VII SA/Wa 2614/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] września 2016 r. znak [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia zabytku do poprzedniego stanu postanawia: odmówić A. S. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. A. S. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 27 grudnia 2016 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia danych przedstawionych w złożonym wniosku. A. S. udzielił odpowiedzi na ww. wezwanie pismem z dnia 8 stycznia 2017 r. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Stosownie do art. 245 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Należy też zwrócić uwagę na treść art. 255 ustawy, który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Strona powinna zatem poprzez rzetelne i wiarygodne przedstawienie w złożonym wniosku wszelkich informacji niezbędnych do oceny jej sytuacji majątkowej, a także poprzez złożenie stosownych dokumentów wykazać, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania we własnym zakresie. Do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy jedynie ogólnikowe twierdzenie strony o trudnej sytuacji finansowej, o niskich dochodach, czy o dużych wydatkach. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. W sytuacji, w której zachodzą rozbieżności pomiędzy poszczególnymi dokumentami lub oświadczeniami, gdy strona w sposób wybiórczy bądź ze sobą sprzeczny przedstawia okoliczności związane z sytuacją finansową bądź rodzinną, niemożliwe jest dokonanie rzetelnej oceny jej sytuacji finansowej, a tym samym uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 lipca 2013 r. II FZ 371/13 Lex nr 1347052, z dnia 13 stycznia 2011 r. I GZ 456/10 Lex nr 741446, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 września 2010 r. I SA/Rz 478/10 Lex nr 764503, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 kwietnia 2014 r. I SA/Bd 1172/13 Lex nr 1457060). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla przyznania A. S. prawa pomocy, ponieważ skarżący nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z tej instytucji. Skarżący w złożonym wniosku wskazał, że posiada dom o powierzchni 120 m2 i nieruchomość rolną (0,5 ha), jako osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wymienił żonę i dwóch synów (z których jeden jest nieletni). Oświadczył, że otrzymuje emeryturę w wysokości 900 zł, żona uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1200 zł. Do stałych wydatków skarżący zaliczył: kredyty – 900 zł, "opłaty miesięczne" – 500 zł, wydatki na leki – 200 zł. Pismem z dnia 27 grudnia 2016 r., na podstawie art. 255 ustawy, wezwano A. S. do uzupełnienia danych przedstawionych w złożonym wniosku, poprzez: - wskazanie, czy syn skarżącego A. S. uzyskuje jakiekolwiek dochody, np. z tytułu wynagrodzenia za pracę, z działalności gospodarczej, renty, z prac dorywczych, z tytułu umów o dzieło, zlecenia itp.; jeżeli tak, w jakiej wysokości, - nadesłanie – w przypadku, gdy syn skarżącego A. S. jest osobą bezrobotną – stosownego zaświadczenia z urzędu pracy o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, - wskazanie, czy skarżący lub jego żona otrzymują świadczenie wychowawcze na dziecko (tzw. "500 plus") na syna A. S., - nadesłanie wyciągów z rachunku bankowego / rachunków bankowych - z okresu ostatnich trzech miesięcy. Wprawdzie A. S. udzielił odpowiedzi na ww. wezwanie pismem z dnia 8 stycznia 2017 r., jednakże, w ocenie referendarza sądowego, na podstawie udzielonych przez skarżącego informacji nie jest możliwe ustalenie jego rzeczywistej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Odpowiadając na wezwanie z dnia 27 grudnia 2016 r., w piśmie z 8 stycznia 2017 r. skarżący wskazał, że nie otrzymują z żoną świadczenia wychowawczego na nieletniego syna, ponieważ pod uwagę brany jest PIT z 2014 r., a w 2014 roku skarżący miał pracę. Zauważyć trzeba, że skarżący nie udzielił natomiast żadnej odpowiedzi na pytanie, czy syn A. S. uzyskuje jakiekolwiek dochody, np. z tytułu wynagrodzenia za pracę, z działalności gospodarczej, renty, z prac dorywczych, z tytułu umów o dzieło, zlecenia itp. Nadesłał zaświadczenie z urzędu pracy o posiadaniu przez A. S. statusu osoby bezrobotnej, przy czym warto zauważyć, że wynika z niego, iż A. S. zarejestrował się w urzędzie pracy w dniu 3 stycznia 2017 r., a skarżący wezwanie do uzupełnienia wniosku odebrał w dniu 2 stycznia 2017 r. Nie sposób też nie dostrzec, że skarżący w uzasadnieniu wniosku zawarł oświadczenie, że ma na utrzymaniu nieletniego syna, pomimo, że nie podał w rubryce nr 10 żadnych dochodów, z których utrzymuje się drugi syn. Oświadczenie to, w powiązaniu z brakiem odpowiedzi skarżącego na zawarte w wezwaniu z dnia 27 grudnia 2016 r. pytanie, czy starszy syn uzyskuje jakiekolwiek dochody, poddaje w wątpliwość rzetelność oświadczenia o utrzymywaniu się rodziny jedynie z emerytury skarżącego i wynagrodzenia za pracę jego żony. Zauważyć ponadto warto, że w internecie dostępne są informacje o prowadzeniu przez A. S. działalności gospodarczej w branży: pozaszkolne formy edukacji z zakresu nauki jazdy i pilotażu. Skarżący nie ustosunkował się ponadto w żaden sposób do zawartego w piśmie z dnia 27 grudnia 2016 r. wezwania do nadesłania wyciągów z rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy. W ocenie referendarza sądowego na podstawie udzielonych przez A. S. informacji nie jest zatem możliwe dokonanie rzetelnej i niebudzącej wątpliwości oceny rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego i jego możliwości płatniczych, brak jest więc podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Zauważyć też trzeba, że w piśmie z dnia 8 stycznia 2017 r. skarżący oświadczył ponadto (o czym nie wspominał we wniosku), że na jego i żony utrzymaniu pozostają również dwie wnuczki, gdyż ich matki nie posiadają stałego źródła utrzymania. Wobec wskazanych wyżej wątpliwości co do źródeł utrzymania skarżącego i jego rodziny to lakoniczne oświadczenie nie może wpłynąć na odmienne rozpatrzenie wniosku. Stwierdzić ponadto trzeba, że trudno uznać za wiarygodne twierdzenia skarżącego, że z dochodów w wysokości 2100 zł, z których spłacane są kredyty w wysokości 900 zł, utrzymują się cztery osoby, bądź też sześć, jeśli uwzględni się wnuczki, o których mowa w piśmie z 8 stycznia 2017 r. Mając na uwadze powyższe okoliczności uznano, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy, udzielone przez A. S. informacje nie mogą być bowiem postrzegane jako spójne, rzetelne i wyczerpujące, dające wystarczającą podstawę do przyznania prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazał więc w sposób bezsporny, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy, wobec czego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.