VII SA/Wa 2648/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. C. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2012 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: odmówić S. C. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 26 listopada 2012 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca nie zakreślił w punkcie 4, w jakim zakresie wnosi o przyznanie prawa pomocy. Z tego względu zarządzeniem z dnia 3 grudnia 2012 r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia formularza poprzez stawienie się w siedzibie Sądu i zakreślenie w punkcie 4 formularza o co wnioskodawca wnosi lub też nadesłanie prawidłowo uzupełnionego formularza w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Jednocześnie wezwano wnioskodawcę na podstawie art. 255 p.p.s.a. do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez podanie, jakie ponosi miesięczne koszty stałe związane z utrzymaniem domu o powierzchni 100 m2, należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, (np. z tytułu opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, wywóz nieczystości, podatek, ubezpieczenia, itp.). Zapytano wnioskodawcę także, jaką kwotę miesięcznie wnioskodawca przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego swoje oraz żony (tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych, itp.). Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, jaką kwotę miesięcznie przeznacza na koszty związane z utrzymaniem samochodu marki Opel Astra (paliwo, naprawy) oraz czy uzyskuje dochód z tytułu posiadania nieruchomości rolnej o powierzchni 2 ha, np. z tytułu dzierżawy, jeśli tak, należało wskazać jego wysokość. Wezwano wnioskodawcę do podania, czy wraz z małżonką otrzymuje pomoc od dzieci, rodziny, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. W dniu 21 grudnia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez wnioskodawcę formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zaznaczył, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Jednocześnie w formularzu wnioskodawca podał dodatkowe dane. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje żona. Wnioskodawca wraz z żoną utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z ZUS oraz KRUS o łącznej wysokości 2.800,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawca podał, że posiada dom o powierzchni 100 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 2 ha, samochód osobowy marki Opel Astra rok produkcji 1999 oraz zgromadzone oszczędności pieniężne w wysokości 10.000,00 złotych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że miesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu, jakie ponosi wynoszą z tytułu opłat za energię elektryczną w wysokości 400,00 złotych miesięcznie, za gaz w wysokości 60,00 złotych, wodę w wysokości 70,00 złotych, wywóz nieczystości w wysokości 30,00 złotych, podatek w wysokości 200,00 złotych na rok, za kanalizację w wysokości 30,00 złotych, ubezpieczenie w wysokości 800,00 złotych na rok. Wnioskodawca wskazał, że na bieżące potrzeby życia codziennego swoje i żony, w tym na zakup żywności pozostaje mu kwota w wysokości 800,00 złotych, na zakup odzieży w wysokości 100,00 złotych, na zakup lekarstw dla siebie i żony w wysokości 300,00 złotych, na zakup środków chemicznych w wysokości 50,00 złotych. Oświadczył, że koszty związane z utrzymaniem samochodu wynoszą około 250,00 złotych miesięcznie. Zaznaczył, że nieruchomość rolna nie przynosi żadnych dochodów. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 21 grudnia 2012 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw w ustawowym terminie. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazał, że ww. postanowienie zostało wydane w oparciu o błędną ocenę jego sytuacji finansowej. Zdaniem skarżącego, wykazał on wszystkie okoliczności, które stanowią podstawę do przyznania prawa pomocy – udowodnił, że uzyskiwany przez niego i żonę miesięczny dochód jest praktycznie w całości przekazywany na zaspokojenie ich podstawowych potrzeb. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 ww. ustawy. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, powinno być zatem stosowane w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin są odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Podkreślić należy, że strona wnosząc skargę do Sądu winna się liczyć z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych w sprawie i wygospodarować na ten cel odpowiednie środki, ograniczając niezbędne wydatki bądź gromadząc oszczędności. Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy należy uznać, że nie znajduje się on w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnioskodawca posiada stały dochód miesięczny o łącznej wysokości 2.800,00 złotych, który pozwala nie tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, tj. na poniesienie kosztów związanych z utrzymaniem domu o powierzchni 100 m2 o łącznej wysokości około 700,00 złotych miesięcznie, bieżących potrzeb życia codziennego w wysokości 900,00 złotych oraz kosztów na leczenie i zakup lekarstw w wysokości 300,00 złotych, jak również na ponoszenie kosztów związanych z utrzymaniem samochodu w wysokości 250,00 złotych miesięcznie oraz na zgromadzenie oszczędności pieniężnych w wysokości 10.000,00 złotych. Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności wobec osób, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Powinno być udzielane przede wszystkim osobom szczególnie ubogim, nie posiadającym stałego dochodu oraz majątku. Skarżący nie należy do osób ubogich, posiada bowiem stały dochód miesięczny uzyskiwany z tytułu emerytury własnej oraz żony w wysokości 2.800,00 złotych miesięcznie, a ponadto posiada zgromadzone oszczędności pieniężne w wysokości 10.000,00 złotych. Stwierdzić zatem należy, że przy wysokości uzyskiwanych dochodów i posiadanym majątku nie można uznać, aby wnioskodawca był osobą znajdującą się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej bądź pozbawioną środków do życia lub zaspokajającą tylko podstawowe potrzeby życiowe. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że wnioskodawca przy wysokości posiadanych zasobów pieniężnych oraz ponoszonych wydatków jest w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie i nie spowoduje to utraty jego płynności finansowej. W opisanej sytuacji brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ww. ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia.