VII SA/Wa 261/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie , w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Ewa Machlejd po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata T. P. o przyznanie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi N. B. i K. B. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2014r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata T. P. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – za sporządzenie i wniesienie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - kwotę 147,60 zł (sto czterdzieści siedem złotych sześćdziesiąt groszy), w tym kwotę 27,60 zł (dwadzieścia siedem złotych sześćdziesiąt groszy), stanowiącą 23% podatku VAT. Postanowieniami z dnia 12 maja 2015r. przyznano N. B. i K. B. prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Na tej podstawie, po wystąpieniu Sądu do Okręgowej Rady Adwokackiej, pełnomocnikiem skarżących wyznaczony został adwokat T. P. Wyrokiem z dnia 19 listopada 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę N. B. i K. B. na postanowienie [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 grudnia 2014r. oraz przyznał adwokatowi T. P. kwotę 295,20 złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W dniu 4 grudnia 2015r. adwokat A.K. działająca z substytucji adwokata T. P. złożyła dwie opinie (dla każdej ze skarżących) o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku oraz wniosek o przyznanie adwokatowi T. P. wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu w postaci sporządzenia dwu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 9 lutego 2016r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania adwokatowi T. P. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że przyznanie pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia ze środków publicznych powinna poprzedzać ocena, czy działania, które podjął pełnomocnik stanowią rzeczywistą, adekwatną do określonej sytuacji procesowej i chroniącą interes strony, pomoc prawną. Podkreślono, że w orzecznictwie akcentuje się, że o opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej można mówić wówczas, jeżeli realnie występuje kwestia wniesienia albo niewniesienia skargi kasacyjnej, a adwokat po zapoznaniu się z argumentacją sądu, przedstawioną w uzasadnieniu zapadłego w sprawie orzeczenia dochodzi do wniosku, iż nie ma podstaw do kwestionowania orzeczenia sądu pierwszej instancji w drodze skargi kasacyjnej. Zaznaczono, że w niniejszej sprawie N.B. i K. B. nie otrzymały odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, co więcej uzasadnienie wyroku nie zostało sporządzone, bowiem pismem z dnia 3 grudnia 2015r. adw. A. K. cofnęła złożony wcześniej wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W takich okolicznościach skuteczne złożenie skargi kasacyjnej nie byłoby więc w ogóle możliwe. Nie istniała wobec tego realnie w związku z wycofaniem wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku – wymagająca oceny kwestia wniesienia albo niewniesienia skargi kasacyjnej. Nadto w uzasadnieniu ww. postanowienia wskazano, że z pisma z dnia 3 grudnia 2015r. dotyczącego wycofania wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wynika, że przed złożeniem tego pisma czynność ta została uzgodniona ze skarżącymi. Stwierdzono zatem, że skarżące nie oczekiwały od pełnomocnika dalszej pomocy prawnej, a celem złożonych opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie jest jakakolwiek poprawa bądź też ochrona ich sytuacji procesowej. Wobec powyższego referendarz sądowy stwierdził, że w niniejszej sprawie brak jest możliwości uznania, że poprzez sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej doszło do udzielenia skarżącym pomocy prawnej, która mogłaby stanowić podstawę do przyznania wynagrodzenia w oparciu o art. 250 p.p.s.a i § 18 ust. 1 pkt 2 lit b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokacie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. z 2013r., poz. 461). W dniu 22 lutego 2016r. do Sądu wpłynął sprzeciw adw. T.P, w imieniu którego występuje ( na mocy substytucji) adw. A. M. K, od ww. postanowienia. Skarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej jako p.p.s.a., poprzez odmowę przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącym z urzędu ( polegającą na sporządzeniu dwu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej) pomimo, że pomoc prawna została w sprawie udzielona z urzędu, była rzeczywista, adekwatna do sytuacji procesowej i została wyświadczona w ochronie interesu skarżących (umożliwiając im zaoszczędzenie 100 złotych tytułem opłaty kancelaryjnej, która to opłata stanowi dla nich znaczne obciążenie finansowe, a nie uzyskały one zwolnienia od kosztów sądowych). Pełnomocnik wniósł o uwzględnienie sprzeciwu i zmianę skarżonego postanowienia w całości i przyznanie pełnomocnikowi z urzędu należnego mu wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że adwokat A. K. będąca substytutem T. P. pełnomocnika z urzędu była obecna na rozprawie w dniu 19 listopada 2015r., wysłuchała w całości ustnego uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ogłoszonego w tym dniu, a tym samym zapoznała się ze wszystkimi powodami rozstrzygnięcia oddalającego skargę. Skarżące nie uczestniczyły w rozprawie, ani nie były obecne przy publikacji wyroku. Adwokat A. K. wskazała, że w dniu 25 listopada 2015r. złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, ponieważ skarżące (w rozmowie telefonicznej) wyrażały zainteresowanie zaskarżeniem wyroku do wyższej instancji. Dalej podała, iż pełnomocnik z urzędu 27 listopada 2015r. otrzymał wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej od wniosku w kwocie 100,00 złotych w terminie 7 dni, pod rygorem jej ściągnięcia. O powyższym poinformowano skarżące, które uznały, że uiszczenie ww. opłaty zuboży ich budżet domowy. W związku z tym wystąpiły z zapytaniem do pełnomocnika o szanse pozytywnego rozstrzygnięcia sprawy przed sądem wyższej instancji. Adw. A. K. przedstawiła skarżącym ustne powody podane przez Sąd i poinformowała, że pełnomocnik z urzędu będzie rozważał wydanie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W związku z tym skarżące uznały, że nie znajdują podstaw do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 złotych, jeżeli skarga kasacyjna byłaby oczywiście bezzasadna lub tylko po to, aby uzyskać opinię o braku podstaw do skargi kasacyjnej. Jednocześnie zastrzegły, że decyzję o cofnięciu wniosku o uzasadnienie podejmą dopiero po uzyskaniu opinii adwokata o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik podał, że mając na względzie jak najlepiej pojęty interes skarżących przesłał do nich ( e-mailem) 3 grudnia 2015r., a zatem przed wycofaniem wniosku o uzasadnienie) skany opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, opierając się na ustnych powodach oddalenia skargi wskazanych w ustnym uzasadnieniu wyroku. Ponadto opinie te zostały przesłane w tym samym dniu do obu skarżących listami poleconymi. W następnym dniu, 4 grudnia 2015r., po zapoznaniu się skarżących z opiniami o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej i na ich życzenie substytut pełnomocnika z urzędu złożył w Sądzie pismo przewodnie z opiniami o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, cofnięciem wniosku o odpis orzeczenia z uzasadnieniem oraz wnioskiem o umorzenie opłaty kancelaryjnej, jak również wniosek o przyznanie pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu wraz z oświadczeniem, że koszty te nie zostały zapłacone w całości ani w części. Mając na uwadze powyższe okoliczności wskazano, że pełnomocnik z urzędu działający przez substytuta wykonał wszystkie czynności w interesie skarżących i faktycznie udzielił im pomocy prawnej z urzędu adekwatnie do sytuacji procesowej i sytuacji finansowej, nie narażając na niepotrzebne koszty. Nadto podkreślono, że w dniu wydania opinii o braku podstaw do skargi kasacyjnej i przesłania ich do skarżących tj. 3 grudnia 2015r. realnie występowała kwestia wniesienia skargi kasacyjnej, bo nadal złożony był wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu, który został wycofany w dniu 4 grudnia 2015r., a adwokat znał powody rozstrzygnięcia, bo zostały podane ustnie 19 listopada 2015 i był obecny na publikacji wyroku. Swoją opinią adwokat wspomógł skarżące w podjęciu właściwej decyzji i działał w ich interesie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie natomiast z art. 250 p.ps.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Pełnomocnikowi, ustanowionemu na podstawie art. 244 p.p.s.a., należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 p.p.s.a., jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. W niniejszej sprawie, jak wynika z akt sprawy, substytut pełnomocnika z urzędu była obecna na rozprawie w dniu 19 listopada 2015r., na której wskazano ustne powody podjęcia zapadłego orzeczenia. Substytut pełnomocnika z urzędu w dniu 25 listopada 2015r. złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem. Wobec zobowiązania skarżących do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 złotych, jak wynika z informacji wskazanych w sprzeciwie, skarżące skorzystały z porady pełnomocnika. Wskazały jednak, że decyzję o cofnięciu wniosku o uzasadnienie podejmą dopiero po uzyskaniu opinii adwokata o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Na tym etapie pełnomocnik sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od zapadłego wyroku, którą doręczył skarżącym w dniu 3 grudnia 2015r. (e-mailem – skany), a następnie listami poleconymi. W następnym dniu, 4 grudnia 2015r., po zapoznaniu się skarżących z opiniami o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej i na ich wniosek, substytut pełnomocnika z urzędu wycofał wniosek o odpis orzeczenia z uzasadnieniem oraz złożył wniosek o umorzenie opłaty kancelaryjnej. Pełnomocnik wykazał, że podjął na rzecz skarżących czynności w celu udzielenia im realnej pomocy prawnej na gruncie niniejszej sprawy. Przyznać należy, iż w dniu wydania opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej i przesłania ich do skarżących, tj. 3 grudnia 2015r., występowała kwestia wniesienia skargi kasacyjnej, bo nadal złożony był wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (wycofany dnia 4 grudnia 2015r. ), a adwokat był obecny na rozprawie i publikacji, znane mu były więc powody rozstrzygnięcia. W związku z powyższym uznano, że charakter czynności dokonanych przez pełnomocnika z urzędu (działającego przez substytuta) i udzielona przez niego pomoc w postaci sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej uprawnia do przyznania wynagrodzenia. Uznano, że pełnomocnik udzielił skarżącym rzeczywistej i adekwatnej pomocy prawnej na obecnym etapie postępowania. Swoją opinią pomógł podjąć skarżącym dalszą decyzję procesową w sprawie. Stawki wynagrodzenia i zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013r., poz. 461 ze zm.). Uwzględniono przy tym treść § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu ( Dz. U. z 2015r., poz. 1801). Zgodnie z przepisem § 18 ust. 1 pkt 2 lit b) z dnia 28 września 2002r. za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej przysługuje 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji –75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 złotych. Stawka minimalna w tego typu sprawach zgodnie § 18 ust. 1 pkt 1 lit c) wynosi 240 złotych. W niniejszej sprawie pomoc prawna udzielona z urzędu polegała na sporządzeniu przez adwokata opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 19 listopada 2015r. wyroku. W przedmiotowej sprawie nie znaleziono podstaw do przyznania wynagrodzenia za dwie opinie sporządzone dla skarżących. Pomimo, iż pełnomocnik reprezentował dwie skarżące, to jednak skarżą one tę samą decyzję, zatem stan faktyczny i prawny w sprawie jest identyczny. Podobnie ma się rzecz z przygotowaniem opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Nieusprawiedliwione jest zatem w takiej sytuacji przyznawanie ze środków publicznych wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu za sporządzenie dwóch opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Mając na uwadze powyższe należało przyznać adwokatowi T.P. wynagrodzenie w wysokości 120,00 złotych z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej, powiększone o podatek od towarów i usług w kwocie 27,60 złotych – łącznie kwotę 147,60 złotych. W tym stanie rzeczy , na podstawie art. 250 w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit b) ww. rozporządzenia i art. 260 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.