VII SA/Wa 2689/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak, , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 września 2016 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2015 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2015r., znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu wniosku M.W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2015 r., znak: [...], umarzającym w całości postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], znak: [...] - utrzymał w mocy własne ww. postanowienie z dnia [...]sierpnia 2015 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, że zasadnie umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2013r. Tym postanowieniem [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]z dnia [...]czerwca 2013 r., nr [...], znak: [...], nakładające na M. W. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 30.480.10 zł (słownie: trzydzieści tysięcy czterysta osiemdziesiąt złotych 10/100) z powodu uchylania się przez zobowiązaną od wykonania obowiązku określonego w decyzji organu powiatowego z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], znak: [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego. Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2014 r., sygn. akt: II SA/Łd 1015/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M. W. ww. na postanowienie [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2013 r. Następnie, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego przywołał uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. w sprawie o sygn. akt I OPS 6/09 (LEX nr 530338). W uchwale stwierdzono, że nie można wszcząć postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, która wyrokiem Sądu została uznana za zgodną z prawem. Żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez odmowę wszczęcia postępowania. Organ stwierdził ponadto - jeśli przyczyny nieważności nie występowały w chwili wydania decyzji, to nie powstaną one również po jej wydaniu, a więc wszystkie mogą być ujawnione w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Zatem po wydaniu przez sąd administracyjny wyroku oddalającego skargę na decyzję administracyjną, niedopuszczalne jest prowadzenie przez organy administracji publicznej postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tejże decyzji. W takim przypadku należy więc odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, natomiast wszczęte postępowanie należy umorzyć. W nawiązaniu do okoliczności sprawy niniejszej organ podniósł, że przywołany powyżej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 czerwca 2014 r., nie został opatrzony pisemnym uzasadnieniem. W takim przypadku organ powinien porównać zarzuty, które strona skarżąca zgłaszała wobec decyzji (postanowienia) w skardze sądowej i te przedstawione we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji (postanowienia). Stwierdził, że ww. analiza zarzutów wskazuje na ich tożsamość, argumenty zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia nie pozostawały poza zakresem weryfikacji w postępowaniu sądowym. Zdaniem organu powyższe wskazanie w pełni uzasadnia podjęte rozstrzygnięcie – z uwagi na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 czerwca 2014 r., oddalający skargę na objęte wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2013 r., jak również z uwagi na zawiadomienie Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego z dnia [...]czerwca 2015 r., znak: [...], o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia organu wojewódzkiego z dnia [...] sierpnia 2013 r., należało utrzymać w mocy postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]sierpnia 2015 r. w przedmiocie umorzenia w całości postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności ww. postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie wniosła M. W. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Skarżąca wniosła o cyt."1. o uchylenie w całości postanowienia GŁINB z dnia [...]września 2015 r., znak Nr [...], a także: 2. o uchylenie w całości postanowienia [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak: [...] znak: [...],a także 3. o uchylenie w całości postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]z dnia [...]czerwca 2013 r. nr [...]znak: [...], nakładającego na M. W. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 30.480,10 zł, a także: 4. o uchylenie w całości decyzji PINB w [...] z dnia [...].02.2012 r. Nr [...]znak: [...] o nakazanie rozbiórki budynku gospodarczego, 5. o orzeczenie co do istoty sprawy 6. o zasądzenie od Organu kosztów postępowania sądowego, kosztów zastępstwa procesowego i zwrot kosztów dojazdu P. na rozpraw’’. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że nakaz rozbiórki budynku był bardzo krzywdzący, ponieważ cyt: "na tej działce zamieszkują jej rodzice, a w styczniu 2000 r. nastąpił pożar budynku i rodzice stopniowo, w miarę możliwości finansowych odbudowywali ten budynek". Stwierdzono, że z powołaną przez organ uchwałą należy się zgodzić ale w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 24 lutego 2015 r. II SA/Łd 1016 13 odrzucił skargę, a nie oddalił, czyli nie rozpoznał merytorycznie skargi na skutek nie uiszczenia opłaty sądowej. Ponadto, przyczyny nieważności postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w [...] występowały od początku wszczęcia postępowania administracyjnego przez ten organ, który cyt. "był wyraźnie zdominowany przez B. C., sąsiadkę rodziców skarżącej, którzy zamieszkiwali i nadal zamieszkują do obecnej chwili, która była i nadal jest chorobliwie, bardzo wrogo nastawiona do skarżącej i jej rodziców". To zaś oznacza, że cyt. "już od roku 2010 wypełniły się przesłanki nieważności postępowania, gdyż organ I instancji utracił walor bezstronności, co wynika z art. 156 § 1 pkt 4 i pkt 7 k.p.a.". Wskazano również - cyt. "Naruszony był przepis art. 30 § 1 k.p.a. w sytuacji kiedy Organ I i II instancji widząc przez okres 5 lat nieudolność, bezradność i brak zdolności motywacyjnej M. W. nie zdecydował się powołać kuratora dla pomocy Skarżącej, gdyż jak widać z całokształtu materiału dowodowego w tej sprawie wszystkie strzały Organów I i II instancji, były strzałami do pustej bramki. W tej chwili mamy do czynienia z "barbarzyństwem prawnym" w majestacie prawa, o ile nie potrafimy się temu przeciwstawić." W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentacje. W piśmie procesowym datowanym na dzień 20 czerwca 2016r., które wpłynęło do akt sądowych, pełnomocnik skarżącej podtrzymał stanowisko zaprezentowane w skardze. Poinformował także, że wniósł cztery skargi cyt. "dotyczą tej samej nieruchomości, działka Nr [...] w miejscowości Z." co uzasadnia ich skierowanie na jedną rozprawę". Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) stanowi, że uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego orzeczenia (decyzji bądź postanowienia) następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienia odpowiada przepisom prawa. Sąd kontrolował rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego na wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2013r.,nr [...], którym utrzymane zostało postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego z dnia [...] czerwca 2013r., o nałożeniu na skarżącą grzywny w celu przymuszenia wobec braku dobrowolnego wykonania decyzji z dnia [...] lutego 2012r., w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku. Postanowienie to było przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z dnia 13 czerwca 2014r., w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 1015/13, oddalił skargę. W tym miejscu podnieść należy, że w skardze wskazano na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 1016/15 o odrzuceniu skargi, które nie ma związku ze sprawą niniejszą. Postanowieniem z dnia 24 lutego 2015r., w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 1016/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę skarżącej na postanowienie w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia z dnia [...] sierpnia 2015r., ale w sprawie oznaczonej nr [...]. Jak wskazano na wstępie zaskarżone orzeczenie dotyczyło zaś postanowienia także z dnia [...] sierpnia 2015r., ale w sprawie [...]. Kontrola tego orzeczenia zakończyła się wydaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, z dnia 13 czerwca 2014r., w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 1015/13, tu skargę oddalono. Sąd w pełni podziela stanowisko organu postępowanie nieważnościowe, wszczęte po myśli ww. wniosku skarżącej, musiało zostać umorzone wobec ustalenia, że orzeczenie objęte wnioskiem o stwierdzenie jego nieważności było przedmiotem sądowej oceny, a skarga została oddalona. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 czerwca 2014 r., II SA / Łd 1015/13 wywołuje skutki, o których mowa w treści art. 170 p.p.s.a. W myśl tego przepisu prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Brzmienie tego przepisu musiało zatem uwarunkować treść rozstrzygnięcia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który zasadnie po tym jak wszczął postępowania na wniosek skarżącej umorzył je na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Wynikająca z unormowania art. 170 p.p.s.a. prawomocność materialna co do zasady zamyka bowiem organom administracji publicznej oraz podmiotom posiadającym legitymację do uruchomienia nadzwyczajnego postępowania przed tymi organami możliwość stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. Brak związania zarzutami i granicami skargi, o którym mowa w art. 134 § 1 p.p.s.a. oznacza, że sąd administracyjny miał nie tylko prawo, ale i obowiązek badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Jeżeli zatem sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, obowiązany był z urzędu wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, gdyż nie był związany granicami skargi, należy przyjąć, iż sąd ten dokonał kontroli decyzji również pod kątem istnienia wad kwalifikowanych. A skoro skarga została oddalona, to uprawnione jest twierdzenie, że zaskarżona decyzja była wolna od wad uzasadniających stwierdzenie jej nieważności w trybie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego. Opisany wyżej wyrok wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, w którym został wydany, a zasięgiem jego oddziaływania objęte zostało również przyszłe postępowanie administracyjne. W konsekwencji, skoro wyrok ten nie został skutecznie zakwestionowany to organy administracji publicznej są nim związane, co wyłącza możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. Sąd podkreśla - z uzasadnienia uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., wynika, że jedynie uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o okolicznościach sprawy istotnych dla wyniku postępowania spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania żądania złożonego do organu administracji. Takie okoliczności nie mają miejsca w niniejszej sprawie. M. W. w przedmiotowym w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności ww. postanowienia wskazała, że cyt. "organ rozpoczął postępowanie administracyjne w stosunku do Pani M. w. od wniosku pani B. C. z dnia 2 sierpnia 2010r., właścicielki działki nr [...], na której nie zamieszkuje od 15 lat i nie ma podstaw do przyjęcia, że ma ona przymiot strony tego postepowania , a to skutkuje nieważność postepowania w rozumieniu do art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.". Przywołany zarzut dotyczy okoliczności, która pozostaje bez związku z postępowaniem egzekucyjnym, w którym zapadło postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Odnosi się bowiem do oceny przymiotu strony podmiotu, który zainicjował postępowanie zakończone decyzją rozbiórkową. Ta, jako decyzja ostateczna, stała się podstawą wydania tytułu wykonawczego, upoważniającego do prowadzenia egzekucji administracyjnej. W postępowaniu egzekucyjnym organ nie może oceniać prawidłowości decyzji o rozbiórce ani prawidłowości poprzedzającego jej wydanie postępowania. Reasumując należy stwierdzić, że w sprawie nie zaistniały okoliczności, które w świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., I OPS 6/09 pozwalałaby na odstąpienie od zasady, że wyrok oddalający skargę na decyzję wydaną w trybie zwykłym stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności. W myśl art. 105 § 1 k.p.a. , gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W okolicznościach sprawy niniejszej zaistniały podstawy do umorzenia postępowania w trybie ww. przepisu. Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w trybie art. 151 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.