VII SA/Wa 2682/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), , Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska – Rzepecka, Sędzia WSA Sławomir Fularski, Protokolant sekr. sąd. Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2017 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] września 2016 r. znak: [...] w przedmiocie niestwierdzenia naruszenia praw pacjenta oddala skargę. VII SA/Wa 2682/16 UZASADNIENIE Rozstrzygnięciem z dnia [...] września 2016 r., znak: [...] Rzecznik Praw Pacjenta, na podstawie art. 53 ust. 3 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012 r., poz. 159 ze zm.), art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postepowania administracyjnego (DZ. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm. – dalej jako "k.p.a."), utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie z dnia [...] lipca 2016 r., w którym nie stwierdził naruszenia praw pacjenta – R. W. do świadczeń zdrowotnych o którym to prawie jest mowa w art. 8 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, przez podmiot lecznicy: Wojewódzki Ośrodek Terapii Uzależnień w [...], stwierdzając jednocześnie, iż ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej prawa pacjenta do dokumentacji medycznej nastąpi odrębnym rozstrzygnięciem. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że do Rzecznika Praw Pacjenta wpłynął wniosek R. W. z dnia [...] lutego 2015r.w którym podniósł okoliczność bezpodstawnego przerwania jego terapii grupowej prowadzonej na oddziale dziennym terapii uzależnień od alkoholu w Wojewódzkim Ośrodku Terapii Uzależnień w [...] oraz dokonania przez personel Ośrodka nieczytelnych wpisów w dokumentacji medycznej. Pismem z dnia [...] marca 2015 r. Rzecznik Praw Pacjenta wystąpił do Ośrodka o przedłożenie wyjaśnień w przedmiotowej sprawie, a także przesłanie kopii dokumentacji medycznej Pacjenta. W odpowiedzi na powyższe w dniu [...] kwietnia 2015 r. do Biura Rzecznika Praw Pacjenta wpłynęły wyjaśnienia wraz z kopią dokumentacji medycznej Pacjenta. W przedmiotowych wyjaśnieniach wskazano: Kontrakt Terapeutyczny Oddziału Dziennego jest dokumentem opisującym podstawowe oczekiwania wobec funkcjonowania pacjenta, jakie są niezbędne do realizacji zadań terapeutycznych. Nie podlega on negocjacji. Zaakceptowanie Kontraktu jest niezbędne do rozpoczęcia procesu psychoterapii. W kontrakcie nie są opisywane zdarzenia i sytuacje terapeutyczne podlegające bieżącym ustaleniom, podlegającym zasadzie dobrowolności. Kontrakt terapeutyczny ma za zadanie przeciwdziałanie kwestionowaniu osoby terapeuty, które w efekcie uniemożliwia pacjentowi terapię. Pacjent akceptuje kompetencje i doświadczenie terapeuty. Poprzez zawarcie kontraktu terapeutycznego pacjenci dziennego oddziału alkoholowego nabierają świadomości, że ich życie stanie się zupełnie inne, że będą musieli oderwać się od każdego nawyku związanego z nadużywaniem alkoholu . Powodem usunięcia R. W. było to, że przedstawił terapeucie W.D. zaświadczenie od lekarza o konieczności zwolnienia z zajęć w związku z problemami z kręgosłupem od dnia [...]-[...] maja 2013 r, jednocześnie powołując się na œpoufną i prywatną rozmowę poinformował o planowanej w tym czasie nieobecności z powodu uczestnictwa w weselu syna zaplanowanego na [...] maja 2013 r. Kierownik Oddziału Dziennego, M. C. został o tym fakcie poinformowany przez terapeutę W. D.. Kierownik Oddziału Dziennego, M. C. podjął decyzję o wypisaniu Pana R. W.z następujących powodów: 1. Przyjęcie z sześciodniowym wyprzedzeniem zaświadczenia o niezdolności do uczestnictwa w terapii w opisywanej sytuacji stawia terapeutów Wojewódzkiego Ośrodka Terapii Uzależnień w [...] w sytuacji popierania działania które jest oszustwem. 2. R. W. był w stanie planować wyjazd na wesele ale nie był w stanie uczestniczyć z powodu choroby w zajęciach. Ta niejednoznaczność podważa sens zwolnienia. Wskazuje również na manipulację, nieuczciwość i złamanie zasad terapii. R.W. przy wypisaniu został poinformowany o możliwości leczenia w Przychodni Wojewódzkiego Ośrodka Terapii Uzależnień w [...] lub w innych ośrodkach terapii w tym również innych oddziałach dziennych. W toku postępowania organ uzyskał również opinię lek. med. B.S. Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie psychiatrii dla województwa pomorskiego. Konsultant, wydając opinię na podstawie wytworzonej w sprawie dokumentacji medycznej, wskazała na formalne aspekty nieprawidłowego wystawienia w dniu [...] maja 2013 r. przez lekarza A. D. zaświadczenia lekarskiego Pacjentowi. Istotne jest jednak wskazanie, że fundamentalne założenia terapii wymagają zachowania podstawowych zasad moralnych oraz braku przyzwolenia na zachowania nieetyczne, tym bardziej, że praca grupy opiera się na zasadach społeczności terapeutycznej, w której pacjenci wpływają wzajemnie na swoje postawy, a działanie terapeutów jest modelowaniem prawidłowych zachowań innych uczestników grupy. Po dokładnej analizie przesłanej dokumentacji medycznej i pism stron Konsultant Wojewódzki stwierdził, że wypisanie pacjenta, R. W., jest działaniem prawidłowym i zgodnym ze stanem aktualnej wiedzy medycznej oraz zasad etyki zawodowej. Po analizie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie Rzecznik Praw Pacjenta rozstrzygnięciem z dnia [...] lipca 2016 r. (znak: [...]) nie stwierdził naruszenia praw pacjenta do œświadczeń zdrowotnych oraz dokumentacji medycznej, o których mowa odpowiednio w art. 8 oraz art. 23 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy, przez Ośrodek. R. W. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Rzecznik Praw Pacjenta, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wskazał, iż prowadzi postępowanie w zakresie obejmującym ocenę zgodności kwestionowanego zachowania pracowników podmiotu udzielającego œświadczeń zdrowotnych z obowiązującym prawem. W ramach tak określonego rozpoznawania, stwierdzenie naruszenia prawa pacjenta jest możliwe tylko wówczas, gdy doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. przepisów ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz przepisów szczególnych, gwarantującego pacjentowi taką ochronę. Przedmiotem niniejszego postępowania było naruszenie między innymi prawa pacjenta do œświadczeń zdrowotnych, o którym mowa w art. 8 ustawy. Zgodnie z treścią ww. przepisu pacjent ma prawo do œświadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością przez podmioty udzielające œświadczeń zdrowotnych w warunkach odpowiadających określonym w odrębnych przepisach wymaganiom fachowym i sanitarnym. Zamiar Pacjenta dostarczenia zaświadczenia lekarskiego o jego niezdolności uczestniczenia w terapii w okresie przyszłym œświadczył o braku zaangażowania Pacjenta w terapię i tym samym nie rokował powodzeniem terapii. Organ, wydając rozstrzygnięcie z dnia [...] lipca 2016 r., oparł się na całokształcie zebranego materiału dowodowego, uwzględniając nie tylko opinię wydaną przez Konsultanta Wojewódzkiego, ale również wpisy w dokumentacji medycznej Pacjenta, a także wyjaśnienia R. W. i stanowisko Ośrodka. Zgodnie z wpisem z dnia [...] maja 1013 r. dokonanym przez W. D., instruktora terapii uzależnień: Pacjent przyszedł na rozmowę i powiedział, że ma wesele syna [...].05.2013 r. W obawie przed Kierownikiem Oddziału Dziennego był u lekarza i na okres od [...].05-[...].05.2013 r. załatwił zwolnienie z zajęć i pokazał , że go już ma. Powiedział, że nie będzie musiał się tłumaczyć i prosić o zwolnienie go z zajęć. Zdaniem terapeuty dalsze leczenie na Oddziale Dziennym nie służy dobrze pacjentowi, gdyż nie wyraża zainteresowania leczeniem, buntuje grupę, podważa wypowiedzi, agresywny słownie. Stosownie zaśœ do treści wcześniejszego wpisu z dnia [...] kwietnia 2013 r. dokonanego przez ww. instruktora terapii uzależnień: "Pacjent łamie kontrakt, chce narzucić swój styl w grupie. Atakuje, krytykuje, ocenia grupę i terapeutów. Buntuje grupę przeciw normom. Pomimo prób rozmowy pacjent nie przyjmuje do siebie informacji. Agresywny słownie, podważa wypowiedzi terapeutów, mówi, co maja robić lub jak się zachowywać. Grupa czuje bezradność, gdyż pacjent nie chce przyjmować informacji. Grupa mówi, że hamuje pracę w grupie, ponieważ dużo czasu jest poświęcane R.". Powyższe wpisy œświadczą, że Pacjent nie stosował się do zasad obowiązujących uczestników terapii grupowej. Tym samym utrudniał realizację celu terapii grupowej zarówno wobec własnej osoby, jak i pozostałych pacjentów uczestniczących w takiej terapii. Słowna agresja Pacjenta (wskazana w dokumentacji medycznej) stanowiła w tym przypadku nieprzestrzeganie postanowień kontraktu terapeutycznego, który Pacjent podpisał w dniu [...] kwietnia 2013 r. Odnosząc sięœ do podniesionej w piśmie z dnia [...] lipca 2016 r. okoliczności dotyczącej naruszenia prawa pacjenta R. W. do tajemnicy informacji przez W. D., organ wyjaśnił ,iż przedmiotem postępowania i rozstrzygnięcia organu było prawo pacjenta do œświadczeń zdrowotnych oraz dokumentacji medycznej, o których mowa odpowiednio w art. 8 oraz art. 23 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy. Zakresem ponownego rozpatrzenia sprawy objęty były zatem te dwa prawa pacjenta. Natomiast zarzut naruszenia prawa pacjenta R. W. do tajemnicy informacji z nim związanych będzie przedmiotem odrębnych działań Rzecznika Praw Pacjenta, o których pacjent zostanie poinformowany. Organ wyjaśnił nadto, iż ponowne rozpatrzenie sprawy w części dotyczącej prawa pacjenta do dokumentacji medycznej nastąpi odrębnym rozstrzygnięciem. Skargę na powyższe rozstrzygniecie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł R. W., domagając się jego uchylenia i zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania : art. 7,8,12,77 , 78 i 80 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie prawa materialnego tj. art. 8 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta . Zdaniem skarżącego organ całkowicie pominął przytoczoną podstawę usunięcia z terapii, którą Ośrodek określił, jako naruszenie obowiązku stawiennictwa na zajęciach, na których skarżący zawsze stawiał się punktualnie, do chwili usunięcia i prowadził postępowanie w odmiennym kierunku dotyczącym nieetycznego zachowania skarżącego i braku zaangażowania w terapię. W odpowiedzi na skargę Rzecznik Praw Pacjenta wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.). sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem - w ocenie Sądu- zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Przedmiotem kontroli Sądu jest rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] września 2016 r., znak: [...], utrzymujące w mocy własne rozstrzygnięcie z dnia [...] lipca 2016 r., w którym nie stwierdził naruszenia praw pacjenta – R.W. do świadczeń zdrowotnych o którym to prawie jest mowa w art. 8 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, przez podmiot lecznicy: Wojewódzki Ośrodek Terapii Uzależnień w [...], stwierdzając jednocześnie, iż ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej prawa pacjenta do dokumentacji medycznej nastąpi odrębnym rozstrzygnięciem. Podstawą prawną działania organu był art. 53 ust 1 pkt 1 przywołanej ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta , stanowiący, że gdy w wyniku prowadzonego postępowania wyjaśniającego RPP stwierdzi, że nie doszło do naruszenia praw pacjenta, jest zobowiązany wyjaśnić wnioskodawcy i pacjentowi, dlaczego ta uważa. Jeżeli wnioskodawca jest niezadowolony ze sposobu załatwienia sprawy przez RPP, przysługuje mu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z treścią art. 53 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Rzecznik Praw Pacjenta może: 1) wyjaśnić wnioskodawcy i pacjentowi, którego sprawa dotyczy, że nie stwierdził naruszenia praw pacjenta; 2) skierować wystąpienie do organu, organizacji lub instytucji, w których działalności stwierdził naruszenie praw pacjenta; wystąpienie takie nie może naruszać niezawisłości sędziowskiej; 3) zwrócić się do organu nadrzędnego nad jednostką, o której mowa w pkt 2, z wnioskiem o zastosowanie środków przewidzianych w przepisach prawa. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 wskazanego przepisu, wnioskodawcy przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio (art. 53 ust. 3). Z kolei zgodnie z art. 54 ustawy o prawach pacjenta, w zakresie nieuregulowanym w art. 49 - 53 do postępowania prowadzonego przez Rzecznika Praw Pacjenta stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem, gdy w wyniku prowadzonego postępowania wyjaśniającego Rzecznik Praw Pacjenta stwierdzi, że nie doszło do naruszenia praw pacjenta, jest zobowiązany wyjaśnić wnioskodawcy i pacjentowi, dlaczego tak uważa. Jeżeli wnioskodawca jest niezadowolony ze sposobu załatwienia sprawy przez Rzecznika Praw Pacjenta, przysługuje mu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rzecznik Praw Pacjenta zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego z zachowaniem procedury wynikającej z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem w szczególności z zachowaniem ustawowych zasad tego postępowania wynikających z przepisów art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Oznacza to, że organ administracji publicznej prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego, tak aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zauważył, że na podstawie art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej, zobowiązany jest rozstrzygnąć sprawę w oparciu o całokształt materiału dowodowego. Jest on więc zobowiązany rozpatrzyć wszystkie dowody zgromadzone i odzwierciedlone w aktach sprawy oraz powinien dowody te rozpatrzyć w ich wzajemnej łączności. Rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta, wydane na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta, powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 107 k.p.a.). Uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Przechodząc od ogólnych uwag do oceny zasadności wniesionej skargi, Sąd wskazuje, że na podstawie ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, zostało wszczęte przez Rzecznika Praw Pacjenta postępowanie wyjaśniające w związku z wnioskiem R.W., w celu ustalenia czy doszło do naruszenia prawa pacjenta przez Wojewódzki Ośrodek Terapii Uzależnień w [...] co do świadczeń zdrowotnych w zakresie objętym wnioskiem. W ocenie Sądu prawidłowo Rzecznik Praw Pacjenta uznał, że w sprawie nie doszło do naruszenia prawa pacjenta w badanym zakresie. Z szeroko przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, że nie została potwierdzona skarga R. W. w zakresie naruszenia art. 8 ustawy. W tym miejscu należy wskazać, iż art. 8 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, stanowi, iż pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych w warunkach odpowiadających określonym w odrębnych przepisach wymaganiom fachowym i sanitarnym. Przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych osoby wykonujące zawód medyczny kierują się zasadami etyki zawodowej określonymi przez właściwe samorządy zawodów medycznych. Skarżący od [...] kwietnia 2013r. był uczestnikiem terapii związanej z chorobą alkoholową na Oddziale Dziennym Wojewódzkiego Ośrodka Terapii Uzależnień w [...]. Przed rozpoczęciem terapii skarżący podpisał kontrakt terapeutyczny , zobowiązując się między innymi do przestrzegania punktualności i mając świadomość, iż nieusprawiedliwiona nieobecność na zajęciach jest tożsama z zerwaniem kontraktu i stanowi podstawę wykluczenia z terapii. W dniu [...] maja 2013r. skarżący przedstawił terapeucie W.D. zaświadczenie od lekarza o konieczności zwolnienia z zajęć w związku z problemami z kręgosłupem od dnia [...]-[...] maja 2013 r, jednocześnie powołując się na œpoufną i prywatną rozmowę poinformował go o planowanej w tym czasie nieobecności z powodu uczestnictwa w weselu syna zaplanowanym na 18 maja 2013 r. Kierownik Oddziału Dziennego, M.C. został o tym fakcie poinformowany przez terapeutę W.D. w następstwie czego Kierownik Oddziału Dziennego podjął decyzję o wykluczeniu skarżącego z uczestnictwa w terapii. Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej w [...] wyjaśnił, iż zaświadczenie o czasowej niezdolności do uczestnictwa w terapii grupowej, wystawił lek.med. A. D. w związku z prośbą pacjenta , który chciał uczestniczyć w weselu syna, przy czym zaświadczenie to nosiło datę [...]maja 2013r.zaś wizyta pacjenta [...] maja 2013r. Przy czym okolicznością bezsporną pozostaje, iż skarżący nie podjął nawet próby uzyskania przepustki czy też rodzaju urlopu w zajęciach terapeutycznych z powodu ważnej przyczyny losowej, uciekając się do manipulacji z uzyskaniem zaświadczenia lekarskiego. Zaskarżone rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta zostało wydane po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, analizie dokumentacji medycznej Pacjenta , zapoznaniu się ze stanowiskiem Ośrodka, a przede wszystkim opinii Wojewódzkiego Konsultanta w dziedzinie psychiatrii, która potwierdziła, iż działanie Ośrodka polegające na wykluczeniu z terapii grupowej było prawidłowe. Stanowisko Konsultanta jest z proceduralnego punktu widzenia opinią. Jak stanowi art. 9 ustawy z dnia 6 listopada 2008r., o konsultantach w ochronnie zdrowia wykonują oni zadania opiniodawcze m.in. dla Rzecznika Praw Pacjenta. Opinia konsultanta, winna być zakwalifikowana jako istotny dowód w sprawie. Jak wynika z treści sporządzonej przez Konsultanta opinii , skarżący w przeszłości wielokrotnie podejmował i przerywał terapię na Oddziale dziennym WOTU. Jak wskazano " fundamentalne założenia terapii wymagają zachowania podstawowych zasad moralnych oraz braku przyzwolenia na zachowania nieetyczne, tym bardziej, że praca grupy opiera się na zasadach społeczności terapeutycznej, w której pacjenci wpływają wzajemnie na swoje postawy, a działanie terapeutów jest modelowaniem prawidłowych zachowań innych uczestników grupy". Tymczasem postawę skarżącego , Konsultant ocenił jako odmienne postrzeganie kwestię uczciwości lub jej braku w porównaniu z przeciętną osobą w jego wieku i o porównywalnym wykształceniu. W tej sytuacji wykreślenie z terapii należy zakwalifikować jako działanie zgodne ze stanem aktualnej wiedzy medycznej oraz z zasadami etyki zawodowej, co wyklucza naruszenie art 8 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, niezależnie od prawidłowości wskazanej przez Ośrodek podstawy wykluczenia z terapii. Organ odniósł się także do podnoszonej kwestii ewentualnego naruszenia tajemnicy informacji przez terapeutę W.D., wyjaśniając, iż zarzut ten będzie przedmiotem odrębnego rozpoznania przez organ, bowiem nie był on przedmiotem skargi skierowanej do organu w dniu [...] maja 2015r. a wiec także rozstrzygania przez organ w pierwszym orzeczeniu z dnia [...] lipca 2016r. Należy także podkreślić, iż organ rozpoznający wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy związany jest zakresem postępowania i rozstrzygnięcia pierwotnego orzeczenia. Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji