VII SA/Wa 2643/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu B. F. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 16 listopada 2016 r. w sprawie ze skargi B. F. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2016 r., znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 27 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę B. F. z dnia 11 października 2015 r. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2016 r., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Przy piśmie z dnia 5 października 2016 r. (data stempla pocztowego) B. F. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. W niniejszej sprawie był już rozpoznawany wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy (formularz z dnia 23 marca 2015 r.). Skarżąca wskazała, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury w wys. 593,73 zł. Posiada dom o pow. 154 m2 i oraz mieszkanie lokatorskie o pow. 63,13 m2 (dane na temat pow. mieszkania z formularza złożonego w dniu 23 marca 2015 r.), ponadto nieruchomość rolną o pow. 78 ha wg oświadczenia nieuprawianą (ziemia VI klasy). Posiada niezaspokojone wierzytelności w wysokości 50 tys. zł. Wskazała, ze zaciągnęła pożyczkę w wysokości 200 000 euro u dalszych krewnych w Niemczech pod zastaw nieruchomości. W treści formularza złożonego w dniu 23 marca 2015 r. wnioskodawczyni wskazała ponadto kwotę 36 tys. zł. oszczędności. Podkreślała, że jest osobą chorą na nowotwór. Do wniosku dołączono kopię decyzji przyznającej świadczenie emerytalne oraz kopię pisma z [...] Spółdzielni Mieszkaniowej dotyczące stanu zadłużenia czynszowego na dzień 22 marca 2016 r.. Postanowieniem z dnia 26 września 2016 r. referendarz sądowy odmówił B. F. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że nie może zadłużyć jakiejkolwiek ze swoich nieruchomości albowiem jest wpisana do Krajowego Rejestru Długów, ponadto nie ma zdolności kredytowej. Wskazała też, że sprzedała posiadany budynek za kwotę 50.000 zł, co w jej ocenie nie było poczynieniem oszczędności, a stratą spowodowaną sytuacją zdrowotną i koniecznością leczenia, tym bardziej, że jest niezdolna do pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd stwierdził, że skarżąca wniosła w terminie sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 16 listopada 2016 r. Nie zawiera on braków skutkujących jego odrzuceniem, a zatem sprzeciw podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Rozpoznając wniesiony sprzeciw należy zauważyć, że instytucja prawa pomocy, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej zwanej "p.p.s.a."). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Dalej należy wskazać, że na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe pokrywa osoba dochodząca swych roszczeń przed sądem. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Rozpoznając wniesiony sprzeciw Sąd uznał, że referendarz sądowy słusznie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, prawidłowo oceniając, że skarżąca jest w stanie z posiadanego majątku wygospodarować środki konieczne na ustanowienie w sprawie pełnomocnika oraz ponoszenia dalszych kosztów postepowania. Sąd nie kwestionuje przy tym trudnej sytuacji zdrowotnej skarżącej i związanych z tym kosztami leczenia, jednak sam fakt choroby, nawet ciężkiej nie może być podstawą do udzielenia prawa pomocy. Z podanych danych oraz nadesłanego formularza PPF wynika, że wnioskodawcy nie można zaliczyć do osób ubogich. Majątek skarżącej pozwala jej na zaspokajanie jej potrzeb życiowych oraz ponoszenie kosztów postępowania. Nie można jej zatem zaliczyć do kategorii osób ubogich. Skarżąca wskazała, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie ma zatem na utrzymaniu innych osób. Trafnie w zaskarżonym postanowieniu referendarz sądowy wskazał, że skarżąca uzyskuje stały dochód miesięczny, posiada oszczędności i majątek. Mimo, że dochód ten nie jest wysoki, a skarżąca wskazała, że posiada zadłużenie czynszowe, w ocenie Sądu jej sytuacja materialna nie kwalifikuje jej do przyznania prawa pomocy. Zaznaczyć przy tym należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, w tym nieruchomości, to nie można jej uznać za osobę ubogą i powinna partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Z powyższych względów uznać należy, iż skarżącej zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy. Nie spełnia ona bowiem przesłanek przyznania prawa pomocy wynikających z przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia