VII SA/Wa 269/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Gawlak – Nowakowska, , Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska – Rzepecka (spr.), Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pietruszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2011 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Komendanta Stołecznego Policji w W. z dnia [...] listopada 2010 r. nr: [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne skargę oddala Komendant Powiatowy Policji w W. decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 roku nr 108, poz. 908 ze zm.), skierował na badania psychologiczne K. Z. z powodu spowodowania wypadku drogowego, w którym jest zabity lub ranny. Komendant Stołeczny Policji decyzją z dnia [..] listopada 2010 r. znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98., poz. 1071 ze zm.) dalej zw. k.p.a., w związku z art. 124 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym po rozpatrzeniu odwołania K. Z. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Komendanta Powiatowego Policji w W. z dnia [...] września 2010 roku. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż skarżący w dniu 21 sierpnia 2010 r. w miejscowości O., na drodze krajowej nr [...] kierując pojazdem marki V. (ciągnik samochodowy) nr rej. [...] wraz z naczepą, nie zachowując szczególnej ostrożności zajechał drogę motocyklowi marki B. nr rej. [...] w wyniku czego kierująca tym pojazdem doznała obrażeń ciała w postaci złamania obojczyka i otarć naskórka. Doręczenie stronie skierowania na badania nastąpiło w dniu 21 września 2010 roku. W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie wystąpiły materialne przesłanki do skierowania na badanie psychologiczne K. Z.. Zgodnie bowiem z art. 124 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący będący sprawcą wypadku drogowego, w którym jest zabity lub ranny. Jak wynika z przeprowadzonych w sprawie ustaleń, w dniu 21 sierpnia 2010 r. skarżący kierując pojazdem nie zachował szczególnej ostrożności i zajechał drogę motocyklowi w wyniku czego kierująca tym pojazdem została ranna. W dniu 1 października 2010 r. K. Z. przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa z art. 177 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. z 1997 r. Nr 88 poz. 553 ze zm.) dalej zw. k.k. W takiej sytuacji, w ocenie organu II instancji niezależnie od legitymowania się przez stronę orzeczeniem psychologicznym o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, wystąpiły okoliczności wyczerpujące ustawowe przesłanki do skierowania skarżącego na badanie psychologiczne. Skargę na decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] listopada 2010 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. Z. wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1) naruszenie art. 7 k.p.a. polegające na zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie okoliczności sprawstwa skarżącego co do wypadku drogowego w dniu 21 sierpnia 2010 r. w O., jak również istnienia potrzeby ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem przez skarżącego; 2) naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym polegające na uniemożliwieniu skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów; 3) naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. polegające na nieumorzeniu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie pomimo jego bezprzedmiotowości. W skardze podniesiono, iż organ winien przeprowadzić wnikliwe postępowanie dowodowe w celu ustalenia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych, a mianowicie w celu ustalenia, czy skarżący był sprawcą wypadku drogowego, czy w wyniku tego wypadku jakiekolwiek osoby były ranne i czy istnieje potrzeba ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem przez skarżącego. Organ w zakresie ustaleń faktycznych co do sprawstwa skarżącego odniósł się jedynie do ustaleń poczynionych w postępowaniu karnym (w fazie postępowania przygotowawczego) przeciwko skarżącemu o czyn z art. 177 § 1 kk. Poza wszelkim sporem pozostaje, iż tego rodzaju "ustalenie", bez szczegółowego i wnikliwego zbadania okoliczności faktycznych zdarzenia, nie wypełnia dyspozycji art. 7 kpa. Zgodnie z art. 124 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym, celem skierowania sprawcy wypadku drogowego na badania psychologiczne jest ustalenie istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem przez sprawcę. Skarżący złożył do akt sprawy kopię orzeczenia psychologicznego stwierdzającego brak przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. W kontekście przedłożonego zaświadczenia, obowiązkiem organu było ustalenie, czy w sprawie istnieje rzeczywista potrzeba ustalenia w stosunku do skarżącego istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Również i temu obowiązkowi organ nie podołał, co skutkuje wadliwością wydanej w sprawie decyzji. Zaniedbanie organu administracji publicznej, polegające na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, jest wadą postępowania uzasadniającą uchylenie decyzji administracyjnej wydanej w wyniku takiego zaniedbania. Organ obowiązany jest bowiem rozpatrzyć nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody w powiązaniu ze sobą. Obowiązki te ciążą zarówno na organie pierwszej, jak i drugiej instancji. Nie ulega przy tym wątpliwości, że brak ustosunkowania się przez organ odwoławczy do argumentacji zaprezentowanej w odwołaniu skutkuje koniecznością uznania decyzji za wadliwą jako wydaną z przekroczeniem granic swobodnego uznania. Ponadto zgodnie z treścią art. 10 kpa organ był zobowiązany do zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w przedmiotowym postępowaniu, w szczególności poprzez umożliwienie mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Poza wszelkim sporem pozostaje, że obowiązków tych organ w niniejszej sprawie nie dochował, czym dopuścił się naruszenia art. 10 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji. W skardze podniesiono również, iż skarżący złożył do akt sprawy kopię orzeczenia psychologicznego stwierdzającego brak przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, ważne do dnia 8 maja 2014 r. W związku z powyższym organ winien rozważyć umorzenie postępowania w niniejszej sprawie na zasadzie art. 105 § 1 kpa wobec jego bezprzedmiotowości. Cel regulacji z art. 124 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym został osiągnięty, albowiem, w kontekście złożonego przez skarżącego orzeczenia psychologicznego nie budzi wątpliwości brak przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Skoro brak jest przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania zawodu kierowcy przez skarżącego, to tym bardziej należy uznać, iż brak jest również przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami przez skarżącego. Tym samym postępowanie w przedmiotowej sprawie winno zostać umorzone. W odpowiedzi na skargę Komendant Stołeczny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej zwanej p.p.s.a., uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie została podjęta z naruszeniem przepisów prawa. Obowiązek poddania się badaniom psychologicznym reguluje art. 124 ust. 1 pkt 1-6 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z punktem 3 omawianego przepisu badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący będący sprawcą wypadku drogowego, w którym jest zabity lub ranny. Definicję wypadku drogowego zawiera art. 177 § 1 w związku z art. 157 § 1 k.k. Przepis ten penalizuje spowodowanie wypadku drogowego opisanego jako zdarzenie polegające na naruszeniu, nawet nieumyślnym, zasad bezpieczeństwa w ruchu między innymi lądowym i spowodowaniu nieumyślnie wypadku, w którym inna osoba odniosła obrażenia ciała o charakterze innym niż ciężki uszczerbek na zdrowiu. Natomiast pojęcie osoby rannej, którym posługuje się art. 124 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym nie zostało zdefiniowane w przepisach prawa. Sprecyzował je natomiast Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 grudnia 1992 r., sygn. akt III KRN 149/92, Lex nr 22082, który uznał, iż wypadek, w którym są zabici lub ranni, to taki wypadek, w którym co najmniej jedna osoba poniosła śmierć, uległa ciężkiemu lub lekkiemu uszkodzeniu ciała bądź ciężkiemu lub lekkiemu rozstrojowi zdrowia. A zatem uznać można, że osobą ranną jest taka ofiara wypadku drogowego, która doznała wskutek tego wypadku ciężkiego lub lekkiego uszkodzenia ciała bądź ciężkiego lub lekkiego rozstroju zdrowia. Zaznaczyć należy, że w przypadku określonym w art. 124 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym obowiązek skierowania na badania psychologiczne ma charakter obligatoryjny i nie ma od niego wyjątku. Okoliczności uzasadniającej odstąpienie od skierowania na badania psychologiczne nie będzie stanowiło na pewno subiektywne odczucie osoby skierowanej na badania o braku takiej potrzeby. Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że skierowanie na badanie psychologiczne w ww. trybie wydał organ uprawniony w warunkach, gdy kierujący pojazdem był sprawcą wypadku drogowego, w którym był ranny. Skarżący K. Z. w dniu 21 sierpnia 2010 r. w miejscowości O., na drodze krajowej nr [...] kierując pojazdem marki V. nr rej. [...] (ciągnik samochodowy) wraz z naczepą, nie zachowując szczególnej ostrożności zajechał drogę motocyklowi marki B. nr rej. [...] w wyniku czego kierująca tym pojazdem doznała obrażeń ciała w postaci złamania obojczyka i otarć naskórka. W niniejszej sprawie organy administracji trafnie uznały, iż K. Z. był sprawcą wypadku drogowego, gdyż z akt sprawy wynika, że skarżący swoim zachowaniem w dniu 21 sierpnia 2010 r. wyczerpał dyspozycję art. 177 § 1 k.k. Skoro przepis ten obejmuje spowodowanie wskutek wypadku obrażeń ciała o charakterze innym niż ciężki uszczerbek na zdrowiu, a jako ranną kwalifikować należy osobę, która doznała wskutek tego wypadku ciężkiego lub lekkiego uszkodzenia ciała bądź ciężkiego lub lekkiego rozstroju zdrowia, to charakter obrażeń których doznała kierująca motocyklem Bell (złamanie obojczyka, otarcie naskórka), obejmuje hipoteza art. 177 § 1 k.k. wyczerpując pojęcie rannego, którym posługuje się art. 124 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym. A zatem ustalenie, iż skarżący popełnił czyn opisany w art. 177 § 1 k.k. przesądza o konieczności zastosowania przepisu art. 124 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym. Wobec tego przyjąć należy, iż wystąpiły obie przesłanki zamieszczone w art. 124 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym, warunkujące orzeczenie o skierowaniu kierowcy na badania psychologiczne, tj. miał miejsce fakt spowodowania wypadku drogowego oraz wystąpiła osoba ranna. W przepisach ustawy z 20 czerwca 1997 r. nie przewidziano możliwości odstąpienia od skierowania kierowcy, sprawcy omawianego wypadku, na tego rodzaju badania. Decyzja o skierowaniu jak wyżej zaznaczono ma charakter związany - organ nie dysponuje swobodą w zakresie wyboru rozstrzygnięcia. Po ustaleniu spełnienia przesłanek określonych w art. 124 ust. 1 pkt 3 ustawy prawo o ruchu drogowym organ wydaje decyzję o skierowaniu na badania. Okoliczność, iż skarżący poddał się takiemu badaniu w dniu 8 maja 2009 r. i badanie to jest ważne do roku 2014 nie ma zatem znaczenia, skoro obowiązek skierowania skarżącego na badanie psychologiczne wynika z przepisu art. 124 ust. 1 pkt 3 ustawy prawo o ruchu drogowym i od obowiązku tego nie ma wyjątków. Z tego względu zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. nie jest zasadny. Nie jest zasadny również zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. polegający na uniemożliwieniu skarżącemu wypowiedzenia się odnośnie zebranych dowodów i materiałów. Zarzut ten mógłby odnieść skutek gdyby strona wykazała, że zarzucane naruszenie uniemożliwiło jej dokonanie określonych czynności. A tego strona nie wykazała, wręcz przeciwnie - strona skorzystała z przysługującego jej prawa złożenia odwołania, a następnie złożenia skargi do sądu administracyjnego, dzięki czemu decyzja pierwszej instancji została poddana kontroli organu drugiej instancji, jak również i decyzja drugoinstancyjna, a dalej całe postępowanie administracyjne zostało poddane kontroli w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. wyrok NSA z 18 maja 2006 r. sygn. II OSK 831/05 Lex nr 204033). Należy również zauważyć, że przepis art. 10 k.p.a. może mieć zastosowanie jedynie wtedy, gdy organ prowadzi postępowanie dowodowe, a jego rola nie ogranicza się jedynie do rozpoznania środka odwoławczego, gdyż w przypadku złożenia odwołania pismo to stanowi wypowiedzenie się strony co do zebranych dowodów i materiałów oraz zawiera zgłoszone żądanie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 grudnia 2006 r. sygn. V SA/Wa 1004/06 Lex 339635). Chybiony jest również kolejny zarzut naruszenia art. 105 k.p.a. W skardze podniesiono, że z uwagi na legitymowanie się przez stronę ważnym orzeczeniem psychologicznym stwierdzającym brak przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (okres ważności do dnia 8 maja 2014 r.) organ winien umorzyć postępowanie wobec jego bezprzedmiotowości, gdyż cel regulacji z art. 124 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym został osiągnięty, albowiem nie budzi wątpliwości brak przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. W doktrynie prawa administracyjnego przyjęło się, że bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Umorzenie postępowania jest orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie bez jej merytorycznego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie do takiej sytuacji nie doszło, gdyż sprawa mogła zostać merytorycznie rozstrzygnięta. Materialnym przedmiotem sprawy jest skierowanie na badania psychologiczne wobec wyczerpania przesłanek określonych w art. 124 ust. 1 pkt 3 prawa o ruchu drogowym. Oznacza to, że organ ma obowiązek skierować na badania psychologiczne bez względu na inne okoliczności, gdyż skierowanie jest skutkiem spowodowania wypadku. Z tego względu nie można przyjąć, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, dlatego, że strona posiada ważne wcześniejsze badanie psychologiczne. Argumentacja strony nie ma znaczenia w świetle wskazywanego wyżej związanego charakteru decyzji o skierowaniu sprawcy wypadku w którym jest osoba ranna. Związany charakter tej decyzji determinuje fakt, że postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe, gdyż w sprawie nie brakło któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, a sprawę należało rozstrzygnąć co do istoty. Reasumując Sąd uznał, iż skarga nie jest zasadna. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż spełnione zostały przesłanki skierowania skarżącego na badania psychologiczne, określone w art. 124 ust. 1 pkt 3 ustawy prawo o ruchu drogowym. Ponadto rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r., Sąd oddalił skargę.