VII SA/Wa 2612/14

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 stycznia 2015r. po rozpoznaniu wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2014r. , znak: [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej postanawia: 1. przyznać J. P. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w wysokości 200,00 złotych, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła w dniu 12 listopada 2014r. (data stempla biura podawczego) skarga J. P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2014r., znak: [...] wraz z dołączonym formularzem wniosku PPF o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W treści wniosku przedstawił swoją sytuację finansową, majątkową i rodzinną. W sprawie zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a ) Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Oceniając dane przedstawione w formularzu uznano, że uzasadnione jest tylko częściowe przychylenie się do wniosku wnioskodawcy i zwolnienie go od części kosztów tj. wpisu sądowego. Z treści złożonego formularza wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, matką i trójką dzieci. Podał, że wspólnie utrzymują się z dochodów w wysokości 3.800,00 złotych miesięcznie. Na kwotę tą składa się wynagrodzenie wnioskodawcy za pracę w wysokości 2.700,00 złotych oraz emerytura matki w wysokości 1.100,00 złotych. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca podniósł, że znalazł się w trudnej sytuacji życiowej gdyż nałożony nakaz rozbiórki budynku mieszkalnego spowoduje, iż "rodzina pozostanie bez dachu nad głową". Nadto wskazał, że w celu kontynuacji budowy nowego domu mieszkalnego zaciągnął kredyt mieszkaniowy hipoteczny i jest obciążony spłatą miesięcznych rat w wysokości 1.500,00 złotych. Wnioskodawca podał, że posiada dom o pow. 60 m ², który został przeznaczony do rozbiórki, dom w budowie- stan surowy -110 m² oraz jest współwłaścicielem 1/5 gospodarstwa rolnego o pow. 3,0 ha. Biorąc pod uwagę sytuację majątkową wnioskodawcy uznać należy, iż uzasadnione jest tylko częściowe przychylenie się do wniosku i zwolnienie z wpisu sądowego, który jest obecnie jedynym kosztem jakim wnioskodawca jest zobowiązany ponieść. Wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść tego wydatku. Sześcioosobowa rodzina utrzymuje się z dochodów w wysokości 3.800,00 złotych co daje 633,33 złotych w przeliczeniu na jedną osobę. Z wniosku nie wynika aby wnioskodawca posiadał oszczędności pieniężne. Uznano zatem, że konieczność uiszczenia wszystkich opłat w pełnej wysokości byłaby obciążeniem, które powodowałoby faktycznie zamknięcie drogi sądowej. Prawo do Sądu zostanie jednak zachowane, a prawa strony zostaną nie naruszone w sytuacji częściowego uwzględnienia wniosku poprzez zwolnienie z wpisu sądowego od skargi. Oceniono, że opłacenie wpisu sądowego może wpłynąć na pogorszenie się sytuacji życiowej (uszczerbek w utrzymaniu koniecznym wnioskodawcy i jego rodziny). Jednocześnie stwierdzono, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca jest na tyle osobą ubogą, iż jego rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają mu wywiązanie się z obowiązku partycypowania w pozostałych kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Należy podkreślić, że wnioskodawca wraz z matką uzyskują stały dochód miesięczny we wskazanych wyżej wysokościach, jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego, buduje dom jednorodzinny. Świadczy to o tym, że nie pozostaje on w szczególnie trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Nadto wskazać należy, iż pozostałe koszty, jeżeli się w sprawie pojawią, będą odległe w czasie (mogą pojawić się za kilka miesięcy), stąd wnioskodawca będzie mógł się do ich poniesienia odpowiednio wcześnie przygotować. Należy bowiem podkreślić, że wszczynając spór przed Sądem, skarżący powinien mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie z koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Winien on zatem poczynić odpowiednie starania w celu zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów postępowania sądowego. Co do zasady bowiem strona winna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy jak wskazano wyżej jest formą dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli. Uznano, że ponoszenie ewentualnie pozostałych kosztów sądowych nie objętych zwolnieniem przez wnioskodawcę nie spowoduje jego utraty płynności finansowej i nie przyczyni się do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym siebie i rodziny. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.