VII SA/Wa 2657/11
WyrokWSA w Warszawie2012-05-17
Skład orzekający: Bożena Więch - Baranowska, Joanna Gierak – Podsiadły, Krystyna Tomaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo uznał, że spółka kolejowa jest zarządcą ogrodzenia usytuowanego w granicy pasa drogowego ulicy i linii kolejowej, nakładając na nią obowiązek usunięcia nieprawidłowości w jego stanie technicznym, oraz czy uzasadnienie jego decyzji spełnia wymogi formalne?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organy było wadliwe, a uzasadnienie decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a. Brak było jasnego wyjaśnienia, na jakiej podstawie spółka kolejowa została uznana za zarządcę ogrodzenia i czy ogrodzenie to można zakwalifikować jako infrastrukturę kolejową. Ponadto, sąd zwrócił uwagę na potencjalne uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez spółkę.Stan faktyczny
Spółka kolejowa została zobowiązana decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego do usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym ogrodzenia usytuowanego w granicy pasa drogowego ulicy i linii kolejowej. Spółka odwołała się, twierdząc, że nie jest zarządcą ogrodzenia. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku, utrzymując pozostałe postanowienia w mocy. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym nieuzasadnione uznanie jej za zarządcę ogrodzenia oraz wadliwość uzasadnienia decyzji Głównego Inspektora.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego i stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch - Baranowska, Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły (spr.), Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant spec. Agnieszka Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2012 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...], Zakład [...] w [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2011 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia występujących nieprawidłowości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz [...] S.A. z siedzibą w [...], Zakład [...] w [...] kwotę 760 (siedemset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi wniesionej przez [...] S.A. w [...] , Zakład [...] w [...] jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] września 2011 r. znak: [...] , wydana po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Spółki od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2011 r. nr [...] , w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismem z [...] lutego 2011 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiadomił [...] S.A. w [...] o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stanu technicznego ogrodzenia usytuowanego w granicy pasa drogowego ulicy [...] i linii kolejowej [...] relacji [...] – [...] w [...] (rejon wiaduktu kolejowego przy ul. [...] ).
Następnie, decyzją z [...] lipca 2011 r. wskazany organ wojewódzki -na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 w zw. z ar. 83 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.), nakazał zarządcy obiektu – [...] S.A. w [...] obowiązek usunięcia występujących nieprawidłowości odnoszących się do niewłaściwego stanu technicznego ogrodzenia usytuowanego w granicy pasa drogowego ulicy [...] i linii kolejowej [...] relacji [...] – [...] w [...] (w rejonie wiaduktu kolejowego przy ul. [...] ) poprzez wykonanie robót budowlanych polegających na uzupełnieniu brakujących i uszkodzonych elementów ogrodzenia betonowego, tj. płyt je wypełniających oraz słupków na dł. około 100 m, w terminie do 30 września 2011 r. W uzasadnieniu orzeczenia organ wojewódzki podał, że po wpływie w dniu 22 września 2010 r. interwencji wskazującej na niewłaściwy stan techniczny betonowego ogrodzenia usytuowanego w granicy pasa drogowego ulicy [...] i linii kolejowej [...] [...] , prowadził w tej sprawie postępowanie wyjaśniające. W ramach tego postępowania na dzień 18 października 2010 r. zostały wyznaczone oględziny obiektu, a ustalenia pokontrolne potwierdziły, że ogrodzenie jest w niewłaściwym stanie technicznym, bowiem stwierdzono zarówno miejscowe ubytki jak i spękania elementów konstrukcyjnych ogrodzenia. Uczestniczący w oględzinach przedstawiciele [...] oświadczyli, iż przedmiotowe ogrodzenie nie znajduje się w ewidencji środków trwałych ani [...] S.A. w [...] Zakładu [...] w [...] ani [...] S.A. Oddziału Gospodarowania Nieruchomościami w [...] . Organ wojewódzki podał też, że z informacji przekazanych przez Urząd Miasta [...] , Dzielnicę [...] i [...] wynika, iż linia kolejowa [...] relacji [...] – [...] , usytuowana jest na działce oznaczonej nr ewid. [...] z obrębu [...] , którą zarządza [...] SA w [...] . Z informacji przekazanych przez Spółkę [...] wynika, że na mocy porozumienia ze Spółką [...] [...] , [...] będąc zarządem kolei zobowiązana jest na własny koszt do utrzymywania eksploatowanych linii kolejowych, a także do utrzymywania nieruchomości niezbędnych do zarządzania liniami kolejowymi w stanie zdatnym do prawidłowej i bezpiecznej eksploatacji. Powyższe, jak następnie wskazał organ, świadczy o tym, iż zarządcą obowiązanym utrzymywać i użytkować obiekt budowlany, tj. linię kolejową wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi, w tym przypadku ogrodzeniem - zapewniając bezpieczeństwo jego użytkowania - jest [...] S.A. w [...] .
W odwołaniu od tej decyzji Spółka [...] podniosła, że nie jest zarządcą ogrodzenia a zarządcą linii kolejowej. Wskazała, że porozumienie zawarte ze Spółką [...] nie obejmowało przedmiotowego w sprawie ogrodzenia. W załączniku nr [...] do tego porozumienia, zawierającym wykaz środków trwałych wchodzących w skład linii kolejowej, ogrodzenie nie widniało. Nadto, ogrodzenie to nie stanowi części linii kolejowej. Jest ono zbędne w prowadzonej przez Spółkę [...] działalności. Spółka [...] wskazała też, że Spółka [...] miała świadomość nie oddania wszystkich budynków, budowli w zarząd [...] S.A. w [...] , o czym świadczy § 8 pkt 1 ust. 4 ww. porozumienia. Na koniec odwołująca się wskazała, że [...] S.A. prowadzi działalność na działce ewid. nr [...] , tj. na tej samej, na której usytuowane jest omawiane ogrodzenie. W jego pobliżu ustawiony został słup reklamowy, z dzierżawy którego pożytki czerpie [...] . Reasumując Spółka stwierdziła, że omawiane ogrodzenie nie jest jej własnością, nie pozostaje w jej zarządzie i nie jest potrzebne do działalności, którą prowadzi.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu wskazanego odwołania, w dniu [...] września 2011 r. wydał decyzję, którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w części wyznaczającej termin wykonania nałożonego decyzją obowiązku i wyznaczył nowy termin do dnia 31 grudnia 2011 r., pozostałe postanowienia decyzji z [...] lipca 2011 r. utrzymał w mocy. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy podał, że adresatem obowiązków przewidzianych w art. 66 Prawa budowlanego, w przypadku istniejącego obiektu, może być wyłącznie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. I dalej organ przywołał art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) i wskazał, że działka nr ewid. [...] obręb [...] w [...] , na której w granicy usytuowane jest przedmiotowe ogrodzenie, stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje w użytkowaniu wieczystym [...] S.A. w [...] . Dalej, organ przytoczył treść art. 15 ust. 2, ust. 4a i ust. 4b ww. ustawy o komercjalizacji. W tym kontekście podał, że bezspornym jest, iż na działce nr ewid. [...] jest zlokalizowana linia kolejowa [...] nr [...] relacji [...] – [...] . I dalej organ wskazał, iż przedmiotowego ogrodzenia nie można zaliczyć do budowli przeznaczonej do obsługi przewozu osób i rzeczy. Faktycznie ogrodzenie to ogranicza dostęp osób postronnych z ulicy na drogę kolejową. Jednocześnie organ wskazał, że przedmiotowe ogrodzenie należy zaliczyć do urządzeń budowlanych, o czym stanowi art. 3 pkt 9 Prawo budowlane. W tym przypadku ogrodzenie zapewnia użytkowanie drogi kolejowej zgodnie z jej przeznaczeniem – uniemożliwia przechodzenie "na skróty" przez tory. Na koniec organ odwoławczy stwierdził, iż bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje sytuacja, że przedmiotowe ogrodzenie nie zostało ujęte w załączniku do umowy łączącej [...] i [...] [...] .
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na ww. decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] września 2011 r. strona skarżąca – [...] S.A. w [...] , Zakład [...] w [...] wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postepowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji skarżąca Spółka zarzuciła:
-naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na rozstrzygnięcie, tj.:
a. art. 66 ust. 1 w zw. z art. 61 Prawa budowlanego poprzez nieuprawnione przyjęcie, iż [...] S.A. w [...] Zakład [...] w [...] jest zarządcą ogrodzenia usytuowanego w granicy pasa drogowego ulicy [...] i linii kolejowej [...] nr [...] relacji [...] – [...] , w rejonie wiaduktu kolejowego przy ul. [...] w [...] , na działce nr ewid. [...] obręb [...] ,
b. art. 15 ust. 4a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (dalej: ustawa o komercjalizacji) w zw. z art. 4 pkt 1 i 2 ustawy o transporcie kolejowym, poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że przedmiotowe ogrodzenie stanowi część linii kolejowej lub infrastruktury kolejowej i w konsekwencji pozostaje w zarządzie skarżącej,
c. art. 15 ust. 4a ustawy o komercjalizacji w zw. z art. 4 pkt 1 i 2 ustawy o transporcie kolejowym w zw. z art. 29-36 tej ostatniej ustawy, poprzez pozostające w sprzeczności z powołanymi przepisami przyjęcie, że ogrodzenie przedmiotowe w sprawie stanowi część linii kolejowej lub infrastruktury kolejowej i w konsekwencji pozostaje w zarządzie skarżącej,
d. art. 15 ust. 4a ustawy o komercjalizacji w zw. z art. 4 pkt 1 i 2 ustawy o transporcie kolejowym w zw. z § 8 ust. 1 w zw. z § 6 ust. 1 pkt 3 oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 151, poz. 987), poprzez pozostające w sprzeczności z powołanymi przepisami rozporządzenia przyjęcie, że przedmiotowe ogrodzenie stanowi część linii kolejowej lub infrastruktury kolejowej i w konsekwencji pozostaje w zarządzie skarżącej;
-naruszenie prawa procesowego, tj.:
a. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 4a ustawy o komercjalizacji w zw. z art. 4 pkt 1 i 2 ustawy o transporcie kolejowym, poprzez zaniechanie uzasadnienia w zaskarżonej decyzji, czy ogrodzenie zostało uznane za element linii kolejowej, czy też element infrastruktury kolejowej i z jakich powodów,
b. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 w zw. z art. 61 Prawa budowlanego, poprzez zaniechanie uzasadnienia w zaskarżonej decyzji, dlaczego obowiązki wskazane w art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego powinny zostać przypisane zarządcy ogrodzenia, za którego uznano stronę skarżącą, a nie jego właścicielowi, którą to możliwość także przewiduje ww. przepis,
c. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez stwierdzenie braku jakiegokolwiek znaczenia w sprawie ujęcia ogrodzenia w załączniku do zawartej przez skarżącą oraz [...] S.A. umowy, podczas gdy wskazana okoliczność powinna mieć znaczenie przy ocenie adresata obowiązku wskazanego w art. 66 Prawa budowlanego.
W uzasadnieniu skargi tak postawione zarzuty zostały rozwinięte. Skarżąca Spółka zaznaczyła przede wszystkim, iż w jej ocenie w sprawie nie wyjaśniono na jakiej podstawie organ przyjął, że ogrodzenie na mocy art. 15 ust. 4a ustawy o komercjalizacji znajduje się w jej zarządzenie, w sytuacji gdy ogrodzenie nie jest częścią linii kolejowej, ani też nie można zaliczyć go do innego rodzaju infrastruktury kolejowej. Zdaniem skarżącej ogrodzenie nie mieści się bowiem w definicji infrastruktury kolejowej zawartej w ustawie o transporcie kolejowym.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie, znacznie przy tym rozszerzając argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wywodząc, że ogrodzenie należy uznać za urządzenie budowlane związane funkcjonalnie z linią kolejową.
Pismem procesowym z 7 lutego 2012 r. pełnomocnik skarżącej Spółki odniósł się do argumentów podniesionych przez organ w odpowiedzi na skargę. Czyniąc to pełnomocnik podniósł przede wszystkim, że ogrodzenie nieruchomości, na której usytuowana jest linia kolejowa nie jest w żaden sposób powiązane z prowadzeniem czy obsługą ruchu kolejowego. Podniósł również, że infrastruktura kolejowa obejmuje tylko te budowle, budynki i urządzenia, które są niezbędne bezpośrednio do zarządzania, obsługi przewozu osób i rzeczy oraz te, które służą utrzymaniu majątku zarządcy infrastruktury niezbędnego do realizacji funkcji zarządzania oraz obsługi przewozu osób i rzeczy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd w pełni podzielił zarzuty procesowe w niej podniesione i argumentację skarżącej przedstawioną w tym zakresie. Dokonując kontroli decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego Sąd uznał bowiem, iż decyzja ta została wydana na skutek wadliwego, bo nierzetelnie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, a wyrazem tego jest uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie spełniające wymogów przewidzianych w art. 107 § 3 k.p.a.
-W pierwszej kolejności wskazać jednak należy, iż Główny Inspektor przystępując do merytorycznego orzekania w sprawie nie wyjaśnił na etapie wstępnym, czy odwołanie, na skutek którego działał w sprawie mogło uruchomić postępowanie odwoławcze. Wskazany organ nie wyjaśnił bowiem, czy odwołanie to (wniesione przez skarżącą Spółkę), zostało złożone z zachowaniem terminu. Sąd, po zapoznaniu się z aktami sprawy stwierdził zaś, iż decyzja organu I instancji z [...] lipca 2011 r. doręczona została skarżącej w dniu 4 sierpnia 2011 r., o czym świadczy znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru. Odwołanie w sprawie zostało natomiast wniesione w dniu 19 sierpnia 2011 r. (o czym świadczy data stempla pocztowego na kopercie, w którym przesyłkę nadano), a to sugerowałoby, że 14-dniowy termin do dokonania tej czynności, wynikający z art. 129 § 2 k.p.a. nie został zachowany (bo upłynął bezskutecznie 18 sierpnia 2011 r.). W takiej sytuacji merytoryczne rozpatrzenie odwołania i wydanie decyzji przez organ II instancji świadczyłoby o rażącym naruszeniu prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Odwołanie wniesione z uchybieniem terminu ustawowego, nie może bowiem skutecznie wszcząć postępowania odwoławczego. Stwierdzając powyższe Sąd nie orzekł jednak o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej decyzji. Miał bowiem na względzie, iż w odwołaniu skarżąca Spółka jako datę doręczenia decyzji organu I instancji wskazała 8 sierpnia 2011 r., a w takiej sytuacji należałoby przed przystąpieniem do merytorycznego załatwienia sprawy w II instancji, w sposób bezsporny (z udziałem zainteresowanej Spółki) wyjaśnić kwestię daty doręczenia Spółce [...] decyzji I instancji. Tego zaś w sprawie niewątpliwie zabrakło, na co wskazują akta sprawy i uzasadnienie zaskarżonej decyzji.
-Uzasadnienie zaskarżonej decyzji stanowi o wadliwości tego orzeczenia również z tego względu, że nie odpowiada wymogom przewidzianym w art. 107 § 3 k.p.a., w kwestii zasadniczej w tej sprawie.
Przypomnieć w tym miejscu należy, iż niniejsza sprawa, wszczęta z urzędu, dotyczyła stanu technicznego ogrodzenia o długości około 100 m usytuowanego w granicy pasa drogowego ul. [...] i [...] a linią kolejową [...] relacji [...] – [...] . Organ I instancji orzekając w dniu [...] lipca 2011 r. przyjął, że okoliczności faktyczne wypełniają dyspozycję art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego i w oparciu o ten przepis nakazał wykonanie obowiązku usunięcia występujących nieprawidłowości odnoszących się do niewłaściwego stanu technicznego ww. ogrodzenia, a obowiązkiem tym obciążył [...] S.A. w [...] jako zarządcę obiektu. Orzekając na skutek odwołania, Główny Inspektor obowiązany był ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę załatwioną decyzją organu I instancji, a następnie wydać jedną z decyzji przewidzianych w art. 138 k.p.a.
Przy czym, wymaga podkreślenia, iż zgodnie z konstytucyjną zasadą dwuinstancyjności, realizowaną w postępowaniu administracyjnym na podstawie art. 15 k.p.a., każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji, podlega w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany podmiot ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego i konsekwentnie do tego winno być ukształtowane postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej. Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana, nie wystarcza więc stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch różnych organów. Konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję w sprawie, postępowania dowodowego umożliwiającego osiągniecie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone (v. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, wyd. Beck 2005, str. 96-97). Zatem, organ odwoławczy obowiązany jest rozpatrzyć sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Postępowanie dowodowe organu II Instancji winno więc prowadzić do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą (art. 7 k.p.a.), oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia w tym celu całego materiału dowodowego, tj. dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów (art. 77 § 1 k.p.a.). Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy organ winien natomiast dokonać w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Należy też wskazać, iż ustalając fakty mające znaczenie dla sprawy organ obowiązany jest rozważyć także wnioski strony (art. 78 k.p.a.). W wyroku z 29 września 1997 r. (sygn. akt I SA/Wr 700/79) Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, iż "Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważkie dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji". Dopiero więc na podstawie prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego organ administracyjny może dokonać oceny zebranych w sprawie dowodów, opierając się na przekonywujących podstawach i dając temu wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu decyzji powinno znaleźć się więc pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie powinno przekonywać zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego, jak i co do zasadności samej treści podjętej decyzji. Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia lub wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy - okoliczności podnoszonych przez stronę. W wyroku z 11 lipca 2001 r. (sygn. akt IV SA 703/99, lex nr 51234), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż "Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 k.p.a. Nie może też oczekiwać, że zrobi to za niego Sąd, kontrolując zaskarżoną decyzję. Sąd bowiem sprawuje (...) kontrolę zgodności z prawem zaskarżonych decyzji i nie może zastępować organu w działaniach do których ten jest ustawowo zobowiązany i uzasadniać zań podjętych rozstrzygnięć. Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonywający, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 k.p.a. skutkuje - w myśl utrwalonego już orzecznictwa NSA - wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 77, 80, 81 i art. 107 § 3 k.p.a." (v. także wyrok NSA z 6 sierpnia 1984 r., sygn. akt II SA 742/84, ONSA 1984/2/67).
Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję Sąd uznał, iż decyzja ta, z powodu naruszenia wskazanych przepisów postępowania administracyjnego jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Orzekając w sprawie na skutek odwołania skarżącej Spółki, Główny Inspektor zobligowany był odnieść się do wszystkich kwestii, co do których wypowiedział się przed nim organ I instancji, bez względu na treść odwołania i zarzuty w nim podniesione. Odwołanie skarżącej Spółki w sprawie dotyczyło jedynie kwestii podmiotowej, tj. ustalenia podmiotu zobowiązanego do wykonania nakazanego w decyzji I instancji obowiązku. Nie zwalniało to jednak organu odwoławczego od wyjaśnienia raz jeszcze sprawy w całości, w tym co do zasadności zastosowania w okolicznościach w niej występujących art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Tymczasem żadnej oceny zaskarżona decyzja w tym zakresie nie zawiera.
Nadto, co istotne, w uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy skoncentrował się tylko na ustaleniu strony postępowania, a zarazem podmiotu zobowiązanego w sprawie. Jednakże rozważania organu przedstawione w tym zakresie świadczą o pobieżnej analizie i nie dają podstaw do wyciągnięcia wniosków przyjętych przez ten organ. Główny Inspektor wskazał w swojej decyzji na przepisy art. 15 ust. 2, ust. 4a i ust. 4b ustawy o komercjalizacji. Przytoczył te przepisy, przytoczył przy tym również art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym zawierający definicję linii kolejowej. Wskazał jednocześnie, że na działce nr ewid. [...] obręb [...] w [...] jest zlokalizowana linia kolejowa [...] [...] – [...] . Wskazał też, że przedmiotowe ogrodzenie stanowi urządzenie budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego, którego nie można zaliczyć do budowli przeznaczonej do obsługi przewozu osób i rzeczy, ale które zapewnia użytkowanie drogi kolejowej zgodnie z jej przeznaczeniem. Nie wyjaśnił jednak w żadnym miejscu decyzji, na jakiej podstawie przyjął, że ww. przepisy art. 15 ustawy o komercjalizacji znajdują zastosowanie w sprawie w celu ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za stan techniczny przedmiotowego ogrodzenia, a w konsekwencji na jakiej podstawie uznał, że przedmiotowe ogrodzenie należy traktować jako infrastrukturę kolejową, pozostającą w zarządzie Spółki [...] [...] , co więcej – jako część linii kolejowej, bo do takiej oceny sprowadzają się w istocie stwierdzenia tego organu. W tym kontekście zarzuty skargi zasługiwały w całości na uwzględnienie. Z uwagi na brak prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego w powyższej kwestii, uwzględniającego treść odwołania i stanowisko strony tam zawarte, sprawa wymyka się spod kontroli Sądu. Takie działanie organu nie może zasługiwać na akceptację. Stoi w oczywistej sprzeczności z obowiązkami, jakie ciążą na organie załatwiającym sprawę w ramach dyspozycji art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a.
Wskazać przy tym trzeba, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ww. ustawy o komercjalizacji, [...] SA, z dniem wpisu do rejestru handlowego, wstępuje w prawa i obowiązki [...] SA w zakresie zarządzania liniami kolejowymi, w rozumieniu ustawy, o której mowa w art. 14 ust. 2 pkt 2 (tj. ustawy o transporcie kolejowym). Stosownie natomiast do treści art. 15 ust. 4a. tej ustawy, [...] SA zarządza liniami kolejowymi oraz pozostałą infrastrukturą kolejową, określoną w przepisach ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, z wyłączeniem budynków i budowli przeznaczonych do obsługi przewozu osób i rzeczy wraz z zajętymi pod nie gruntami. Przy czym jak stanowi ust. 4b, wyłączenie, o którym mowa w ust. 4a, nie obejmuje budowli położonych na gruntach wchodzących w skład linii kolejowych. Przytaczając wskazane przepisy Główny Inspektor nie wyjaśnił w jaki w sposób w kontekście pojęć w nich występujących kwalifikuje przedmiotowe ogrodzenie. Organ ten ograniczył się właściwie jedynie do zacytowania tych przepisów nie przedstawiając żadnej ich wykładni na potrzeby niniejszej sprawy. Tymczasem strona skarżąca konsekwentnie podnosiła w postępowaniu administracyjnym (a następnie w skarze), że ogrodzenie nie stanowi nie tylko części linii kolejowej, ale także innego rodzaju infrastruktury kolejowej. Z punktu widzenia prowadzonej przez nią działalności jest bowiem ono zbędne. Nadto, nie mieści się w definicjach ww. pojęć zawartych w ustawie o transporcie kolejowym. Dostrzec w tym miejscu należy, iż zgodnie z definicją linii kolejowej uregulowaną w art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym, na linię kolejową składają się m.in. urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego. W sprawie należało więc wyjaśnić, czy przedmiotowe ogrodzenie może być zakwalifikowane do tego rodzaju urządzeń. Wyjaśnienie tej kwestii nie może jednak sprowadzać się do ogólnikowego stwierdzenia, nie popartego analizą przepisów dotyczących transportu kolejowego. Oceny w tym zakresie zaskarżona decyzja nie zawiera, a szersza analiza sprawy w tej kwestii została przedstawiona dopiero w odpowiedzi na skargę. Odpowiedź na skargę organu jest zaś tylko pismem procesowym i nie może stanowić o uzupełnieniu zaskarżonego orzeczenia.
Ponownie orzekając organ odwoławczy obowiązany jest uwzględnić powyższe uwagi Sądu i w pierwszej kolejności wyjaśnić kwestię zachowania w sprawie terminu do wniesienia odwołania.
Winien także pamiętać o tym, iż uzasadnienie decyzji musi odpowiadać rygorom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., dając jasny obraz motywów rozstrzygnięcia.
Z uwagi na powyższe, nie przesądzając ostatecznego merytorycznego wyniku sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło