VII SA/Wa 2641/13

Dnia 9 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z.K. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2015 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi R.K. i Z.K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić Z.K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do sprawy VII SA/Wa 2641/13 wpłynął na formularzu PPF wniosek Z.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Dane w formularzu PPF nie zostały - wbrew zarządzeniu sporządzonemu w trybie art. 255 p.p.s.a. - uzupełnione dodatkowymi wyjaśnieniami. Z treści nadesłanego przez wnioskodawcę formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że gospodarstwo domowe prowadzi razem z żoną. Utrzymują się z emerytury rolniczej żony wnioskodawcy w wysokości 850 zł netto. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w marcu 2015 r. utracił prawo do renty strukturalnej i obecnie nie ma dochodu. Wskazał, że utrzymanie dwóch osób z takiego dochodu jest bardzo trudne, połowa tego dochodu przeznaczana jest na leki dla żony. Poinformował, że jest właścicielem ¾ domu. Innych danych majątkowych we wniosku na formularzu PPF wnioskodawca nie podał. Postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 2641/13 odmówiono Z.K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw. W sprzeciwie Z.K. wskazał, że "jest pozostawiony na łasce najbliższej rodziny, bez żadnych środków finansowych, bez dostępu do leczenia zdrowotnego, ubezpieczenia społecznego, pomimo że miał i ma spełnione ciężkie warunki, opłacanie składek na przyszłą emeryturę [...]. Nie zgadza się ze stanowiskiem, twierdzeniami i poglądem Sądu, żąda przysługującego mu prawa pomocy. " Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawcę sprzeciwu - na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ten zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych bądź ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (bądź obu tych pomocy) i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim. Konkludując wskazać trzeba, że instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). W niniejszej sprawie wnioskodawca utrzymuje się wraz z żoną z jednej emerytury rolniczej w wysokości 850 zł netto miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że połowa tej kwoty jest przeznaczana miesięcznie na leki dla żony. Z analizy informacji zawartych we wniosku nie można jednak wywnioskować jakie miesięczne koszty utrzymania koniecznego ponosi wnioskodawca wraz z żoną, bo ich nie wyszczególnił. I choć wprawdzie nie otrzymał wezwania do ich uzupełnienia, bowiem wezwanie doręczono wnioskodawcy w trybie doręczania zastępczego, to jednak z postanowienia z dnia 24 września 2015 r., które już doręczono skarżącemu do rąk własnych, mógł on przeczytać o jakie informacje Sądowi chodzi i które informacje pozwoliłyby ustalić rzeczywistą sytuację finansową wnioskodawcy. Tymczasem, w sprzeciwie jednak poza niezadowoleniem ze stanowiska i poglądów Sądu wyrażonych w postanowieniu z dnia 24 września 2015 r., wnioskodawca nadal nie zawarł żądnych informacji które mógłby przybliżyć sądowi jego trudną sytuację finansową. Brak informacji o comiesięcznych kosztach utrzymania, opłacanych przez skarżącego i jego żonę, tj. opłatach stałych: za prąd, wodę, ścieki, gaz, podatki, telefon, i inne ponoszone wydatki, jak żywność, ubrania, leki. Brak wskazania czy ktokolwiek wspomaga wnioskodawcę finansowo lub z inny sposób, czy w gospodarstwie jest inwentarz żywy. Treść żądanych od strony informacji miała na celu ustalenie w sposób bezsprzeczny jego faktycznych możliwości finansowych. Wobec braku udzielenia odpowiedzi przez wnioskodawcę na powyższe informacje należy stwierdzić, że niemożliwa jest rzetelna analiza zdolności płatniczych wnioskodawcy, a w konsekwencji ustalenie czy jej sytuacja wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 p.p.s.a. Zaznaczyć należy, że wnosząc o przyznanie prawa pomocy strona musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r. sygn. akt II FZ 575/05). W niniejszej sprawie, na podstawie informacji podanych w formularzu, Sąd nie może prawidłowo i rzetelnie ocenić sytuacji finansowej wnioskodawcy wskutek nie udzielenia przez niego szczegółowych informacji. Wnioskodawca nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że znajduje się w sytuacji materialnej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z formularza wniosku nie wynika dostatecznie dużo informacji, na podstawie których Sąd mógłby ocenić sytuację materialną wnioskodawcy w szczególności w świetle nie udzielenia dodatkowych informacji na temat całokształtu sytuacji finansowej, a zatem uniemożliwił sądowi podjęcie decyzji o przyznaniu prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Dopiero porównanie koniecznych wydatków z wpływami pozwoli na prawidłową ocenę możliwości materialnych strony. Podkreślić należy, że wnioskodawca otrzymuje stale rentę (wg oświadczenia bowiem nie nadesłano wycinku o podstawie naliczenia renty ani wyciągu z konta bankowego jeżeli wnioskodawca takie posiada), co z kolei skłania do wniosku, że jego sytuacja materialna jest stabilna. Renta jest bowiem stale wypłacanym przychodem, z którego skarżący żyje. Gdyby skarżący udzielił odpowiedzi w sposób do którego został zobowiązany, opisany również w postanowieniu z dnia 24 września 2015 r., Sąd miałby podstawy do oceny czy można skarżącego zaliczyć do osób wyjątkowo ubogich, spełniających warunek do przyznania prawa pomocy. Złożone przez skarżącego oświadczenie jest zaś niewystarczające dla ustalenia jego faktycznych możliwości finansowych. Jeszcze raz podkreślić należy, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia swojej sytuacji materialnej a zatem przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. W związku z niewystarczającym uzasadnieniem wniosku zawartym w formularzu PPF oraz nieustosunkowaniem się skarżącego do zawartych w zarządzeniu pytań, brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Sąd w sytuacji braku informacji wymaganych od wnioskodawcy, na których mógłby oprzeć orzeczenie o przyznaniu prawa pomocy, uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy i zmuszony był odmówić jego przyznania. Z tych względów na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.