnych nie rozpoczął biegu. Zgodnie z art. 65 § 1 p.p.s.a., sąd dokonuje doręczeń przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. Do doręczania pism przez pocztę w postępowaniu sądowym stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (art. 65 § 2 p.p.s.a.), a więc przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1222). Dla prawidłowego doręczenia pisma przez pocztę istotne jest przede wszystkim, żeby pismo zostało wysłane jako list polecony za potwierdzeniem odbioru (§ 2 ust. 2 rozporządzenia), a do przesyłki został dołączony formularz potwierdzenia odbioru, w którym winna zostać wskazana data przesyłki, sygnatura akt sprawy oraz rodzaj przesyłki (§ 2 ust. 4, wzór formularza potwierdzenia odbioru). Przesyłka taka może zawierać w sobie kilka pism sądowych, z tym tylko zastrzeżeniem, że fakt ten powinien zostać odnotowany, jak w niniejszej sprawie, na formularzu potwierdzenia odbioru w rubryce "rodzaj przesyłki" (zob. postanowienia SN z dnia 26 lipca 2000 r., I CZ 87/00; z dnia 14 marca 2000 r., II CKN 483/2000; dnia 20 kwietnia 2000 r., I CZ 38/00, Biul. SN 2000, nr 5, poz. 15). Dla prawidłowości dokonania w ten sposób doręczenia wymaga się zatem, aby okoliczność przesłania w jednej przesyłce kilku pism wynikała z dołączonego do przesyłki potwierdzenia odbioru. W aktach sądowych znajduje się zwrotne poświadczenie odbioru przesyłki sądowej z dnia 21 marca 2018 r. adresowanej na adres kancelarii pełnomocnika (karta 438), z którego wynika, że przedmiotowa przesyłka zawierała dwa pisma: wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej oraz odpis zarządzenia o wezwaniu do uzupełnienia wpisu od skargi kasacyjnej. Pisma sporządzono na oddzielnych drukach (karta 436 i 437). W tych warunkach należało przyjąć, że wiedza o zawartości przesyłki sądowej wynikająca z podpisanego przez pełnomocnika zwrotnego poświadczenia odbioru, w sytuacji, gdy pełnomocnik stwierdził brak wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, powinna skutkować podjęciem przez pełnomocnika czynności w celu prawidłowego doręczenia stronie zarządzenia o uzupełnieniu braków formalnych skargi kasacyjnej, a następnie braki te uzupełnić. Nie bez znaczenia w sprawie pozostaje bowiem i to, że adresatem przesyłki był profesjonalny pełnomocnik procesowy, który powinien posiadać odpowiednie rozeznanie co do zasad funkcjonowania procedur sądowych, w tym w zakresie trybu i sposobu doręczania pism sądowych, jak i praktyki sądowej polegającej na doręczaniu kilku pism procesowych jedną przesyłką. Własnoręczny podpis umocowanego pracownika kancelarii na druku odbioru przesyłki pocztowej jest potwierdzeniem okoliczności faktycznego jej otrzymania i prowadzi do domniemania prawidłowego doręczenia zawartych w niej dokumentów opisanych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przedmiotowej przesyłki (por. postanowienia NSA: z 11 stycznia 2017 r., II OZ 1449/16; 28 stycznia 2016 r., II OZ 63/16; z dnia 13 września 2016 r., II OZ 864/16). Wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru, stanowi dokument urzędowy, potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych na potwierdzeniu odbioru pism. W tym zakresie poświadczenie odbioru ma walor dokumentu urzędowego, który korzysta z domniemania zgodności z prawdą. Z tego względu przyjmuje się, że adresat przesyłki, który stwierdzi, że nie doręczono mu wszystkich pism wymienionych na formularzu i których przyjęcie pokwitował, powinien ten fakt udowodnić (zob. postanowienia NSA: z 14 lutego 2018 r., sygn. I FZ 7/18; z 17 lipca 2017 r., sygn. II FZ 333/17). W interesie odbierającego przesyłkę jest sprawdzenie jej zawartości w chwili odbioru oraz zgłoszenie ewentualnych zastrzeżeń doręczycielowi. Skoro w momencie odbioru przesyłki nie stwierdzono, by nie zawierała ona któregoś z dokumentów wskazanych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru należało uznać, że potwierdzenie podpisem odbioru przesyłki oznaczało nie tylko potwierdzenie, że przesyłka została doręczona osobie upoważnionej do jej odbioru w dacie na formularzu wskazanej, ale także, że zawartość przesyłki odpowiada tej, która została wskazana na formularzu potwierdzenia odbioru. Niezachowanie reguł należytej staranności przez odbiorcę przesyłki, będącego podmiotem świadczącym profesjonalne usługi prawne, nie daje podstaw do stwierdzenia w niniejszej sprawie, że akt procesowy jakim było wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej uznany być mógł za pozbawiony swej prawnej skuteczności, gdyż strona nie obaliła domniemania, że został on jej prawidłowo doręczony. Należy także podkreślić, że profesjonalny pełnomocnik, czy też jego pracownik (którego ewentualne zaniedbania obciążają pełnomocnika) kwitując własnoręcznym podpisem i datą zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki z sądu administracyjnego, powinien zweryfikować zgodność opisu przesyłki z jej zawartością, a w przypadku rozbieżności wyjaśnić ewentualne wątpliwości w siedzibie sądu, czy chociażby telefonicznie w Wydziale Informacji Sądowej. Jest to niezwykle istotne z uwagi na doniosłe skutki jakie wiążą się z zachowaniem terminów w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Bez znaczenia dla niniejszego rozstrzygnięcia jest ponadto, że skarżący uiścił uzupełniający wpis sądowy od skargi kasacyjnej, nie ma to wpływu na ocenę skutków nieuzupełnienia braków formalnych skargi. Powyższe stanowisko Sądu znajduje odzwierciedlenie w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2018 r. sygn. akt II OZ 226/18 oraz w postanowieniu z dnia 7 maja 2013 r. sygn. akt II OZ 330/13, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z tej przyczyny, wobec braku przesłanek do przywrócenia terminu, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., należało odmówić skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej.