VII SA/Wa 265/12

Referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. G. i C. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi E. G. i C. G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak : [...] w przedmiocie : nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentacji powykonawczej budowy postanawia : I. przyznać E.G. i C.G. prawo pomocy poprzez zwolnienie w części od wpisu sądowego od skargi w wysokości 350,00 złotych oraz ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100,00 złotych, II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W dniu 5 kwietnia 2012 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez E.G. i C.G. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w którym wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 3.722,00 złotych brutto miesięcznie. Wnioskodawcy oświadczyli, że poza dochodem uzyskiwanym z tytułu emerytur nie osiągają żadnych innych dochodów. Wnioskodawcy podali, że posiadają dom o powierzchni 108 m ². Innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych oznajmili, że nie posiadają. W uzasadnieniu swojego wniosku wskazali, że oboje nigdzie nie pracują, a z uzyskiwanej emerytury utrzymują siebie oraz dom. W załączeniu przesłali decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o waloryzacji emerytur. Z nadesłanych decyzji wynika, że od marca 2012 r. wnioskodawczyni otrzymuje emeryturę w wysokości 1116,63 złotych netto miesięcznie, a wnioskodawca w wysokości 1.982,72 złotych netto miesięcznie, co łącznie stanowi dochód w wysokości 3.099,35 złotych netto miesięcznie. Wnioskodawcy podali, że ich średnie miesięczne wydatki związane z utrzymaniem siebie oraz domu w 2011 r. przedstawiały się następująco : z tytułu opłat za energię elektryczną w wysokości 223,00 złotych, za wywóz śmieci w wysokości 34,00 złotych, za wodę w wysokości 52,00 złotych, za telefon w wysokości 118,00 złotych, podatek od nieruchomości w wysokości 87,00 złotych, abonament RTV w wysokości 17,00 złotych, wywóz nieczystości płynnych w wysokości 150,00 złotych, węgiel na opał w wysokości 375,00 złotych, drewno na opał w wysokości 38,00 złotych, na zakup lekarstw dla wnioskodawcy w wysokości 150,00 złotych, a dla wnioskodawczyni w wysokości 300,00 złotych, za gaz w wysokości 96,00 złotych, na zakup żywności, środków czystości, obuwia i odzieży w wysokości 1.220,00 złotych. Łącznie średnie miesięczne wydatki wnioskodawców w 2011 r. wynosiły 2.860,00 złotych. Wnioskodawcy dodali, że w domu, w którym zamieszkują konieczne jest przeprowadzenie robót remontowych, w tym natychmiastowej wymiany blacharki. Ze względu jednak na brak środków finansowych zmuszeni będą zaciągnąć kredyt na powyższy cel. W sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże , że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Oceniając sytuację finansową wnioskodawców przy uwzględnieniu wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków uznano, że nie są oni w stanie ponieść samodzielnie pełnych kosztów postępowania sądowego w sprawie. Mając na uwadze wysokość wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 500,00 złotych oraz wysokość wpisu sądowego od ewentualnej skargi kasacyjnej, która w niniejszej sprawie wynosiłaby 250,00 złotych uznano, że poniesienie tych kosztów przekracza obecne możliwości finansowe wnioskodawców. Z tego względu, przyznano wnioskodawcom prawo pomocy poprzez zwolnienie ich w części od wpisu sądowego od skargi, tj. od kwoty 350,00 złotych oraz w części od ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100,00 złotych. Pozostałą należną część wpisu sądowego od skargi w wysokości 150,00 złotych oraz część wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej w wysokości 150,00 złotych uznano, że wnioskodawcy będą w stanie ponieść samodzielnie i nie spowoduje to utraty ich płynności finansowej. Stwierdzono, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawcy posiadający stały dochód miesięczny nie są w stanie w jakikolwiek sposób partycypować choćby w części kosztów sądowych. Wskazać należy, że z uzyskiwanego dochodu w wysokości 3.099,35 złotych netto miesięcznie wnioskodawcom po opłaceniu wszystkich wyszczególnionych w zestawieniu wydatków stałych wynoszących 2.860,00 złotych pozostaje kwota w wysokości 239,35 złotych, którą mogą przeznaczyć na koszty sądowe w sprawie. Zauważyć przy tym należy, że wysokość wyszczególnionych stałych wydatków miesięcznych może być w każdym miesiącu inna, zarówno wyższa jak i niższa. Z pewnością także niektóre wydatki mogą nie pojawić się w ogóle w niektórych miesiącach roku, jak np. z tytułu opat za węgiel czy drewno, czy też podatek od nieruchomości. Zaznaczyć należy, że strona wnosząc skargę do Sądu powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych w sprawie. Tylko w wyjątkowych sytuacjach może być przyznane prawo pomocy poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Jak wskazano powyższej w szczególności prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Wnioskodawcy zaś do grona takich osób nie należą. Instytucja ta nie może być natomiast nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawcy mają zapewnione potrzeby bytowe i stały dochód miesięczny. Z tego względu stwierdzono, że wnioskodawcy będą w stanie uiścić pozostałą część wpisu sądowego od skargi w wysokości 150,00 złotych oraz od ewentualnej skargi kasacyjnej w wysokości 150,00 złotych, jak również ponieść ewentualne pozostałe koszty sądowe w sprawie, takie jak np. wpis od zażalenia, czy opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, które podkreślić należy, iż mogą wystąpić w sprawie, bądź też nie pojawić się w ogóle. Z tego względu, w pozostałym zakresie wniosek oddalono. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.