VII SA/Wa 2637/15

WyrokWSA w Warszawie2017-02-24

Skład orzekający: Izabela Ostrowska, Joanna Gierak-Podsiadły, Elżbieta Zielińska-Śpiewak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego, oparty na zarzucie sfałszowania dowodu (art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.) lub na nowych dowodach (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.), może zostać uwzględniony, jeśli sfałszowanie dowodu nie zostało potwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, a nowe dowody powstały po wydaniu ostatecznej decyzji?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo odmówiły uchylenia ostatecznej decyzji w trybie wznowienia postępowania. W przypadku zarzutu sfałszowania dowodu, brak jest prawomocnego orzeczenia potwierdzającego fałszerstwo, a kluczowe ustalenia opierały się na prawomocnym wyroku karnym. Nowa opinia mistrza kominiarskiego nie mogła stanowić podstawy wznowienia, ponieważ powstała po wydaniu ostatecznej decyzji. Sąd podkreślił, że wznowienie postępowania jest instytucją nadzwyczajną, ograniczoną ściśle określonymi przesłankami, a nie kolejną instancją.
Stan faktyczny
Wspólnota Mieszkaniowa wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją nakazującą przywrócenie funkcji wentylacyjnej przewodu kominowego. Jako podstawy wznowienia wskazała sfałszowanie inwentaryzacji kominowej (art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.) oraz przedłożenie nowej opinii kominiarskiej (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Organy administracji odmówiły uchylenia decyzji, uznając brak podstaw do wznowienia. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że sfałszowanie dowodu nie zostało potwierdzone orzeczeniem sądu, a nowa opinia powstała po wydaniu decyzji. WSA w Warszawie oddalił skargę wspólnoty.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Protokolant spec. Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2017 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w C. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę Przedmiotem skargi wniesionej przez Wspólnotę Mieszkaniową [...]w [...] jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak: [...], wydana w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. Orzeczenie to zapadło po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej [...]w [...] od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2015 r. znak: [...], odmawiającej uchylenia decyzji własnej tego organu z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak: [...], [...]. Dla porządku wskazać należy, iż ww. decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. [...]WINB utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...]orzekającą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.), o nakazaniu inwestorowi – Wspólnocie Mieszkaniowej [...]przywrócenia obiektu do stanu poprzedniego poprzez wykonanie robót budowlanych w budynku kamienicy zlokalizowanej przy ul. [...], a polegających na przywróceniu funkcji wentylacyjnej przewodu kominowego nr [...] przynależnego do mieszkania nr [...], przez demontaż wprowadzonej w dotychczasowy przewód wentylacyjny rury nierdzewnej karbowanej spełniającej obecnie funkcję przewodu spalinowego od wlotu w mieszkaniu nr [...], do wylotu ponad dach budynku. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2015 r., GINB przedstawiając przebieg postępowania podał, że ww. decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., została zaskarżona przez Wspólnotę Mieszkaniową "[...]do Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 5 czerwca 2014 r. o sygn. II SA/Gl 1709/13 oddalił ww. skargę. I dalej, wskazał, że Wspólnota Mieszkaniowa [...]w [...] reprezentowana przez [...], pismem z dnia 8 lipca 2014 r. wniosła "o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją nr [...]Państwowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...], o nakazie przywrócenia funkcji wentylacyjnej w przewodzie kominowym nr [...]" [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] września 2014 r., znak: [...], wznowił postępowanie zakończone ww. decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2013 r., utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...]. Następnie, po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego, decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. znak: [...], na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] sierpnia 2013 r. Odwołanie do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w ustawowym terminie od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2015 r., znak: [...], wniosła Wspólnota Mieszkaniowa "[...]w [...], reprezentowana przez Pana [...]. Po rozpatrzeniu odwołania, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał wskazaną na wstępie decyzję z dnia [...]sierpnia 2015 r., podtrzymując w niej ocenę organu I instancji wskazującą na brak wystąpienia w sprawie podstaw wznowienia. Organ ten na wstępie wskazał, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b k.p.a. W wyniku przeprowadzenia ww. postępowania organ wydaje decyzję zgodnie z art. 151 k.p.a., w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, jeżeli ustali, że nie wystąpiła żadna z podstaw wznowienia postępowania, uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi wystąpienie podstaw do jej uchylenia, na mocy art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b k.p.a., bądź stwierdza wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, gdy wystąpią przesłanki negatywne, określone w art. 146 § 1 i 2 k.p.a., wyłączające dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania. GINB podał następnie, że we wniosku o wznowienie postępowania wnioskodawca — Wspólnota Mieszkaniowa [...]w [...]wskazała jako podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 k.p.a. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Podał następnie, że wnioskodawca w treści wniosku wskazał, iż inwentaryzacja kominowa wykonana na zlecenie Wspólnoty Mieszkaniowej z dnia 10 marca 2005 r. została dostarczona PINB w [...] w dniu [...] czerwca 2005 r., a następnie sfałszowana poprzez dokonanie odręcznych dopisków, wskazujących "na rzekomą przynależność komina nr [...] do mieszkania nr [...], obecnie należącego do Pana [...]". Jak wynika z akt sprawy, [...] WINB pismem z dnia 7 października 2014 r., znak: [...], wezwał wnioskodawcę do wskazania prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego, że sfałszowano dowody, w oparciu o które orzekały organy nadzoru budowlanego w przedmiotowej sprawie. W piśmie z dnia 3 listopada 2014 r. Wspólnota Mieszkaniowa [...]w [...] wskazała, że o fakcie sfałszowania dokumentów poinformowała Prokuraturę Rejonową w [...], która prowadzi powyższą sprawę pod sygn. 1 Ds. [...]. Pismem z dnia 24 listopada 2014 r. Prokurator Rejonowy w [...] poinformował, że sprawa 1 Ds. [...]dot. przerobienia dokumentu z inwentaryzacji przewodów kominowych została zakończona postanowieniem o odmowie wszczęcia śledztwa w dniu 12 sierpnia 2014 r. Wyrokiem z dnia [...] marca 2015 r. o sygn. II Kp [...], Sąd Rejonowy w [...] uchylił ww. postanowienie Prokuratora Rejonowego. I dalej, w kontekście powyższego GINB wskazał, że w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego sfałszowanie dowodu musi być jednak potwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu. Jak wynika z akt sprawy takiego orzeczenia dotychczas Wspólnota Mieszkaniowa [...]w [...] nie przedstawiła. W kontekście przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, organ wskazał, że przywołany przepis wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek z niego wynikających, w tym, aby nowe okoliczności lub dowody wymienione w ww. przepisie miały istotne znaczenie dla sprawy. Wskazał przy tym, że jako nowy dowód w postępowaniu przedłożono opinię nr [...] z dnia 9 czerwca 2014 r., w której mistrz kominiarski [...]stwierdził, że: "W dniu 9.06.2014 przeprowadzono kontrolę uzupełniającą do inwentaryzacji z marca 2005 r. Stwierdzono istnienie otworu z rozetą w przewodzie kominowym nr [...], w lokalu nr [...] (parter), gdzie pierwotnie podłączony był piec węglowy kuchenny. Wcześniej, w 2005 r. nie było widać pierwotnego przyłączenia do komina [...] w lokalu [...], bo stoi tam szafka kuchenna zasłaniająca otwór. Z tego powodu to przyłączenie zostało pominięte w inwentaryzacji z 2005 r. (...) Z kontroli dzisiejszej wynika, że komin nr [...] był pierwotnie podłączony do lokalu nr [...] (parter) w [...]przy ul. [...], a kratka wentylacyjna w lokalu nr [...] (2-gie piętro) została później zamontowana. Inwentaryzacja z 2005 r. jest zatem rozszerzona o powyższe przyłączenie do przewodu kominowego nr [...]." Z powyższego wynika (jak dostrzegł GINB), że przedstawiona opinia z dnia 9 czerwca 2014 r. nie może stanowić przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż w dniu wydania decyzji organu wojewódzkiego tj. w dniu 29 sierpnia 2013 r., opinia ta nie istniała. Nadto, organ podał, że istotny w sprawie jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. II SA/Gl 1709/13 oddalający skargę Wspólnoty Mieszkaniowej "[...] w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2013 r. w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Zgodnie z art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał zaś, że: "(...) przedmiotem podjętego na podstawie art. 51 Prawa budowlanego postępowania nie było całościowe rozwiązanie problemu kominów w przedmiotowym budynku a tylko i wyłącznie usunięcie samowoli budowlanej w postaci umieszczenia w kominie nr [...] przez właścicielkę mieszkania nr [...] rury odprowadzającej spaliny (...) co tym samym zmieniło funkcję komina pozbawiając właściciela położonego wyżej mieszkania nr [...] wentylacji. Fakt, iż doszło w tym zakresie do samowoli budowlanej nie podlega w niniejszym postępowaniu rozważaniom. [...] właścicielka mieszkania nr [...], będąca w dacie przebudowy komina i umieszczenia przedmiotowej rury jednocześnie jednoosobowym zarządem Wspólnoty Mieszkaniowej [...], została bowiem skazana prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., sygn. akt VII Ka [...] za przestępstwo z art. 90 i 91a ustawy Prawo budowlane polegające na tym, iż w okresie od 13 marca 2006 r. do 4 lutego 2009 r. jako zarządca wielorodzinnego budynku mieszkalnego przy ul. [...] w [...], wykonała roboty budowlane polegające na przebudowie kominowego przewodu wentylacyjnego biegnącego przez mieszkanie nr [...] stanowiące własność [...] poprzez włożenie do niego rury typu SPIRO powodując zmianę parametrów użytkowych i technicznych istniejącego obiektu budowlanego. Wyrok ten wiąże orzekające w sprawie organy. Z mocy art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą nadto także sąd administracyjny. Tym samym, wbrew twierdzeniom skargi ani organy, ani Sąd nie mogą w niniejszym postępowaniu badać okoliczności i przyczyn dokonania przez [...] objętych wyrokiem karnym działań i dokonywać własnej ich kwalifikacji, jak również rozważać czy działania te stanowiły samowolę budowlaną - kwestie te przesądził bowiem fakt skazania inwestorki za ww. przestępstwo. (...) Prawidłowo też uznał, że z oczywistych przyczyn samowolne działania, zmieniające wskutek przebudowy funkcję komina poprzez wykorzystanie go do odprowadzania spalin z mieszkania nr [...] z jednoczesnym pozbawieniem mieszkania nr [...] wentylacji nie mogą zostać zalegalizowane. Prawidłowo w konsekwencji wydaną w sprawie decyzją orzekł o ciążącym na Wspólnocie obowiązku przywrócenia komina do stanu poprzedniego poprzez usunięcie ww. rury, poprawnie w efekcie rozstrzygnięcie to organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją. (...) Za nietrafny świetle powyższych uwag uznać podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy wskutek nieprzesłuchania dodatkowych świadków na okoliczność przynależności kominów w latach 60 do innego lokalu (nr [...]). Okoliczność ta w sprawie jest bowiem pozbawiona znaczenia. Usuniecie samowoli budowlanej w sposób określony w art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego oznacza bowiem przywrócenie stanu obiektu do stanu bezpośrednio sprzed samowoli, nie zaś jego przywrócenie do stanu z odległej przeszłości, innego niż ten, który istniał w dacie samowoli." Konkludując, GINB stwierdził, że wskazane przez wnioskodawcę okoliczności i wyjaśnienia, nie stanowią podstawy do uchylenia ostatecznej decyzji organu wojewódzkiego z dnia [...] sierpnia 2013 r. W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły bowiem przesłanki wznowienia określone w art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 k.p.a. Zgodnie zatem z dyspozycją art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. należało wydać decyzję o odmowie uchylenia decyzji. Tym samym decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2015 r., znak: [...], należało utrzymać w mocy. W skardze do Sądu na ww. decyzję GINB z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak [...], skarżąca – Wspólnota Mieszkaniowa [...]w [...] zaskarżonej decyzji zarzuciła: -naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 10 § 1 k.p.a., poprzez uchybienie obowiązkowi dokonania wszechstronnej oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego z jego wyczerpującym rozpatrzeniem, z uwzględnieniem słusznego interesu strony, w szczególności z uwagi na nieuwzględnienie odwołania strony, co skutkowało ustaleniem stanu faktycznego znacznie odbiegającego od rzeczywistego w zakresie, w jakim organ odwoławczy przyjął, że dowód w postaci inwentaryzacji przewodów kominowych nie został sfałszowany oraz uznania, że prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w [...]z dnia [...] kwietnia 2012 r. sygn. akt VII Ka [...]wiąże orzekające w sprawie organy; -naruszenie art. 145 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie. Skarżąca podnosząc powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organy orzekające w sprawie nie wzięły pod uwagę przy wydawaniu decyzji materiału dowodowego, który został przez skarżącą przytoczony we wniosku o wznowienie postępowania oraz w odwołaniu od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Podniosła również, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego błędnie ustalił, że nie wystąpiła podstaw do uchylenia przedmiotowej decyzji. I dalej, skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem GINB, że sfałszowanie dowodu musi być potwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu. W jej ocenie, takie uprawnie przysługuje także organom. Nadto, organ mógł skorzystać z uprawnienia wynikającego z art. 145 § 2 k.p.a. Stwierdziła w efekcie, że organy orzekające w sprawie mogły podjąć czynności w celu ustalenia fałszerstwa, a nie żądać przedłożenia prawomocnego wyroku stwierdzającego fałszerstwo. W dalszej części skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem, w myśl którego wyrok Sądu Okręgowego w [...]o sygn. akt VII Ka [...], skazujący [...], był bezsprzecznie wiążący dla organów rozpatrujących wniosek o wznowienie postępowania. Wskazała, że zgodnie z komentarzem m. in. [...]do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, "Sąd administracyjny nie jest związany ustaleniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku karnego, a zatem jest uprawniony do oceny (...) ustaleń zawartych w uzasadnieniu wymienionego wyroku." Nietrafne jest wobec tego zdaniem skarżącej spostrzeżenie GINB jakoby organ czy Sąd nie mógł badać w niniejszym postępowaniu okoliczności objętych wyrokiem skazującym [...]. Fakt ustalenia takich a nie innych okoliczności faktycznych, czy danie wiary innym dowodom, co stanowi treść uzasadnienia wyroku, powinno być przez organ administracji rozpatrzone pod kątem konkretnej sprawy. Tym bardziej, że w chwili wydawania wyroku skazującego [...]nie były znane dowody, które zostały przedłożone [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego, co oznacza że powoływanie się na wyrok karny jest bezprzedmiotowe. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Na wstępie zważyć należy, iż przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak: [...], wydana po wznowieniu postępowania z wniosku skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej "[...] w [...], w sprawie zakończonej decyzją ostateczną [...]WINB z dnia [...] sierpnia 2013 r. Tą ostatnią utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...], nakazującą inwestorowi – Wspólnocie Mieszkaniowej [...], przywrócenie obiektu do stanu poprzedniego poprzez wykonanie robót budowlanych w budynku kamienicy zlokalizowanej przy ul. [...]polegających na przywróceniu funkcji wentylacyjnej przewodu kominowego nr [...] przynależnego do mieszkania nr [...], przez demontaż wprowadzonej w dotychczasowy przewód wentylacyjny rury nierdzewnej karbowanej spełniającej obecnie funkcję przewodu spalinowego od wlotu w mieszkaniu nr [...], do wylotu ponad dach budynku. Wnosząc o wznowienie postępowania w ww. sprawie Wspólnota wskazała na dwie przesłanki wznowienia, tj. z art. 145 § 1 pkt 1 oraz z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W kontekście pierwszej z wymienionych podniosła, że inwentaryzacja przewodów kominowych z dnia 10 marca 2005 r. stanowiąca materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie, została sfałszowana, poprzez umieszczenie na niej odręcznych zapisków, wskazujących na przynależność komina nr [...] do lokalu nr [...]. W kontekście zaś drugiej z ww. przesłanek Wspólnota wskazała na opinię nr [...]z dnia [...] czerwca 2014 r. sporządzoną przez mistrza kominiarskiego [...], wskazującą na przeprowadzenie kontroli uzupełniającej w dnu 9 czerwca 2014 r. do inwentaryzacji z marca 2005 r. i stwierdzenie innej funkcji komina nr [...], niż przyjęta w kwestionowanej sprawie. W ocenie Sądu, rozpatrując wskazane żądanie, organy obu instancji przeprowadziły właściwe postępowanie, adekwatne do trybu; dokonały prawidłowej analizy okoliczności podniesionych we wniosku o wznowienie i właściwej wykładni w tym kontekście przepisów art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 k.p.a., nadto – prawidłowo uwzględniły art. 170 p.p.s.a. i prawomocny wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Gl oddalający skargę Wspólnoty Mieszkaniowej [...]w [...] na ww. decyzję ostateczną z dnia [...] sierpnia 2013 r.; w efekcie - wydały prawidłowe rozstrzygnięcia. Rozwijając powyższe i mając na uwadze treść skargi wskazać przede wszystkim trzeba, iż wznowienie postępowania jest instytucją procesową, stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte poważną, kwalifikowaną wadą - wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. Nie jest więc to kolejna instancja zwykłego postępowania, a postępowanie umożliwiające kontrolę prawidłowości wydanej decyzji ostatecznej, przy czym ograniczone przesłankami enumeratywnie wymienionymi m. in. w art. 145 § 1 k.p.a., których rozszerzająca wykładnia jest niedopuszczalna, jako że wznowienie postępowania w sprawie zakończonej już decyzją ostateczną jest odstępstwem od zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 16 ww. ustawy. Właściwy organ orzeka po wznowieniu postępowania o wzruszeniu decyzji dotychczasowej tylko wówczas, gdy stwierdzi, iż wystąpiła jedna z przesłanek ściśle określonych w art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b k.p.a. i jednocześnie nie zachodzi żadna z negatywnych przesłanek wznowienia postępowania określonych w art. 146 k.p.a., a więc nie upłynął termin dopuszczalności wznowienia postępowania, ani w wyniku wznowienia postępowania nie zapadnie wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Co równie istotne, postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest dwuetapowe. W pierwszej fazie organ bada jedynie, czy podanie o wznowienie wniosła strona, czy wskazano w nim ustawowe przesłanki wznowieniowe, a także - czy został zachowany termin do złożenia podania określony w art. 148 k.p.a. Dopiero pozytywne ustalenia organu w tym zakresie uzasadniają wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania, które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Zaznaczyć także trzeba, iż wydanie postanowienia o wznowieniu w oparciu o art. 149 § 1 k.p.a. nie przesądza wystąpienia w sprawie przesłanki wznowienia. Postanowienie to stanowi natomiast podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia (po pierwsze) oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (o ile przyczyna wznowienia w sprawie będzie miała miejsce i w celu ustalenia jej wpływu na wynik sprawy), stosownie do treści art. 149 § 2 k.p.a. Wskazać w końcu należy, iż art. 151 reguluje możliwe sposoby rozstrzygnięcia w postępowaniu wznowieniowym. Przepis art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. ma zastosowanie w przypadku, gdy w toku postępowania (po wznowieniu) ustalono, że przesłanka wznowienia (w związku z którą uruchomiono to postępowania) nie wystąpiła, a tym samym nie było podstaw do ponownej merytorycznej oceny sprawy zakończonej decyzją ostateczną (a to – w granicach stwierdzonej podstawy wznowienia i w celu usunięcia stwierdzonej nieprawidłowości). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, iż zasady rządzące postępowaniem wznowieniowym zostały w sprawie zachowane, a ustalenia poczynione - uzasadniały zastosowanie w I instancji przepisu art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Rację mają bowiem organy orzekające, iż w sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn wznowienia podniesiona we wniosku inicjującym to postępowanie. I tak, zważyć należy, iż stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Przy czym, jak przyjmuje się w orzecznictwie i w doktrynie, aby stwierdzić zaistnienie przywołanej podstawy wznowienia, muszą łącznie wystąpić trzy przesłanki: 1) w decyzji ostatecznej organ administracyjny poczynił ustalenia faktyczne z powołaniem się na sfałszowany dowód, 2) sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, 3) na sfałszowanym dowodzie oparte zostało takie ustalenie, które miało wpływ na rozstrzygnięcie (czy inaczej – fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, tj. dotyczących bezpośrednio danej sprawy i mających znaczenie prawne). Te wszystkie przesłanki muszą wystąpić łącznie, jeżeli zatem nawet jedna z nich nie wystąpi, nie można mówić o zaistnieniu podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie przedstawił żadnego orzeczenia sądu lub innego organu stwierdzającego, że dowodów w postaci inwentaryzacji przewodów kominowych okazał się fałszywy. Nadto, inwentaryzacja przewodów kominowych pozostająca w aktach postępowania zwykłego zakończonego kwestionowaną decyzją ostateczną, nie zawiera odręcznych dopisków mających świadczyć o jej sfałszowaniu (na co słusznie zwrócił uwagę organ I instancji w decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r.). W końcu, podnieść trzeba, że z uzasadnienia decyzji ostatecznej z dnia [...] sierpnia 2013 r. wynika, iż stan sprawy i ustalenia w niej przyjęte opierają się nie tyle na wskazanej inwentaryzacji, co na wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 2011 r. sygn. akt II K [...], utrzymanym w mocy (w zasadniczej części; zastąpiono jedynie zawarte w opisie czynu słowo zezwolenie słowem zgłoszenie) wyrokiem Sądu Okręgowego w [...]z dnia [...] kwietnia 2012 r. sygn. akt VII Ka [...]. Wyrokiem tym uznano zaś [...]winną popełnienia zarzucanego jej czynu, polegającego na tym, że w okresie od 13 marca 2006 r. do 4 lutego 2009 r. jako zarządca wielorodzinnego budynku mieszkalnego przy ul. [...] wykonała roboty budowlane polegające na przebudowie kominowego przewodu wentylacyjnego biegnącego przez mieszkanie nr [...] własności [...]poprzez włożenie do niego rury typu SPIRO powodując zmianę parametrów użytkowych i technicznych istniejącego obiektu budowlanego. W uzasadnieniu ww. decyzji ostatecznej wprost powołano się na ustalenia poczynione w ww. wyroku Sądu karnego, zaznaczając przy tym, iż stanowi on główny dowód. Z tych też przyczyn, zdaniem Sądu, nie sposób uznać, aby w sprawie wystąpiła podstawa wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Dokonując takiej oceny Sąd za bezzasadny uznał jednocześnie zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 145 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie. Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z treścią tego przepisu, z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Jak z powyższego wynika, określony w tym przepisie wyjątek od zasady, że okoliczności wymienione w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. (dowody fałszywe, decyzje wydane w wyniku przestępstwa) winny być stwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu, może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Tymczasem takie okoliczności w przedmiotowej sprawie (niezależnie od tego czy sfałszowanie dowodu jest oczywiste) nie występują i nie były też podnoszone przez skarżącą Wspólnotę, ani w toku postępowania administracyjnego, ani przed tut. Sądem. Przy czym, zauważyć ponownie należy, iż dla stwierdzenia wystąpienia przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. koniecznej jest nie tylko stwierdzenie fałszywości dowodu, ale jeszcze ustalenie, że stanowił on podstawę dla poczynienia istotnych okoliczności w sprawie. Tymczasem, na co Sąd wskazał już wyżej (zwracając uwagę na treść uzasadnienia decyzji ostatecznej), inwentaryzacja przewodów kominowych z 10 marca 2005 r., choć wchodziła w skład materiału dowodowego, to jednak nie stanowiła zasadniczego dowodu, mającego znaczenie prawne w ww. sprawie, dotyczącej przywrócenia obiektu do stanu poprzedniego. Przechodząc do oceny sprawy w kontekście przesłanki wznowienia uregulowanej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zważyć trzeba, iż w myśl tego przepisu, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Przez pojęcie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów w myśl przywołanego przepisu, należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Przy czym nowe okoliczności faktyczne, nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne. Skuteczne powołanie się na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. będzie miało więc miejsce jedynie wówczas, gdy nowe okoliczności lub dowody mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w tym sensie, że wraz z innymi okolicznościami lub dowodami powinny stać się podstawą wydania odmiennej decyzji niż ta, która zapadła. Tę "istotność" nowych dowodów - nowych okoliczności faktycznych należy w postępowaniu wznowieniowym wykazać. Nadto, nowe okoliczności i dowody muszą ujawnić się po wydaniu decyzji ostatecznej. Nowe okoliczności i dowody w rozumieniu ww. przepisu to takie, które istniały w dacie orzekania w postępowaniu zwykłym, ale organ orzekający nimi nie dysponował (obojętnie z jakich przyczyn). W kontekście omawianej przesłanki ważne jest bowiem to, iż nie obejmuje ona okoliczności i dowodów powstałych, czy zaistniałych po wydaniu kwestionowanej decyzji ostatecznej. W konsekwencji, kierując się powyższym, uznać trzeba, iż rację ma organ odwoławczy podnosząc, że dowód wskazany przez wnioskodawcę we wniosku o wznowienie postępowania, tj. opinia sporządzona przez mistrza kominiarskiego z datą 9 czerwca 2014 r., nie może stanowić o wystąpieniu ww. podstawy wznowienia. Nie można bowiem stwierdzić, iż opinia ta stanowi "nowy dowód" w rozumieniu ww. przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., skoro nie istniała w dacie wydania decyzji ostatecznej z dnia [...]sierpnia 2013 r.. Nie można także uznać, iż wskazana opinia przedstawia "istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne". Raz jeszcze wskazać bowiem trzeba na to, iż sprawa zakończona decyzją [...]WINB z dnia [...] sierpnia 2013 r. opiera się na ustaleniach poczynionych przez Sąd karny w wyroku z dnia [...] października 2011 r. o sygn. akt II K [...], utrzymanym w mocy (w zasadniczej części; zastąpiono jedynie zawarte w opisie czynu słowo zezwolenie, zgłoszeniem) wyrokiem Sądu Okręgowego w [...]z dnia [...] kwietnia 2012 r. sygn. akt VII Ka [...]. To wskazane wyroki stanowiły podstawę przyjętych w sprawie ustaleń, w efekcie - miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie sposób przy tym także pominąć, iż ww. decyzja ostateczna z dnia [...] sierpnia 2013 r. [...] WINB została poddana kontroli sądowoadministracyjnej, w efekcie czego w dniu 5 czerwca 2014 r. zapadł wyrok WSA w Gliwicach o sygn. akt II SA/Gl 1709/13, oddalający skargę. Wyrok ten jest prawomocny od dnia 29 sierpnia 2014 r., a wobec tego i zgodnie z art. 170 p.p.s.a. - wiążący nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Tym samym, bezwzględnie w niniejszym postępowaniu wznowieniowym organy orzekające obowiązane były tenże wyrok wziąć pod uwagę. Stąd też zasadnie w obu decyzjach wydanych w sprawie wskazano na powyższy wyrok, słusznie akcentując za Sądem, że przedmiotem podjętego na podstawie art. 51 Prawa budowlanego postępowania nie było całościowe rozwiązanie problemu kominów w przedmiotowym budynku a tylko i wyłącznie usunięcie samowoli budowlanej w postaci umieszczenia w kominie nr [...] przez właścicielkę mieszkania nr [...] rury odprowadzającej spaliny z nabytego przez nią pieca, co tym samym zmieniło funkcję komina pozbawiając właściciela położonego wyżej mieszkania nr [...] wentylacji. "Fakt, iż doszło w tym zakresie do samowoli budowlanej nie podlega w niniejszym postępowaniu rozważaniom. [...], właścicielka mieszkania nr [...], będąca w dacie przebudowy komina i umieszczenia przedmiotowej rury jednocześnie jednoosobowym zarządem Wspólnoty Mieszkaniowej [...], została bowiem skazana prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w [...]sygn. akt VII Ka [...]z dnia [...]kwietnia 2012 r. za przestępstwo z art. 90 i 91a ustawy Prawo budowlane polegające na tym, iż w okresie od 13 marca 2006 r. do 4 lutego 2009 r. jako zarządca wielorodzinnego budynku mieszkalnego przy ul. [...], wykonała roboty budowlane polegające na przebudowie kominowego przewodu wentylacyjnego biegnącego przez mieszkanie nr [...] stanowiące własność [...]poprzez włożenie do niego rury typu "SPIRO" powodując zmianę parametrów użytkowych i technicznych istniejącego obiektu budowlanego". I dalej, Sąd w ww. wyroku wskazał na to, że przywołany wyrok Sądu karnego wiąże orzekające w sprawie organy. "Z mocy art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą nadto także sąd administracyjny. Tym samym, wbrew twierdzeniom skargi, ani organy, ani Sąd nie mogą w niniejszym postępowaniu badać okoliczności i przyczyn dokonania przez [...]objętych wyrokiem karnym działań i dokonywać własnej ich kwalifikacji, jak również rozważać czy działania te stanowiły samowolę budowlaną – kwestie te przesądził bowiem fakt skazania inwestorki za ww. przestępstwo". Z powyższego w sposób jednoznaczny wynika, w jakim zakresie prowadzono postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] sierpnia 2013 r., a także - na postawie jakich dowodów poczyniono istotne ustalenia faktyczne. Z tego też powodu okoliczności i dowody wskazane we wniosku o wznowienie (sfałszowanie inwentaryzacji przewodów kominowych z dnia 10 marca 2005 r., opinia mistrza kominiarskiego z dnia 9 czerwca 2014 r.), jako pozbawione cechy "istotności" w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, nie mogły już tylko z tej przyczyny stanowić o wystąpieniu w sprawie podstaw wznowienia uregulowanych w art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5. Z tych też przyczyn Sąd nie podzielił zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 7, czy art. 77 § 1 k.p.a., jak również przepisów regulujących postępowanie wznowieniowe, i uznał, że kontrolowana decyzja jest prawidłowa. Odnośnie zarzutów podniesionych przez skarżącą Sąd stwierdza, iż wynikają one z niezrozumienia trybu nadzwyczajnego, jakim jest postępowanie wznowieniowe, które wbrew ocenie skarżącej nie umożliwia wzruszenia każdej decyzji ostatecznej, nadto - nie daje podstaw do przeprowadzenia ponownie postępowania dowodowego (czynienia nowych ustaleń faktycznych i prawnych) w sytuacji, gdy przesłanka wznowienia nie wystąpiła. W tej sytuacji, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło