VII SA/Wa 2684/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Jarecka (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk asesor WSA Wojciech Białogłowski Protokolant: starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Nauki z dnia [...] września 2024 r. znak: [...] w przedmiocie przyznania stypendium 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Nauki na rzecz A. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi A. S. ("skarżąca") jest decyzja Ministra Nauki z 2 września 2024 r., znak DSW-ZSM.932.209.2024.SG, wydana w przedmiocie przyznania stypendium w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Decyzją z 5 lipca 2023 r., znak DSW-ZSM.932.196/2023.EA, Minister Edukacji i Nauki, działając na podstawie art. 360 ust. 1-5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742, ze zm., dalej: "PoSWiN") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, ze zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku nr [...] złożonego w dniu 16 grudnia 2022 r. przez Rektora Uniwersytetu W. odmówił przyznania A. M. S. stypendium Ministra Edukacji i Nauki dla wybitnych młodych naukowców W uzasadnieniu Minister przytoczył art. 360 ust. 1, 2, 2a i 4 PoSWiN. Na podstawie danych zawartych we wniosku organ ustalił, że osoba, dla której wnioskowano o stypendium, spełniała warunek określony w art. 360 ust. 2 albo 2a ww. ustawy. Wniosek został więc rozpatrzony na podstawie rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 kwietnia 2019 r. w sprawie stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów i wybitnych młodych naukowców (Dz. U. z 2022 r. poz. 428, dalej: "rozporządzenie"). Organ przytoczył § 5 ww. rozporządzenia i wskazał, że Zarządzeniem Ministra Edukacji i Nauki z 28 października 2021 r. (Dz. Urz. MEiN poz. 125,128 i 139) do oceny wniosków został powołany Zespół doradczy do oceny wniosków o przyznanie stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów i wybitnych młodych naukowców (dalej: "Zespół"), w składzie którego znaleźli się eksperci reprezentujący poszczególne dyscypliny naukowe i artystyczne. W niniejszym konkursie uwzględniano dziedziny i dyscypliny określone w rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z dnia 11 października 2022 r. w sprawie dziedzin nauki i dyscyplin naukowych oraz dyscyplin artystycznych (Dz. U. poz. 2202). W dniu 18 listopada 2022 r. Prezydium Zespołu uchwaliło "Wytyczne dla Zespołu doradczego w sprawie oceny wniosków o przyznanie stypendiów MEiN dla wybitnych młodych naukowców złożonych w grudniu 2022 r. (edycja 18)" (dalej: Wytyczne). Zgodnie z Wytycznymi, przy przyznawaniu stypendiów obowiązywała zasada równego traktowania dyscyplin naukowych i artystycznych. Młodzi naukowcy konkurowali o stypendia w danej dyscyplinie naukowej lub artystycznej, a stypendia przyznawane były w oparciu o przynależność dyscyplin do dziedzin nauki. Zespół ustalił, że w danej dyscyplinie naukowej lub artystycznej przyznaje się nie więcej niż pięć stypendiów, w tym nie więcej niż jedno dla młodego naukowca będącego doktorantem. Zespół ustalił również, że w przypadku przyznania w danej dyscyplinie mniej niż pięć stypendiów mógł być zastosowany dziedzinowy mechanizm wyrównawczy. W ramach tego mechanizmu stypendium mogło być przyznane młodym naukowcom reprezentującym inne dyscypliny naukowe lub artystyczne zaliczane do tej samej dziedziny nauk, a w przypadku dziedziny nauki teologiczne - młodym naukowcom reprezentującym dziedzinę nauk humanistycznych lub społecznych, według proporcjonalnego podziału. Dla zapewnienia przejrzystości procedury, Wytyczne zostały udostępnione na stronie internetowej w dniu 29 listopada 2022 r., a więc przed datą rozpoczęcia naboru wniosków. Wskazano, że wnioski z danej dyscypliny oceniane były w systemie OSF przez jednego eksperta, co zapewniało spójność oceny dla całej grupy wniosków, z tym że w przypadku konfliktu interesów (np. pracę członka Zespołu w uczelni przedkładającej wniosek, współpracę naukową członka Zespołu z młodym naukowcem, pokrewieństwo, etc.) wniosek z danej dyscypliny oceniał ekspert zewnętrzny. Wytyczne zostały zaimplementowane do systemu OSF, dzięki czemu ocena wniosków mogła być dokonywana przez ekspertów Zespołu według jednolitych reguł, z wykorzystaniem narzędzi informatycznych, w tym reguł walidacyjnych, eliminujących błędne stosowanie Wytycznych. Organ podał, że wnioski były oceniane przez Zespół metodą punktową zgodnie z § 13 ust. 1 rozporządzenia. Eksperci Zespołu w swojej ocenie kierowali się obiektywizmem i transparentnością, unikając uznaniowości, jak również jakością publikacji naukowych, pożądanymi cechami działalności naukowej (podejmowanie tematów ważnych dla rozwoju nauki i sztuki w Polsce, dyscypliny naukowej oraz dziedziny nauki lub sztuki), znaczeniem badań dla dziedziny nauki i dyscypliny naukowej lub artystycznej, oddziaływaniem społecznym dorobku naukowego i działalności naukowej (patenty, wdrożenia, ekspertyzy, analizy). Powołując się na § 11 ust. 1 i 4a rozporządzenia wskazano, przy ocenie wniosków brane były pod uwagę osiągnięcia uzyskane do dnia 30 listopada 2022 r. Osiągnięcia z kategorii "autorstwo, współautorstwo lub wykonanie dzieła artystycznego stanowiącego znaczący wkład w rozwój kultury i sztuki, które zostało zaprezentowane na przeglądzie, festiwalu, koncercie lub wystawie, w obiegu kinowym, scenicznym lub telewizyjnym albo w przestrzeni publicznej" były oceniane tylko, gdy we wniosku wskazano dziedzinę sztuki jako dziedzinę wiodącą, w której młody naukowiec prowadzi działalność naukową w zakresie twórczości artystycznej. W ramach danej kategorii osiągnięć wymienionych w § 5 rozporządzenia młody naukowiec mógł uzyskać nie więcej niż: 300 pkt za jedną monografię, 150 pkt za jedną redakcję naukową monografii, 75 pkt za jeden rozdział w monografii, 200 pkt za jeden artykuł naukowy, 100 pkt za jeden artykuł recenzyjny, 70 pkt za kierowanie jednym projektem badawczym, 100 pkt za jedno zastosowanie praktyczne wyników badań naukowych lub prac rozwojowych, 20 pkt za odbycie jednego stażu zagranicznego, 20 pkt za jedno otrzymane stypendium zagraniczne, 50 pkt za jedno dzieło artystyczne, 50 pkt za jedną nagrodę w konkursie. Przy punktacji osiągnięć mogły być stosowane ułamki punktów, zaś najmniejszą jednostkę stanowiło 0,25 pkt. Przy ocenie monografii stosowano kryterium liczby punktów z wykazu wydawnictw naukowych MEiN aktualnego w dniu 1 grudnia 2022 r. (tj. wykazu wydawnictw publikujących recenzowane monografie naukowe z dnia 22 lipca 2021 r.), formy publikacji (monografia, rozdział w monografii, redakcja naukowa monografii) oraz procentowego wkładu autorskiego. Przy ocenie tej kategorii uwzględniano autorstwo lub współautorstwo monografii naukowej lub rozdziału w monografii naukowej opublikowanej w wersji papierowej lub on-line przez wydawnictwo ujęte w wykazie wydawnictw MEiN, a także redakcję lub współredakcję pracy zbiorowej wydanej przez wydawnictwo ujęte w ww. wykazie. Punktacji nie podlegały natomiast monografie wydane przez wydawnictwa spoza wykazu wydawnictw MEiN. Zespół nie uwzględniał również autorstwa lub współautorstwa innych części monografii niż rozdział w monografii (np. wstęp, bibliografia). W przypadku monografii opublikowanych przez wydawnictwa posiadające w ww. wykazie 200 pkt Zespół przyznawał: 200 pkt za całą monografię, 50 pkt za rozdział w monografii i 100 pkt za redakcję naukową monografii. Kryterium wkładu procentowego uwzględniano poprzez przyjęcie zasady, że przy wkładzie autorskim do 100% przyznawano pełną liczbę punktów wynikających z ww. wykazów i rodzaju osiągnięcia. W przypadku monografii opublikowanych przez wydawnictwa posiadające w ww. wykazie 80 pkt Zespół przyznawał: 80 pkt za całą monografię, 20 pkt za rozdział w monografii i 20 pkt za redakcję naukową monografii - dzielone przez liczbę współautorów. Kryterium wkładu procentowego uwzględniano więc poprzez przyjęcie zasady równego wkładu dla wszystkich współautorów. W przypadku wniosków z dziedziny nauk humanistycznych, społecznych lub teologicznych (HST). ww. punktacja monografii była podwyższana o 50%. Najwięcej punktów można było uzyskać za autorstwo lub współautorstwo monografii z dziedziny HST opublikowanych w wydawnictwach posiadających 200 pkt w wykazie wydawnictw naukowych MEiN. Autorstwo lub współautorstwo monografii opublikowanych w wydawnictwach posiadających 80 pkt w ww. wykazie, inne niż cała monografia formy publikacji (rozdział w monografii, redakcja naukowa monografii), publikacje z większą liczbą współautorów (w przypadku monografii za 80 pkt w ww. wykazie) czy monografie spoza dziedzin HST, uzyskiwały niższą punktację. Przy ocenie artykułów naukowych stosowano kryterium liczby punktów z wykazu czasopism MEiN aktualnego w dniu 1 grudnia 2022 r. (tj. wykazu czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych z dnia 21 grudnia 2021 r.), formy publikacji (artykuł naukowy albo recenzyjny) oraz procentowego wkładu autorskiego. Przy ocenie tej kategorii uwzględniano autorstwo lub współautorstwo artykułu naukowego lub recenzyjnego opublikowanego w wersji papierowej lub on-line w czasopiśmie naukowym albo w recenzowanych materiałach z konferencji międzynarodowej ujętych w ww. wykazie. W przypadku artykułów opublikowanych w materiałach z konferencji uwzględniano nie więcej niż 2 artykuły tego rodzaju. Punktacji nie podlegały natomiast artykuły naukowe i recenzyjne w czasopismach naukowych lub materiałach z konferencji spoza wykazu czasopism MEiN aktualnego w dniu 1 grudnia 2022 r., teksty inne niż artykuły naukowe lub recenzyjne, a także publikacje, których DOI zostało nadane po 30 listopada 2022 r. W przypadku artykułów naukowych opublikowanych w czasopismach posiadających w ww. wykazie 200, 140 albo 100 pkt Zespół przyznawał odpowiednio 200, 140 albo 100 pkt. Kryterium wkładu procentowego uwzględniano poprzez przyjęcie zasady, że przy wkładzie autorskim do 100% przyznawano pełną liczbę punktów wynikających z ww. wykazów i rodzaju osiągnięcia. W przypadku artykułów naukowych opublikowanych w czasopismach posiadających w ww. wykazie 70, 40 albo 20 pkt Zespół przyznawał odpowiednio 70,40 albo 20 pkt - dzielone przez liczbę współautorów. Kryterium wkładu procentowego uwzględniano więc poprzez przyjęcie zasady równego wkładu dla wszystkich współautorów. W przypadku artykułów recenzyjnych opublikowanych w czasopismach naukowych lub materiałach z konferencji, ww. punktacja była dwukrotnie niższa niż punktacja artykułów naukowych. Najwięcej punktów można było uzyskać za autorstwo lub współautorstwo artykułów naukowych opublikowanych w czasopismach lub materiałach z konferencji posiadających 200 pkt w wykazie czasopism MEiN. Autorstwo lub współautorstwo artykułów naukowych opublikowanych w czasopismach posiadających mniej niż 200 pkt w ww. wykazie, artykuły recenzyjne czy artykuły z większą liczbą współautorów (w przypadku czasopism za 20-70 pkt w ww. wykazie), uzyskiwały niższą liczbę punktów. Organ wskazał, że przy ocenie kierowania projektami badawczymi uwzględniano wyłącznie projekty finansowane i realizowane w wyniku konkursu ogólnopolskiego lub międzynarodowego (z wyłączeniem konkursów/ wewnętrznych organizowanych w ramach danego podmiotu). Punktacja za każdy projekt wynosiła 20, 40 albo 70 pkt, w zależności od: okresu kierowania projektem przez młodego naukowca, efektów badań przeprowadzonych w ramach projektu (publikacje, referaty, ekspertyzy, analizy, wdrożenia, etc.), innowacyjności i znaczenia projektu dla rozwoju dziedziny nauki i dyscypliny naukowej oraz znaczenia tego projektu dla otoczenia gospodarczego i społecznego systemu nauki i szkolnictwa wyższego. W przypadku omawianej kategorii punktacji nie podlegały projekty prowadzone w ramach badań statutowych jednostki zaliczanej do systemu nauki i szkolnictwa wyższego. Nie uwzględniano również projektów rozpoczynających się po 30 listopada 2022 r. Przy ocenie zastosowań praktycznych wyników badań uwzględniano autorstwo lub współautorstwo wynalazku, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego, topografii układu scalonego lub wyhodowanej albo odkrytej i wyprowadzonej odmiany rośliny, na które udzielono odpowiednio patentu na wynalazek, prawa ochronnego na wzór użytkowy, prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, prawa z rejestracji topografii układu scalonego lub przyznano wyłączne prawo do odmiany rośliny, jak również zastosowanie praktyczne wyników badań naukowych lub prac rozwojowych w innej formie, a także ekspertyzy lub analizy sporządzone na podstawie wyników badań przedłożone otoczeniu społecznemu i gospodarczemu systemu nauki i szkolnictwa wyższego. Punktacja za każde zastosowanie praktyczne wyników badań wynosiła 20, 40, 70 albo 100 pkt w zależności od: formy zastosowania praktycznego oraz stopnia realizacji wdrożenia (np. uzyskanie patentu, wdrożenie patentu, skomercjalizowanie wyników badań na dużą skalę, etc.), innowacyjności i znaczenia wyników badań prowadzonych w związku z wdrożeniem dla otoczenia społecznego i gospodarczego (skutki organizacyjne, ekonomiczne, społeczne, kulturowe) oraz procentowego wkładu autorskiego młodego naukowca. W przypadku omawianej kategorii punktacji nie podlegały zgłoszenia patentowe. Przy ocenie odbytych staży zagranicznych uwzględniano wyłącznie staże o charakterze naukowym, trwające co najmniej 3 miesiące (okres trwania musiał mieścić się w okresie do 30 listopada 2022 r.) i odbyte poza Polską (chyba że wnioskodawca ukończył studia doktoranckie za granicą), w tym potwierdzone kwerendy źródłowe w archiwach i bibliotekach za granicą (również trwające co najmniej 3 miesiące). Punktacja za każdy staż wynosiła 10 albo 20 pkt w zależności od: czasu trwania stażu, prestiżu zagranicznej uczelni lub zagranicznej instytucji naukowej, w której młody naukowiec odbył staż, a także efektów udziału w stażu, w tym liczby monografii naukowych, rozdziałów w monografii naukowej, artykułów naukowych, zastosowań praktycznych wyników badań naukowych lub prac rozwojowych i referatów naukowych. W przypadku omawianej kategorii punktacji nie podlegały staże zagraniczne (w tym kwerendy) rozpoczęte po 31 sierpnia 2022 r., jak również uczestnictwo w szkołach letnich, szkoleniach, kursach, studiach częściowych lub praktykach zawodowych, w tym organizowanych w ramach programu Erasmus. Przy ocenie stypendiów zagranicznych uwzględniano stypendia na pobyt naukowy w zagranicznym ośrodku goszczącym otrzymane przed 1 grudnia 2022 r. Punktacja za każde otrzymane stypendium wynosiła 10 albo 20 pkt w zależności od: czasu trwania pobytu naukowego, wysokości stypendium, prestiżu stypendium oraz prestiżu podmiotu przyznającego stypendium. W przypadku omawianej kategorii punktacji nie podlegały stypendia otrzymane na wyjazd dydaktyczny do zagranicznej uczelni, na dofinansowanie udziału w konferencji, szkole letniej, konkursie, etc., jak również stypendia na wyjazd na studia częściowe lub praktyki zawodowe w ramach programu Erasmus. Przy ocenie dzieł artystycznych uwzględniano autorstwo lub wykonanie utworów muzycznych lub innych form muzycznych, w tym utworów muzycznych nagranych na płycie, znaczący udział w powstaniu utworów filmowych, spektakli teatralnych, operowych, operetkowych, baletowych lub musicalowych (tj. reżyserię, montaż, autorstwo scenografii lub zdjęć, odegranie pierwszo- lub drugoplanowej roli), autorstwo form choreograficznych, autorstwo dzieł plastycznych lub architektonicznych oraz indywidualne autorskie wystawy plastyczne. Warunkiem koniecznym uwzględnienia danego dzieła było jego upublicznienie: na przeglądzie, festiwalu, koncercie, wystawie, w kinie, telewizji, teatrze, sali wystawienniczej, centrum kultury, operze, filharmonii, sali koncertowej, galerii albo w przestrzeni publicznej. Punktacja za każde dzieło wynosiła 10, 20, 30, 40 albo 50 pkt w zależności od: pełnionej roli (wykonawca, autor), rodzaju i formy dzieła, poziomu artystycznego dzieła, prestiżu wydawcy lub organizatora prezentacji, znaczenia dzieła artystycznego dla kultury narodowej. W przypadku omawianej kategorii punktacji nie podlegały żadne dzieła artystyczne, jeżeli młody naukowiec wskazał we wniosku jako dziedzinę wiodącą inną dziedzinę niż "sztuka", jak również dzieła upublicznione wyłącznie w mediach społecznościowych. Przy ocenie nagród w konkursach uwzględniano wyłącznie nagrody za zajęcie od 1 do 10 miejsca tub uzyskane tytuły laureata w konkursach o zasięgu międzynarodowym, organizowanych w kraju lub za granicą. Punktacja za każdą otrzymaną nagrodę wynosiła 10, 20, 30, 40 albo 50 pkt w zależności od: uzyskanego miejsca w konkursie lub statusu laureata, zasięgu konkursu (europejski, światowy}, charakteru nagrody (indywidualna, zespołowa) oraz liczby członków zespołu. W przypadku omawianej kategorii punktacji nie podlegały nagrody przyznane we własnej jednostce naukowej zaliczanej do systemu nauki i szkolnictwa w Polsce, nagrody w konkursach o zasięgu ogólnopolskim, regionalnym lub lokalnym, nagrody w postaci stypendiów krajowych lub zagranicznych, jak również nagrody w konkursach organizowanych w ramach konferencji. Ocenie nie podlegały również wyróżnienia w konkursach. Mając na uwadze kryterium określone w § 11 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia, Zespół mógł przyznać młodemu naukowcowi dodatkowe punkty (50 albo 100 pkt) za znaczenie osiągnięć w działalności naukowej dla rozwoju dyscyplin naukowych związanych z prowadzonymi badaniami naukowymi lub pracami rozwojowymi albo znaczenie osiągnięć w działalności naukowej w zakresie twórczości artystycznej dla rozwoju kultury i sztuki. Punkty te mogły być przyznane w przypadku co najwyżej 20% wniosków w danej dyscyplinie naukowej lub artystycznej, jeżeli: dorobek naukowy lub artystyczny młodego naukowca wyróżniał się na tle innych młodych naukowców, którzy złożyli wniosek o stypendium w danej dyscyplinie, dorobek publikacyjny młodego naukowca, poparty wskaźnikami cytowalności (np. indeks Hirscha, sumaryczna liczba cytowań wg bazy SCOPUS lub WoS bez autocytowań), wyróżniał się szczególnym znaczeniem dla rozwoju dyscypliny naukowej lub artystycznej, a prowadzone badania i efekty tych badań są ważne dla rozwoju nauki i sztuki w Polsce. Zespół uwzględniał przy tym: znaczenie tematyki badań naukowych dla rozwoju dyscypliny oraz kształtowania w jej obrębie subdyscyplin, poziom metodologiczny publikacji naukowych, wypracowywanie lub recypowanie do nauki w Polsce nowych paradygmatów badań, odkrywanie nowych pól badawczych oraz wybór optymalnych form prezentowania wyników badań własnych. Na podstawie indywidualnych ocen dokonanych przez Zespół sporządzono dwie listy rankingowe uszeregowane według liczby uzyskanych punktów: jedną - osób posiadających stopień doktora i nauczycieli akademickich (nieposiadających stopnia doktora), a drugą - doktorantów (nieposiadających stopnia doktora), w podziale na poszczególne dyscypliny naukowe lub artystyczne. Na podstawie danych zawartych we wniosku skarżącej, w tym wskazanej dyscypliny wiodącej, wniosek znalazł się na liście rankingowej doktorantów w dyscyplinie "stosunki międzynarodowe" należącej do dziedziny nauk społecznych. Zgodnie z kartą oceny osiągnięć młodej naukowczyni, za przedstawione osiągnięcia Zespół przyznał 515 pkt, Następnie Minister podał, e dokonując oceny merytorycznej wniosku młodej naukowczyni, postanowił przyznać za przedstawione przez nią osiągnięcia naukowe 515 pkt, w tym: - 195 pkt w kategorii dotyczącej autorstwa lub współautorstwa monografii naukowej lub rozdziału w monografii naukowej; - 300 pkt w kategorii dotyczącej autorstwa lub współautorstwa artkułu naukowego opublikowanego w czasopiśmie naukowym lub w recenzowanych materiałach z konferencji międzynarodowej; - 20 pkt w kategorii dotyczącej odbycia zagranicznego stażu trwającego co najmniej trzy miesiące w podmiocie o wysokim prestiżu. W pozostałych kategoriach przyznano skarżącej 0 pkt. Organ podał, że ocena punktowa poszczególnych osiągnięć oraz ewentualne przyczyny odmowy przyznania punktów za dane osiągnięcie, zostały udostępnione stronom w systemie OSF, za pomocą którego składany był wniosek. Mając na uwadze określony w Wytycznych sposób wyłaniania stypendystów, Minister postanowił, że stypendium w danej dyscyplinie otrzyma nie więcej niż pięciu młodych naukowców, w tym nie więcej niż jeden doktorant - z możliwością zastosowania dziedzinowego mechanizmu wyrównawczego. Wskazano, że w grupie doktorantów - w dyscyplinie "stosunki międzynarodowe" - złożono jeden wniosek. Pozytywnej rekomendacji Prezydium Zespołu nie uzyskał żaden wniosek. Wniosek młodej naukowczyni, który uzyskał 515 pkt znalazł się na pierwszym miejscu na liście rankingowej wniosków w ww. grupie i dyscyplinie. Minister zaakceptował ww. listę rankingową oraz zgodził się z punktacją wniosku młodej naukowczyni i zaproponowaną przez Prezydium Zespołu rekomendacją. W ramach środków finansowych w budżecie przeznaczonych na stypendia dla młodych naukowców oraz limitu liczby i kwoty stypendiów określonych w § 14 pkt 2 i w § 15 pkt 2 rozporządzenia, Minister przyznał stypendium 230 młodym naukowcom, w tym 37 doktorantom. W grupie doktorantów - w dyscyplinie "stosunki międzynarodowe" - Minister nie przyznał stypendium żadnemu młodemu naukowcowi. W związku z powyższym, przedstawione przez młodą naukowczynię osiągnięcia i uzyskana punktacja były niewystarczające do otrzymania stypendium. Wyrokiem z 13 lutego 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2075/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. S., uchylił decyzję Ministra Edukacji i Nauki z 5 lipca 2023 r. W uzasadnieniu powyższego wyroku wskazano, że choć przepis ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce statuuje wprawdzie wyłączną kompetencję Ministra w zakresie przyznawania stypendiów naukowych dla wybitnych młodych naukowców, to kompetencja ta nie oznacza dowolności organu w tym względzie. W sytuacji bowiem gdy organ rozstrzyga w oparciu o kryteria nieostre, ciąży na nim obowiązek szczególnej dbałości o dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.) oraz staranne wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy wydaniu decyzji, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w jej uzasadnieniu (art. 107 § 3 k.p.a.), zwłaszcza gdy organ odmawia przyznania stronie określonego prawa. Podkreślono, że konieczność szczególnie starannego uzasadnienia decyzji ma zwłaszcza znaczenie w postępowaniach tego typu, jak analizowane w niniejszej sprawie, a więc w sytuacji, gdy decyzja rozstrzyga o rozdzieleniu określonego dobra, względnie deficytowego (puli stypendiów), pomiędzy konkurujące o nie strony. Rozstrzygnięcie wydawane w takiej sprawie zależy nie tylko od treści samego wniosku o przyznanie stypendium, ale także od tego, jak jego ocena przez organ wypada na tle wszystkich innych wniosków w danej turze (roku) rozdzielania stypendium. Przekłada się to na rolę uzasadnienia decyzji w tego typu sprawach, w szczególności w aspekcie rozumienia przez organ nieostrych materialnoprawnych kryteriów oceny wniosku, które musi być jej przedstawione W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie Minister nie uczynił zadość obowiązkowi przedstawienia wyczerpującego, przekonującego uzasadnienia decyzji, godząc tym samym w dyspozycję przepisów art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 11 i art. 8 k.p.a. Wskazano, że decyzja w najmniejszym stopniu nie spełniała powyższych wymagań. Minister szeroko opisał, ale ogólne zasady przyznawania stypendiów za znaczące osiągnięcia na określony rok akademicki. W rzeczywistości, odniesienie do odmowy przyznania skarżącej stypendium zawarte było w jedynym, przedostatnim akapicie uzasadnienia i brzmiało następująco: "Minister zaakceptował ww. listę rankingową oraz zgodził się z punktacją wniosku młodej naukowczyni i zaproponowaną przez Prezydium Zespołu rekomendacją. (...) W grupie doktorantów - w dyscyplinie "stosunki międzynarodowe" - Minister nie przyznał stypendium żadnemu młodemu naukowcowi. W związku z powyższym, przedstawione przez młodą naukowczynię osiągnięcia i uzyskana punktacja były niewystarczające do otrzymania stypendium." W ocenie Sądu przywołany powyżej akapit z uzasadnienia zaskarżonej decyzji trudno uznać za jakiekolwiek uzasadnienie decyzji odmownej w zakresie wniosku o przyznanie stypendium skarżącej. W szczególności nie wiadomo ani dlaczego Minister "zgodził się" z punktacją wniosku i rekomendacją dokonaną przez członka Zespołu, ani dlaczego nie dokonał własnej, pogłębionej oceny elementów przedmiotowo istotnych, decydujących o treści rozstrzygnięcia tego konkretnego, zindywidualizowanego wniosku Rektora. Sąd zwrócił uwagę, że Minister "zgadza się" z przyznaniem skarżącej ilości punktów przez członka Zespołu, pomimo tego, że osoba ustala określoną ilość punktów bez żadnego uzasadnienia. Co istotne, w protokole oceny wniosku (znajdującym się w aktach sprawy) w rubrykach oceny poszczególnych osiągnięć (kryteriów) znajduje się rubryka "uzasadnienie" – niewypełniona jednakże przez oceniającego członka Zespołu. Niewypełniona jest także pozycja ostatnia tego formularza "Uzasadnienie oceny wniosku". Ocena członka Zespołu doradczego nie jest decyzją administracyjną. Sam Zespół jest jednostką pomocniczą organu, a jego "oceny" nie są dla Ministra wiążące. Minister nie może ponadto bezkrytycznie recypować takiej oceny do decyzji, jeżeli w żaden sposób nie mógł sprawdzić poprawności jej dokonania. Sąd zauważył, że Zespół doradczy do oceny wniosków o przyznanie stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów i wybitnych młodych naukowców – powołany zarządzeniem Ministra, a więc aktem podustawowym, rangi niższej niż rozporządzenie – jest jedynie jednostką doradczą organu. To Minister działa władczo wobec studenta i Rektora wnioskującego o stypendium i dlatego z decyzji tego organu – a nie z "oceny" członka Zespołu – wynikać mają przesłanki i motywy odmowy przyznania stypendium. Ponadto, Ministra, a nie członka Zespołu, obciążą obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji. Sąd stwierdził, że Minister w żaden z prawa wywiedziony sposób, nie jest związany oceną osiągnięć wynikających ze złożonego wniosku, sporządzoną przez członka Zespołu. Brak prawnego związania powoduje, że dla strony nie ma żadnego znaczenia ilość punktów przyznanych przez taką osobę; znaczenie ma ilość punktów przyznanych przez Ministra oraz wyjaśnienie, dlaczego organ taką ilość punktów uznał za sprawiedliwą. Podkreślono, że w sprawach, w których decyzje wydawane są w ramach uznania administracyjnego, Sąd uprawniony jest do kontrolowania prawidłowości zastosowanych procedur, a także do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności. Aby móc dokonać takiej kontroli, sąd administracyjny musi znać przyczyny, dla których organ – opierając się nawet na ocenie członka Zespołu doradczego – przyznał konkretną ilość punktów w sytuacji, gdy z rozporządzenia w sprawie stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów i wybitnych młodych naukowców nie wynika ilość punktów przyznawanych za konkretne kryterium. Ilość tych punktów jest dowolnie ustalana w akcie niestanowiącym źródeł prawa w rozumieniu art. 87 ust. 1 Konstytucji RP i to nawet nie przez Ministra, ale przez prezydium Zespołu doradczego do oceny wniosków o przyznanie stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów i wybitnych młodych naukowców. Pomimo, że ilość punktów ma decydujące znaczenie dla podsumowania merytorycznej oceny wniosku Rektora przez członka Zespołu, a w konsekwencji do przyznania przez Ministra (lub odmowy) stypendium żaden akt prawa powszechnie obowiązującego nie ustala zasad przyznawania punktów, pomocniczych w merytorycznej ocenie złożonego wniosku. Ilość ta bowiem wynika wyłącznie z aktu niemającego powszechnie obowiązującej mocy prawnej, jakim są tzw. "wytyczne dla Zespołu doradczego (...)" opracowanego przez prezydium tego Zespołu. W ramach opisywania wad uzasadnienia przedmiotowej decyzji Sąd zwrócił uwagę na jeszcze jedną okoliczność. Otóż organ w odpowiedzi na skargę w jednym z akapitów wskazywał, że w rankingu globalnym wniosków złożonych w niniejszym konkursie, tj. bez podziału na grupy i dyscypliny, wniosek Skarżącej, który uzyskał 515 pkt, znalazłby się na 1211 miejscu wśród 1802 wnioskodawców. Fakt ten, wobec treści § 13 ust. 2 rozporządzenia, stanowiącego, że na podstawie wyników oceny sporządza się listy rankingowe według liczby przyznanych punktów, rzeczywiście uzasadniałby odmowę przyznania stypendium. Jednak – jak podkreślił Sąd - w akapicie poprzedzającym organ wskazywał, że progi punktowe uprawniające do otrzymania stypendium ministra różniły się w zależności od dyscypliny naukowej i grupy, w której był oceniany wniosek. W grupie osób posiadających stopień doktora i nauczycieli akademickich nieposiadających stopnia doktora progi punktowe znalazły się w przedziale od 500 do 1210 pkt (średnio 824 pkt), zaś w grupie doktorantów (nieposiadających stopnia doktora) wynosiły od 427 do 1050 pkt (średnio 807 pkt). W żadnym fragmencie uzasadnienia ani zgromadzonego materiału dowodowego nie wyjaśniono, po pierwsze dlaczego dyscypliny naukowe i grupy miały określone różne progi punktowe uprawniające do uzyskania stypendium, a po drugie jakie były kryteria różnicowania tych progów. Okoliczność ta w ocenie Sądu ma nie tylko znaczenie dla Skarżącej skoro uzyskała 515 pkt a w niektórych dyscyplinach próg punktowy wynosił 427 pkt, ale jest wręcz fundamentalna w procesie przyznawania stypendium. Sąd wskazał, że listy rankingowe wniosków sporządza się według przyznanych punktów - § 13 ust. 2 rozporządzenia. Jest to jedyny przepis prawa powszechnie obowiązującego, który określa sposób sporządzania list. W tej sytuacji Sąd za dowolne, nietransparentne, pozbawione obiektywizmu, uznaniowe i nie poparte żadnym uzasadnieniem merytorycznym uznał zróżnicowanie progów punktowych dla różnych dyscyplin naukowych oraz wprowadzenie systemu dziedzinowego systemu wyrównawczego. Sąd podzielił stanowisko organu, że wprowadzenie Wytycznych przez Prezydium Zespołu dla ekspertów oceniających wnioski o stypendia pozwala na zachowanie jednolitości i obiektywizmu ocen i tym samym decyzji podjętych na ich podstawie. Znajdowało też umocowanie w Zarządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z 28 października 2021 r. w sprawie powołania Zespołu doradczego do oceny wniosków o przyznanie stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów i wybitnych młodych naukowców. Jednak to Minister ma obowiązek wyjaśnić sposób oceny wniosku i ilość przyznanych punktów. W rezultacie podać przyczyny podjętego rozstrzygnięcia. Sąd wskazał, że Minister, ponownie rozpoznając wniosek skarżącej, związany oceną prawną tut. Sądu, weźmie powyższe pod uwagę. Dokona poprawnej, merytorycznej i poddającej się kontroli sądowej oceny wniosku Rektora Uniwersytetu W. o przyznanie skarżącej stypendium Ministra. Podał również, że wydaną decyzję Minister uzasadni w sposób zgodny z art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. Przy rozstrzyganiu Minister został zobowiązany również wziąć pod uwagę, że fakt, iż wprawdzie stypendium, o które starał się dla skarżącej Rektor Uniwersytetu W., dotyczyło roku akademickiego 2022/2023, ale nie stanowi to w tej sprawie przesłanki braku przedmiotu sprawy w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., co wyklucza zastosowanie przez ten organ tego przepisu. Następnie Minister Nauki, opisaną na wstępie decyzją z 2 września 2024 r., znak DSW-ZSM.932.209.2024.SK, na podstawie art. 360 ust. 1-5 PoSWiN oraz art. 104 k.p.a., po ponownym rozpatrzeniu wniosku nr [...] złożonego w dniu [...] grudnia 2022 r. przez Rektora Uniwersytetu W., odmówił przyznania skarżącej stypendium Ministra Nauki dla wybitnych młodych naukowców. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ w pierwszej kolejności przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania. Następnie, powołując stosowną podstawę prawną, wskazał, że wszczęte i prowadzone przez Ministra Edukacji i Nauki postępowania administracyjne są obecnie procedowane dalej i załatwiane przez Ministra Nauki. Organ wyjaśnił, że rozpoznawany wniosek został złożony w 18. edycji konkursu o przyznanie stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców, wobec czego został ponownie rozpatrzony na podstawie przepisów ustawy PoSWiN oraz rozporządzenia. Merytoryczna ocena osiągnięć młodej naukowczyni została przeprowadzona w oparciu o Wytyczne, które były stosowane jednolicie w przypadku wszystkich wniosków złożonych w 18. edycji konkursu o przyznanie stypendium ministra. Ponowna ocena osiągnięć została dokonana według treści tych samych reguł, które obowiązywały podczas pierwszej oceny wniosku, gdyż inaczej stawiałoby to kandydatkę do stypendium w uprzywilejowanej pozycji na tle innych młodych naukowców i jednocześnie naruszałoby zasadę równego traktowania oraz jednolitej oceny wniosków. Minister podał, że przepis § 5 ust. 1 rozporządzenia wskazuje rodzaje znaczących osiągnięć w działalności naukowej młodego naukowca, jednak nie określa maksymalnej liczby punktów możliwej do przyznania za poszczególne osiągnięcia. Jak wynika zaś z treści § 13 ust. 1 rozporządzenia, wnioski o przyznanie stypendiów spełniające wymagania formalne podlegają ocenie merytorycznej za pomocą metody punktowej. Stąd też metoda punktowa musiała zostać określona właśnie w Wytycznych Zespołu. Dzięki przyjętym Wytycznym ocena dokonana przez ekspertów Zespołu była jednolita (porównywalna i spójna) i została dokonana z zachowaniem zasady obiektywizmu. W przeciwnym wypadku wnioski mogłyby być ocenione przez poszczególnych ekspertów według dowolnych zasad i w dowolnej skali punktowej. Organ, po ponownej analizie wniosku oraz karty oceny tego wniosku sporządzonej przez eksperta Zespołu, stwierdził, że punkty za osiągnięcia młodej naukowczyni zostały przyznane w sposób prawidłowy, zgodnie z Wytycznymi. Przytoczył pkt 3. 1. 4. Wytycznych, normujący, że w przypadku wniosków z dziedziny nauk humanistycznych, społecznych lub teologicznych (HST), za osiągnięcia w postaci monografii opublikowanych przez wydawnictwa posiadające 200 pkt. w wykazie wydawnictw publikujących recenzowane monografie naukowe z dnia 22 lipca 2021 r., ekspert Zespołu przyznawał: 300 pkt za całą monografię, 75 pkt za rozdział w monografii i 150 pkt za redakcję naukową monografii. W przypadku monografii opublikowanych przez wydawnictwa posiadające 80 pkt. w ww. wykazie, ekspert Zespołu przyznawał: 120 pkt. za całą monografię, 30 pkt. za rozdział w monografii i 30. pkt za redakcję naukową monografii – dzielone przez liczbę współautorów. Następnie przytoczył pkt 3. 2. 4. Wytycznych, zgodnie z którym w przypadku artykułów recenzyjnych opublikowanych w czasopismach naukowych lub materiałach z konferencji posiadających w wykazie czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych z dnia 21 grudnia 2021 r. 200, 140 albo 100 pkt., ekspert Zespołu przyznawał odpowiednio 100, 70 albo 50 pkt. W przypadku artykułów recenzyjnych opublikowanych w czasopismach posiadających w ww. wykazie 70, 40 albo 20 pkt, ekspert Zespołu przyznawał odpowiednio 35, 20 albo 10 pkt. - dzielone przez liczbę współautorów. Minister wskazał na pkt 3. 5. 3. Wytycznych, zgodnie z którym punktacja za staż wynosiła 10 albo 20 pkt w zależności od: czasu trwania stażu, prestiżu zagranicznej uczelni lub zagranicznej instytucji naukowej, w której młody naukowiec odbył staż, a także efektów udziału w stażu, w tym liczby monografii naukowych, rozdziałów w monografii naukowej, artykułów naukowych, zastosowań praktycznych wyników badań naukowych lub prac rozwojowych i referatów naukowych. Następnie Minister podał, że dokonując oceny merytorycznej wniosku młodej naukowczyni, postanowił przyznać za przedstawione przez nią osiągnięcia naukowe 515 pkt., w tym: - 195 pkt. w kategorii dotyczącej autorstwa lub współautorstwa monografii naukowej lub rozdziału w monografii naukowej; - 300 pkt. w kategorii dotyczącej autorstwa lub współautorstwa artkułu naukowego opublikowanego w czasopiśmie naukowym lub w recenzowanych materiałach z konferencji międzynarodowej; - 20 pkt. w kategorii dotyczącej odbycia zagranicznego stażu trwającego co najmniej trzy miesiące w podmiocie o wysokim prestiżu. W pozostałych kategoriach przyznano skarżącej 0 pkt. Minister opisał szczegółowo punktację przyznaną skarżącej, a także wskazał, że postanowił nie przyznać żadnych punktów za znaczenie osiągnięć w działalności naukowej dla rozwoju dyscyplin naukowych związanych z prowadzonymi badaniami naukowymi lub pracami rozwojowymi. Dorobek skarżącej przedstawiony we wniosku o przyznanie stypendium składał się z niewielkiej liczby osiągnięć. Skupiał się na pięciu publikacjach naukowych oraz jednym stażu zagranicznym. Brak natomiast we wniosku osiągnięć z innych kategorii wskazanych w § 5 rozporządzenia. Punkty te miały charakter fakultatywny i – co do zasady – były przeznaczone wyłącznie dla tych kandydatów, których dorobek naukowy wyróżniał się na tle innych osób ubiegających się o stypendium. Organ wyjaśnił, że w postępowaniu konkursowym, w którym o stypendium ubiegała się skarżąca, sporządzono dwie listy rankingowe uszeregowane według liczby uzyskanych punktów (jedną dla osób posiadających stopień doktora i nauczycieli akademickich nieposiadających stopnia doktora; - drugą dla doktorantów nieposiadających stopnia doktora) w podziale na poszczególne dyscypliny naukowe lub artystyczne. Ponieważ wnioski konkurowały ze sobą wyłącznie w ramach poszczególnych dyscyplin i grup młodych naukowców, w ramach ww. list rankingowych zostały wyodrębnione rankingi dla każdej z dyscyplin, w których złożono wnioski (52 rankingi – w pierwszej grupie i 51 rankingów – w drugiej grupie). W każdym z tych rankingów znajdowała się różna liczba wniosków (od jednego do nawet 137 wniosków). Wniosek skarżącej znalazł się na liście rankingowej w grupie doktorantów w dyscyplinie "stosunki międzynarodowe". Dyscyplina ta istnieje od niedawna, została wyodrębniona z dyscypliny "nauki o polityce i administracji" dopiero w 2022 r. na wniosek władz Polskiego Towarzystwa Studiów Międzynarodowych. W dyscyplinie tej złożono zaledwie dwa wnioski (0,11% wszystkich wniosków), z tym że drugi z wniosków znalazł się w grupie osób posiadających stopień doktora i nauczycieli akademickich nieposiadających stopnia doktora. Wniosek skarżącej był jedynym wnioskiem, jaki został złożony w grupie doktorantów w dyscyplinie "stosunki międzynarodowe". Tym samym lista rankingowa, w której został umieszczony wniosek, obejmowała tylko jedną pozycję. W takim przypadku z przyczyn obiektywnych nie dochodzi do pozycjonowania wniosku względem innych, konkurujących ze sobą wniosków z danej dyscypliny i grupy młodych naukowców, a tym samym klasyfikacji wniosku w rankingu według przyznanych punktów. W sytuacji, gdy ranking, w którym został umieszczony wniosek, obejmował jedną pozycję, samo znalezienie się na pierwszej (ale jedynej) pozycji tego rankingu nie oznaczało automatycznie przyznania stypendium. Przy braku jakiejkolwiek konkurencji każdy bowiem wniosek byłby na pierwszym miejscu. Nie mając możliwości odniesienia punktacji wniosku skarżącej do innych wniosków doktorantów w dyscyplinie "stosunki międzynarodowe", Minister musiał odnieść osiągnięcia kandydatki do stypendium i uzyskaną punktację tych osiągnięć do innych obiektywnych wyników konkursu. Minister odniósł punktację wniosku skarżącej do progu punktowego w dyscyplinie "nauki o polityce i administracji", a więc w pokrewnej dyscyplinie, z której wyodrębniono dyscyplinę "stosunki międzynarodowe" (570 pkt dla osób posiadających stopień doktora i nauczycieli akademickich nieposiadających stopnia doktora; w tej dyscyplinie nie przyznano stypendium doktorantom) – była ona niższa od tej wartości. Odnosząc punktację wniosku skarżącej do średnich progów punktowych jedynie w dziedzinie nauk społecznych, do której należy dyscyplina "stosunki międzynarodowe" (tj. 670 pkt w grupie osób posiadających stopień doktora i nauczycieli akademickich nieposiadających stopnia doktora, oraz 678 pkt – w grupie doktorantów) – była ona niższa od tych wartości. Minister odniósł punktację wniosku skarżącej również do średnich progów punktowych przyjętych w całym konkursie (tj. 824 pkt w grupie osób posiadających stopień doktora i nauczycieli akademickich nieposiadających stopnia doktora oraz 807 pkt – w grupie doktorantów) – była ona niższa od tych wartości. Odnosząc zaś punktację wniosku skarżącej do progu punktowego, który obowiązywałby gdyby nie była stosowana metoda oceny wniosków w ramach dyscyplin i grup młodych naukowców, tj. jeden próg punktowy dla wszystkich dyscyplin (ok. 890 pkt) – była ona niższa od tej wartości. Następnie Minister wyjaśnił, że niemożliwe było odniesienie punktacji wniosku skarżącej do progu punktowego w dyscyplinie "stosunki międzynarodowe" w grupie osób posiadających stopień doktora i nauczycieli akademickich nieposiadających stopnia doktora, ponieważ w grupie tej nie przyznano stypendium, a tym samym nie wyznaczono progu punktowego. Jednakże osiągnięcia drugiej osoby, która złożyła wniosek w dyscyplinie "stosunki międzynarodowe", tyle że w grupie osób ze stopniem doktora, a więc na osobnej liście rankingowej, zostały ocenione na wyższą liczbę punktów, niż osiągnięcia skarżącej, ale również niewystarczającą do uzyskania stypendium. Z kolei, gdyby został sporządzony globalny ranking wniosków złożonych w niniejszym konkursie, tj. bez podziału na grupy i dyscypliny, wniosek młodej naukowczyni, który uzyskał 515 pkt., znalazłby się na 1211 miejscu wśród 1802 wnioskodawców. Organ wskazał, że w przypadku niniejszego postępowania konkursowego pozytywną rekomendację Prezydium Zespołu otrzymywały wnioski z relatywnie wyższa punktacją niż wniosek skarżącej. Tylko w dwóch przypadkach stypendium otrzymały osoby z niższą punktacją niż 515 pkt (427 i 450 pkt). Dotyczyło to dyscyplin o większej liczbie wniosków niż w przypadku dyscypliny "stosunki międzynarodowe". Prezydium Zespołu, biorąc pod uwagę zróżnicowaną specyfikę prowadzenia działalności naukowej w poszczególnych dyscyplinach uznało, że osiągnięcia przedstawione we wnioskach, które znalazły się na pierwszych miejscach w tych dwóch dyscyplinach wyróżniały się na tle pozostałych wniosków, z którymi konkurowały. Potwierdza to fakt, że punktacja uzyskania przez pierwsze osoby w tych rankingach znacząco przewyższała średnią liczbę punktów uzyskaną przez pozostałe wnioski z tych list. W rezultacie, Prezydium Zespołu zadecydowało o przyznaniu młodym naukowcom, których wnioski otrzymały 427 i 450 pkt, rekomendacji pozytywnej, zaś Minister, biorąc pod uwagę zaprezentowane przez młodych naukowców osiągnięcia, w pełni zgodził się z punktacją tych dwóch wniosków i zaproponowaną rekomendacją ekspercką. Dodano, że przypadek skarżącej nie był jednostkowy. List rankingowych składających się tylko z jednej pozycji było łącznie pięć w całym konkursie. Wśród nich stypendium otrzymały dwie osoby, które uzyskały obiektywnie wysoką liczbę 650 i 1000 pkt. Przedstawione przez skarżącą osiągnięcia i uzyskana liczba punktów były niewystarczające do otrzymania stypendium. Podkreślono, że metoda wyłaniania stypendystów nie obligowała Ministra do wyłaniania stypendystów w każdej z 56 dyscyplin naukowych. Brak jest również przepisu prawa, który nakazywałby Ministrowi przyznanie przynajmniej jednego stypendium w każdej z dyscyplin. W każdej z dyscyplin naukowych przyznawane było od zero do pięciu stypendiów, z uwagi na limit 230 stypendiów możliwych do przyznania oraz możliwej liczby dyscyplin naukowych. Matematycznie na jedną dyscyplinę przypadało więc 4,11 stypendium. W przypadku dyscyplin ze względnie dużą liczbą wniosków przyznawano więc pięć stypendiów, a przy niewielkiej liczbie wniosków – przyznawano ok. jedno-dwa stypendia lub nawet żadnego. Przyznając stypendia Minister musiał bowiem uwzględnić także liczbę młodych naukowców reprezentujących dane dyscypliny w Polsce, w dużej mierze odpowiadającą liczbie złożonych wniosków. Z racji stosowania powyższej metody wyłaniania stypendystów, liczba punktów uprawniająca do stypendium (próg punktowy) w każdej dyscyplinie i grupie młodych naukowców była różna. Wysokość tego progu była bowiem zdeterminowana liczbą przyznanych stypendiów w danej grupie (ostatnia osoba na liście rankingowej, której osiągnięcia były wystarczające do przyznania stypendium, wyznaczała minimalny próg punktowy). Natomiast jeżeli w danej grupie i dyscyplinie Minister nie przyznał żadnego stypendium, próg punktowy nie był ustalany w ogóle. Minister wskazał, że postepowanie w przedmiocie przyznania stypendium ministra dla wybitnych naukowców ma charakter konkurencyjny. W całym konkursie na 1802 wnioski spełniające warunki formalne przyznano 230 stypendiów, a więc 12,8% osób ubiegających się o przyznanie stypendium (co ósmej osobie). Średni odsetek pozytywnych decyzji do liczby wniosków złożonych w danej grupie wynosił: w przypadku doktorantów – 8,1%, a wśród osób ze stopniem doktora i nauczycieli akademickich – 14,3%. Opisany wyżej sposób wyłaniania laureatów stypendium w oparciu o przynależność do dyscypliny wynikał ze stosowanej zasady równości dyscyplin, która miała zapewni szeroką reprezentatywność wśród stypendystów z różnych dyscyplin naukowych i artystycznych uprawianych przez młodych naukowców w Polsce. Gdyby przy wyłanianiu stypendystów przyjęto jedną listę rankingową dla wszystkich złożonych wniosków, a następnie wyznaczono jeden próg punktowy niezależny od dyscypliny i grupy młodych naukowców, to według kalkulacji organu stypendia w zdecydowanej większości trafiłyby do wąskiej grup dyscyplin, a w wielu dyscyplinach stypendium nie zostałoby przyznane w ogóle. Przykładowo na 23 dyscypliny należące do dziedziny nauk HST (skupiającej ok 40% dyscyplin) przypadłoby wówczas łącznie zaledwie 17 stypendiów (ok. 7% wszystkich stypendiów). Dysproporcje te wynikały ze specyfiki i liczebności wniosków z różnych grup i dyscyplin. Minister dodał, że w przypadku osób będących w grupie doktorantów (tak jak skarżąca) przyznano po jednym stypendium łącznie w 37 dyscyplinach. Tym samym, w 14 dyscyplinach, w których wnioski złożyli doktoranci, stypendiów nie przyznano w ogóle. O stosunkowo niewielkiej liczbie stypendiów przyznawanych doktorantom decydował generalnie niższy poziom osiągnięć doktorantów w porównaniu z bardziej doświadczoną grupą młodych naukowców posiadających już stopień naukowy doktora lub będących nauczycielami akademickimi. Podkreślono również, że doktoranci mają możliwość wielokrotnego ubiegania się o stypendium ministra, przez co ich szanse na otrzymanie tego stypendium mogą corocznie wzrastać wraz z powiększającym się dorobkiem naukowym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zarzuciła decyzji Ministra z 2 września 2024 r. naruszenie: 1) art. 7 Konstytucji RP, 2) §13 ust. 1 i 2 rozporządzenie, 3) art. 6, 7 i 8 k.p.a., 4) art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, 5) art. 107 § 3 k.p.a.; 6) art. 11 k.p.a., 7) art. 35 § 1 i 3 k.p.a. W skardze zawarto wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Odpowiadając na skargę Minister wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje. Wyrokiem z dnia 13 lutego 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2075/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. S., uchylił decyzję Ministra Edukacji i Nauki z 5 lipca 2023 r. W uzasadnieniu powyższego wyroku wskazano, że choć przepis ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce statuuje wprawdzie wyłączną kompetencję Ministra w zakresie przyznawania stypendiów naukowych dla wybitnych młodych naukowców, to kompetencja ta nie oznacza dowolności organu w tym względzie. W sytuacji bowiem gdy organ rozstrzyga w oparciu o kryteria nieostre, ciąży na nim obowiązek szczególnej dbałości o dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.) oraz staranne wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy wydaniu decyzji, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w jej uzasadnieniu (art. 107 § 3 k.p.a.), zwłaszcza gdy organ odmawia przyznania stronie określonego prawa. W ocenie Sądu w rozpoznawanej ponownie sprawie Minister nie uczynił zadość obowiązkowi przedstawienia przekonującego uzasadnienia decyzji. Sąd w składzie orzekającym w sprawie podziela pogląd, że Zespół doradczy do oceny wniosków o przyznanie stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów i wybitnych młodych naukowców – powołany zarządzeniem Ministra, a więc aktem podustawowym, rangi niższej niż rozporządzenie – jest jedynie jednostką doradczą organu. To Minister działa władczo wobec studenta i Rektora wnioskującego o stypendium i dlatego z decyzji tego organu – a nie z "oceny" członka Zespołu – wynikać mają przesłanki i motywy odmowy przyznania stypendium. Ponadto, Ministra, a nie członka Zespołu, obciążą obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji. Minister podał, że dokonując oceny merytorycznej wniosku młodej naukowczyni, postanowił przyznać za przedstawione przez nią osiągnięcia naukowe 515 pkt., w tym: - 195 pkt. w kategorii dotyczącej autorstwa lub współautorstwa monografii naukowej lub rozdziału w monografii naukowej; - 300 pkt. w kategorii dotyczącej autorstwa lub współautorstwa artkułu naukowego opublikowanego w czasopiśmie naukowym lub w recenzowanych materiałach z konferencji międzynarodowej; - 20 pkt. w kategorii dotyczącej odbycia zagranicznego stażu trwającego co najmniej trzy miesiące w podmiocie o wysokim prestiżu. W pozostałych kategoriach przyznano skarżącej 0 pkt. Przedstawione przez skarżącą osiągnięcia i uzyskana liczba punktów były niewystarczające do otrzymania stypendium. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie kwestią sporną nie jest ilość punktów, którą otrzymała Skarżąca. Mając jednak na uwadze brzmienie § 13 rozporządzenia, z którego wynika, że wnioski o przyznanie stypendium podlegają ocenie merytorycznej za pomocą metody punktowej, konieczne jest wyjaśnienie wątpliwości odnośnie do uznania, że w świetle wyników punktowych Skarżącej nie może być przyznane stypendium dla młodego naukowca. Wytyczne, które zostały uchwalone przez Prezydium Zespołu miały zagwarantować równe traktowanie dyscyplin naukowych i artystycznych. Młodzi naukowcy konkurowali o stypendia w danej dyscyplinie naukowej lub artystycznej, a stypendia przyznawane były w oparciu o przynależność dyscyplin do dziedzin nauki. Zespół ustalił, że w danej dyscyplinie naukowej lub artystycznej przyznaje się nie więcej niż pięć stypendiów, w tym nie więcej niż jedno dla młodego naukowca będącego doktorantem. W Wytycznych ustalono, że tworzone będą listy rankigowe dyscyplinowe ułożone według gradacji punktów od największej do najmniejszej liczby punktów i służące do przyznawania stypendiów w ramach limitów obowiązujących w każdej dyscyplinie naukowej. W uchwale przyjęto, że w przypadku przyznania w danej dyscyplinie mniej niż pięć stypendiów mógł być zastosowany dziedzinowy mechanizm wyrównawczy. W ramach tego mechanizmu stypendium mogło być przyznane młodym naukowcom reprezentującym inne dyscypliny naukowe lub artystyczne zaliczane do tej samej dziedziny nauk, a w przypadku dziedziny nauki teologiczne - młodym naukowcom reprezentującym dziedzinę nauk humanistycznych lub społecznych, według proporcjonalnego podziału. Jak wynika z uzasadnienia decyzji w toku konkursu doszło do sytuacji, w której w określonych dyscyplinach naukowych lista rankingowa składała się z jednej pozycji. Powyższe uniemożliwiało wyłonienie w sposób opisany w Wytycznych osoby, której w oparciu o listę rankigową zostałoby przyznane stypendium. W Wytycznych jednak nie ustalono, jaki w takiej sytuacji będzie "mechanizm" oceny takiego wniosku, aby zagwarantować przejrzystość i równość szans młodych naukowców uczestniczących w konkursie. Jak wskazała Skarżąca na rozprawie, złożyła swój wniosek w dyscyplinie "stosunki międzynarodowe" i uważa, że została obarczona tym, że w konkursie w jej dyscyplinie nie było innych prac. Tymczasem w dyscyplinie, gdzie prac było więcej zostały przyznane stypendia, przy niższej ilości punktów. W ocenie Sądu w zaistniałej sytuacji, mając na uwadze treść § 13 rozporządzenia, konieczne jest dokonanie szczegółowej analizy przyczyn, dla których młodym naukowcom, którzy otrzymali mniej punktów niż Skarżąca( 427 i 450 pkt.) zostały przyznane stypendia. Kwestia ta nie została wyjaśniona w uzasadnieniu decyzji, mimo, że od początku jest sygnalizowana przez Skarżącą i pozostawia poczucie niesprawiedliwości oraz braku przejrzystości oceny. Sąd dostrzega, że nie w każdej dyscyplinie z uwagi na ograniczone środki finansowe możliwe było przyznanie stypendium. Jednak powyższe nie zmienia zapisów rozporządzenia, które stanowi o konieczności dokonania oceny merytorycznej wniosku o metodę punktową, a nie metodę list rankingowych, która jak widać nie spełniła swojego celu, skoro z założenia eliminowała wnioski znajdujące się na listach "niekonkurencyjnych" Już w uzasadnieniu wyroku w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 2075/23 WSA w Warszawie wskazał, że nie wyjaśniono, po pierwsze dlaczego dyscypliny naukowe i grupy miały określone różne progi punktowe uprawniające do uzyskania stypendium, a po drugie jakie były kryteria różnicowania tych progów. W wyroku tym także wskazano, że okoliczność ta ma fundamentalne znaczenie w procesie przyznawania stypendium, zwłaszcza, że Skarżącej która uzyskała 515 pkt stypendium nie przyznano, a w niektórych dyscyplinach próg punktowy wynosił 427 pkt. W wyroku tym Sąd wyraził pogląd, że w tej sytuacji za "dowolne, nietransparentne, pozbawione obiektywizmu, uznaniowe i nie poparte żadnym uzasadnieniem merytorycznym uznać należy zróżnicowanie progów punktowych dla różnych dyscyplin naukowych oraz wprowadzenie systemu dziedzinowego systemu wyrównawczego". Minister ma obowiązek wyjaśnić przyczyny podjętego rozstrzygnięcia. Sąd orzekający w sprawie wskazuje, że w chociaż uzasadnieniu decyzji Minister przytoczył zasady punktacji wniosków i wskazał własny sposób oceny wniosku Skarżącej, to nadal nie wyjaśnił, dlaczego Skarżąca mimo otrzymanej ilości punktów - 515, która była wyższa od przyjętego w innej dyscyplinie progu 427 pkt, nie mogła otrzymać stypendium dla młodych naukowców. Organ wprawdzie wskazał, że w przypadku niniejszego postępowania konkursowego pozytywną rekomendację Prezydium Zespołu otrzymywały wnioski z relatywnie wyższą punktacją niż wniosek skarżącej. Tylko w dwóch przypadkach stypendium otrzymały osoby z niższą punktacją niż 515 pkt (427 i 450 pkt). Dotyczyło to dyscyplin o większej liczbie wniosków niż w przypadku dyscypliny "stosunki międzynarodowe". Prezydium Zespołu, biorąc pod uwagę zróżnicowaną specyfikę prowadzenia działalności naukowej w poszczególnych dyscyplinach uznało, że osiągnięcia przedstawione we wnioskach, które znalazły się na pierwszych miejscach w tych dwóch dyscyplinach wyróżniały się na tle pozostałych wniosków, z którymi konkurowały. Potwierdza to fakt, że punktacja uzyskania przez pierwsze osoby w tych rankingach znacząco przewyższała średnią liczbę punktów uzyskaną przez pozostałe wnioski z tych list. W rezultacie, Prezydium Zespołu zadecydowało o przyznaniu młodym naukowcom, których wnioski otrzymały 427 i 450 pkt, rekomendacji pozytywnej, zaś Minister, biorąc pod uwagę zaprezentowane przez młodych naukowców osiągnięcia, w pełni zgodził się z punktacją tych dwóch wniosków i zaproponowaną rekomendacją ekspercką. W ocenie Sądu uzasadnienie decyzji w zakresie punktacji wniosków z niższą niż Skarżąca punktacją jest ogólnikowe i nieprzekonywające. Nie wynika z niego, jakie kryteria zadecydowały o tym, by niższa niż Skarżącej ilość punktów w innej dyscyplinie pozwoliła uznać dorobek wnioskodawcy za uprawniający do przyznania stypendium. W żaden sposób nie wyjaśnia tej okoliczności twierdzenie, że "punktacja uzyskana przez pierwsze osoby w tych rankingach znacząco przewyższała średnią liczbę punktów uzyskaną przez wnioski z tych list." Z tych przyczyn Sąd orzekający w sprawie uznał, że nie zostały wypełnione wytyczne, które wskazał WSA w Warszawie w wyroku w sprawie VII SA/Wa 2075/23, czym naruszona została zasada z art. 153 p.p.s.a. Nadal uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wyjaśnia w sposób przekonujący motywów podjętej decyzji, czym narusza w sposób istotny art. 107 § 3 k.p.a. art. 8 k.p.a. i 11 k.p.a. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), orzekł, jak w sentencji.