VII SA/Wa 2717/18
WyrokWSA w Warszawie2019-05-16
Skład orzekający: Włodzimierz Kowalczyk, Jadwiga Smołucha, Krystyna Tomaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, wydana na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. dla obiektu wybudowanego bez pozwolenia na budowę przed 1 stycznia 1995 r., może zostać uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa, jeśli obiekt ten spełnia wymogi techniczne i jest zgodny z ustaleniami o warunkach zabudowy?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie była prawidłowa. Brak było podstaw do stwierdzenia nieważności, ponieważ obiekt budowlany, wybudowany przed wejściem w życie nowej ustawy Prawo budowlane, spełniał wymogi techniczne i był zgodny z ustaleniami o warunkach zabudowy, co uzasadniało jego legalizację poprzez pozwolenie na użytkowanie na podstawie przepisów przejściowych.Stan faktyczny
Skarżący P.H. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), która odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie dobudówki do stodoły. Skarżący zarzucał rażące naruszenie prawa przy wydaniu pozwolenia na użytkowanie, wskazując na brak podstaw prawnych, stronniczość i sprzeczność z prawem. GINB odmówił stwierdzenia nieważności, uznając, że decyzja WINB nie była dotknięta wadami kwalifikowanymi.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jadwiga Smołucha, sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Dawejnis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2019 r. sprawy ze skargi P.H. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2018 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Przedmiotem skargi wniesionej przez P. H. jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] września 2018 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] maja 2018 r., znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] sierpnia 2016 r., znak: [...], w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z [...] sierpnia 2016 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 42 ust. 3 ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm.), udzielił M. T. pozwolenia na użytkowanie dobudówki o powierzchni zabudowy 27,81 m2, powierzchni użytkowej 25,80 m2, kubaturze 70,92 m3, dobudowanej do budynku stodoły wybudowanej na działce nr geod. [...] w [...] przy ul. [...].
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] maja 2018 r., znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania skarżącego utrzymał w mocy ww. decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] sierpnia 2016 r., znak: [...].
Pismem z [...] czerwca 2018 r. skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] maja 2018 r. znak: [...]. W uzasadnieniu wniosku, skarżący powołał art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i podniósł, że organy nadzoru budowlanego przeprowadziły postępowania administracyjne zakończone decyzją udzielającą pozwolenia na użytkowanie w sposób wprost sprzeczny z prawem, wydały decyzję nieopartą na przepisach prawnych i rażąco naruszającą prawo, w sytuacji, gdy wcześniej organy nadzoru budowlanego w podobnej sytuacji, nałożyły na skarżącego nakazy rozbiórek jego zabudowań gospodarczych. Zdaniem skarżącego, powyższa decyzja nie tylko rażąco narusza prawo, ale również jest stronnicza i nieobiektywna, co narusza art. 8 k.p.a.
Pismem z [...] czerwca 2018 r., znak: [...], GINB zawiadomił strony o wszczęciu na wniosek P. H. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z [...] maja 2018 r.
Następnie, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] września 2018 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 157 § 1 oraz art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), dalej k.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] maja 2018 r., znak: [...].
W uzasadnieniu GINB podał, że stwierdzenie nieważności decyzji może mieć miejsce wówczas, gdy rozstrzygnięcie dotknięte jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
Z akt sprawy wynika, że PINB w [...] prowadził postępowanie administracyjne w sprawie dobudowy do budynku stodoły, wybudowanej w [...] przy ul. [...] na działce nr geod. [...]. Z protokołów kontroli organu powiatowego z [...] stycznia 2016 r. i [...] stycznia 2016 r. wynika, że na ww. działce wybudowana jest dobudówka do istniejącego budynku stodoły, położona w odległości około 1 m od ogrodzenia pomiędzy działkami nr [...] i [...]. Zdaniem właściciela nieruchomości – M.T. "dobudowa została wykonana przez mojego ojca [...]. Właścicielem nieruchomości stałem się w 1986 r. i przedmiotowa dobudowa już istniała. Nie mam wiedzy czy mój ojciec występował o pozwolenie na budowę". Podczas kontroli nie okazano pozwolenia ani zgłoszenia budowy. Dobudówka, usytuowana w odległości ok. 1,00 m od granicy z działką nr geod. [...] (droga gminna), została wykonana na fundamencie betonowym. Ściany grubości 12,00 cm wykonano z cegły piaskowo-wapiennej. Dach jednospadowy, konstrukcji drewnianej, pokryto blachą. Wody opadowe są odprowadzane na własną działkę. W ścianie od strony własnej działki wykonano bramę stalową o wymiarach 2,80 m x 1,90 m. Na podstawie mapy zasadniczej, przyjętej do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] grudnia 1987 r., (która zawiera przedmiotową dobudówkę) ustalono, że istniała ona już w 1987 r.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podał, że zgodnie z art. 103 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego, do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem, że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.
Z akt sprawy wynika, że PINB w [...] postanowieniem z [...] maja 2016 r., znak: [...], wydanym na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm.), zobowiązał M. T. do wykonania i przedłożenia w terminie do [...] lipca 2016 r. ekspertyzy stanu technicznego przedmiotowej dobudowy, sporządzonej przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane z uwzględnieniem warunków technicznych obowiązujących w okresie powstania dobudowy oraz z uwzględnieniem możliwości bezpiecznego użytkowania obiektu. Z ekspertyzy stanu technicznego dobudówki do budynku stodoły z [...] lipca 2016 r., sporządzonej przez inż. H.K., wynika, że "roboty zostały wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną, warunkami i normami prawa budowlanego, nie stwierdzono żadnych widocznych uszkodzeń elementów konstrukcyjnych budynku. Wykonane roboty budowlane nie zagrażają bezpieczeństwu mienia i zdrowiu ludzi - ich stan techniczny oceniam jako dobry. Budynek nadaje się do dalszego użytkowania". Z protokołu PINB w [...] z [...] lipca 2016 r., dotyczącego kontroli badanej dobudówki wynika, że w związku z treścią ww. ekspertyzy stanu technicznego dobudówki do budynku stodoły stwierdza się, że nadaje się ona do użytkowania i nie zagraża bezpieczeństwu mienia i zdrowia ludzi. Organ powiatowy podczas kontroli ustalił, że "stan techniczny dobudówki jest zgodny ze stanem opisanym w przedłożonej opinii technicznej" - w związku z czym stwierdzono, że dobudowa nadaje się do użytkowania. Ponadto, M.T. wniósł do protokołu o wydanie pozwolenia na jej użytkowanie.
Wobec powyższego, PINB w [...] decyzją z [...] sierpnia 2016 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 42 ust. 3 Prawo budowlanego z 1974 r., udzielił M.T. pozwolenia na użytkowanie dobudówki do budynku stodoły na działce nr geod. [...] w [...] przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w sprawie nie ma zastosowania art. 37 tej ustawy, a dobudowa spełnia warunki określone w § 13 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. z 1980 r., nr 17, poz. 62 ze zm.). Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją [...] WINB z [...] maja 2018 r., znak: [...].
Mając na uwadze powyższe, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, że rozstrzygnięcie [...] WINB z [...] maja 2018 r., utrzymujące w mocy decyzję PINB w [...] z [...] sierpnia 2016 r. w sposób rażący narusza przepisy prawa, bądź też wywołuje skutki społeczno-gospodarcze niemożliwe do zaakceptowania w praworządnym państwie prawa. Nie sposób uznać, że organ wojewódzki dopuścił się rażącego naruszenia przepisów postępowania, to jest takiego, którego charakter jest oczywisty i jednoznaczny. Świadczy o tym przede wszystkim to, że w uzasadnieniu ww. decyzji [...] WINB z [...] maja 2018 r. znalazło się zarówno uzasadnienie faktyczne, jak i prawne, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie rozstrzygnięcia nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że jest ono wewnętrznie sprzeczne, bądź też nie zawiera powodów, które, w ocenie organu, uzasadniały uchylenie decyzji o umorzeniu postępowania. W sytuacji, gdy obiekt wybudowany w okresie obowiązywania ustawy z 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm.) bez pozwolenia na budowę spełnia wymogi prawa budowlanego, wymaga on legalizacji, której formą jest pozwolenie na jego użytkowanie, wydane na podstawie art. 42 ust. 3 tej ustawy (...) Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy, inwestor, właściciel lub zarządca może przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego, co do którego wydano przewidziany w art. 40 nakaz dokonania zmian lub przeróbek, dopiero po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie, wydanego przez właściwy organ. Podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu (art. 42 ust. 3 ustawy). Sytuacja taka może nastąpić po wykluczeniu przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy. W myśl tego przepisu obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy właściwy organ stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:
1. znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub
2. powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Z powyższego wynika więc, że jeżeli w sprawie nie zostanie stwierdzone, że zachodzą wymienione okoliczności uzasadniające wydanie nakazu rozbiórki, to organ orzekający nie ma podstaw do odmowy legalizacji obiektu (zob. wyrok WSA w Kielcach z 13 listopada 2008 r. sygn. akt II SA/Ke 486/08).
GINB podał, że Wójt Gminy [...] decyzją z [...] stycznia 2017 r., znak: [...], ustalił warunki zabudowy inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego dobudowanego do stodoły na działce nr ewid. [...]. Powyższe oznacza, że obiekt jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ekspertyza sporządzona przez inż. H. K. w lipcu 2016 r. potwierdza dobry stan techniczny obiektu, który nie zagraża bezpieczeństwu ani zdrowiu ludzi. W aktach nie znajduje się dokument, który negowałby jego zapisy. Z akt sprawy nie wynika, że dobudówka spowodowałaby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Mając na uwadze powyższe GINB stwierdził, że decyzją z [...] maja 2018 r., znak: [...], [...] WINB zasadnie utrzymał w mocy decyzję organu powiatowego z [...] sierpnia 2016 r., znak: [...], udzielającą pozwolenia na użytkowanie.
W ocenie GINB, badana decyzja [...] WINB z [...] maja 2018 r. nie jest obarczona żadną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., w tym w szczególności wadą określoną w pkt 2 tego przepisu. Decyzja została wydana przez właściwy organ, na podstawie właściwego przepisu prawa, została skierowana do strony postępowania, nie dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, jest wykonalna, a jej wykonanie nie wywoła czynu zagrożonego karą. Ponadto, rozstrzygnięcie organu wojewódzkiego nie zawiera wady powodującej jego nieważność z mocy prawa.
Ustosunkowując się do zarzutu skarżącego, dotyczącego zbadania wykonanej dobudówki zgodnie z planem miejscowym dopiero w postępowaniu odwoławczym przez [...] WINB organ wskazał, że w orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, że organ odwoławczy jest obowiązany uwzględniać zmiany stanu prawnego i faktycznego sprawy zaistniałe po wydaniu zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji. Na przykład w wyroku NSA w Lublinie z 21 czerwca 1988 r. (SA/Lu 151/88, ONSA 1988, Nr 2, poz. 72) stwierdzono, że: "Organ odwoławczy, w ramach swoich uprawnień kontrolnych, ocenia materiał dowodowy, uwzględniając stan faktyczny stwierdzony w czasie wydania decyzji przez organ w pierwszej instancji, jak i zmiany stanu faktycznego, które zaszły pomiędzy wydaniem decyzji organu pierwszej instancji a wydaniem decyzji w postępowaniu odwoławczym". Na wskazaną tezę powołano się m.in. w wyroku WSA w Krakowie z 18 maja 2010 r. (I SA/Kr 579/10, Legalis) oraz wyroku WSA w Warszawie z 4 sierpnia 2009 r. (VII SA/Wa 907/09, Legalis) (R. Hauser, M. Wierzbowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2018).
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] września 2018 r., znak: [...], wniósł P.H., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji.
Skarżący ww. decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] września 2018 r. zarzucił dokonanie błędnej i niewłaściwej kontroli skarżonych nieważnościowo decyzji organów obu instancji, co niewątpliwie ma istotny wpływ na wynik sprawy, przez naruszenie:
1. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wszczęcie nowego, drugiego postępowania z urzędu, w sytuacji, gdy w tej samej sprawie trwa postępowanie z wniosku strony, co dowodzi dualizmu postępowań administracyjnych,
2. art. 6 k.p.a. poprzez wydanie decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie bez podstawy prawnej, co zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności,
3. § 59 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. nr 8, poz. 48) przez wydanie pozwolenia na użytkowanie z urzędu w sytuacji, gdy przepis prawny wymaga wniosku strony,
4. art. 42 ust. 3 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz § 59 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 20 lutego 1975 r. poprzez odstąpienie organu od stwierdzenia w decyzji, że obiekt nadaje się do użytkowania,
5. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wszczęcie i prowadzenie postępowania legalizacyjnego w stosunku do dobudówki do stodoły będącej ze stodołą jednym obiektem budowlanym, co skutkuje tym, że w celu legalizacji jednego obiektu budowanego organ prowadzi szereg postępowań legalizacyjnych,
6. art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez odstąpienie organu powiatowego od zbadania, czy samowolnie wybudowana dobudówka znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę,
7. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wszczęcie i prowadzenie postępowania legalizacyjnego w stosunku do dobudówki do stodoły w sytuacji, gdy stanowisko organów nadzoru budowlanego dotyczące braku legalności budowy nie jest oparte na żadnych dowodach, a jedynie na ich przekonaniu,
8. art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez odstąpienie organu powiatowego od wydania właścicielowi obiektu decyzji nakazującej wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami,
9. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy narusza ona w sposób rażący prawo, co winno skutkować jej uchyleniem w postępowaniu odwoławczym,
10. art. 12 k.p.a. poprzez naruszenie zasady szybkości i prostoty prowadzonego postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), uchyla ją lub stwierdza jej nieważność.
Badając legalność zaskarżonej decyzji - stosownie do dyspozycji powołanych przepisów - Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpatrywanej sprawie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z
[...] września 2018 r., znak: [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] maja 2018 r., znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] sierpnia 2016 r., znak: [...], udzielającą M. T. pozwolenia na użytkowanie dobudówki o powierzchni zabudowy 27,81 m2, powierzchni użytkowej 25,80 m2, kubaturze 70,92 m3, dobudowanej do budynku stodoły wybudowanej na działce nr geod. [...] w [...] przy ul. [...].
Na wstępie wskazać należy, że kontrolowana przez Sąd decyzja została wydana w postępowaniu nadzwyczajnym - nieważnościowym.
Stwierdzenie nieważności decyzji jest jednym z trybów nadzwyczajnych weryfikacji rozstrzygnięć ostatecznych. Celem tego postępowania jest ustalenie, czy rozstrzygnięcie organu dotknięte jest jedną z wad kwalifikowanych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Jedną z tych podstaw jest wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Zauważyć również trzeba, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o niedopuszczalne przekroczenie prawa, dodatkowo - w sposób jasny i niedwuznaczny. Podkreślić należy, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu ww. art. 156 § 1 pkt 2, stanowi kwalifikowaną postać naruszenia i nie może być interpretowane rozszerzająco. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że istnieje różnica między "zwykłym" naruszeniem prawa, a naruszeniem, które może być zakwalifikowane jako "rażące". Zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie przyjmuje się także, że niedopuszczalne jest utożsamianie każdego uchybienia z rażącym naruszeniem prawa. Naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują natomiast łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną.
Z powyższego wynika, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji, stanowi kwalifikowaną postać naruszenia prawa i nie może być interpretowane w sposób rozszerzający. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Nie chodzi tu bowiem o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 marca 1999 r., sygn. akt V SA 1970/98, Baza Orzeczeń LEX nr 50195).
Kierując się powyższym, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Przede wszystkim, w ocenie Sądu, została poprzedzona prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego orzekając w sprawie miał bowiem na względzie, że znajduje się w postępowaniu nadzorczym prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności oraz, że z uwagi na tryb w jakim orzeka, obowiązany jest kierować się stanem faktycznym i prawnym z daty badanego aktu. Miał też na względzie, co potwierdza uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia, że w tego rodzaju postępowaniu nadzwyczajnym (samodzielnym i niezależnym od postępowania zwykłego) inne są obowiązki organu, które to ukierunkowane są wyłącznie na kontrolę decyzji w aspekcie wystąpienia przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., w oparciu o zamknięty materiał dowodowy (tj. ten materiał, który posłużył do wydania badanego orzeczenia). W konsekwencji, organ ten słuszne stwierdził, że weryfikowana decyzja nie jest dotknięta wadą nieważności.
Prawidłowo przy tym organ przyjął, że zarzuty kierowane pod adresem badanej decyzji w toku postępowania przez stronę skarżącą, nie wykazały wadliwości kwalifikowanej tego aktu. Rozważając te zarzuty organ dokonał wyczerpującej ich analizy i dał temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które to zawiera ocenę badanego orzeczenia (i spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a.). W efekcie, Sąd nie znajduje podstaw do zakwestionowania orzeczenia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego i podziela ocenę tego organu w zakresie ważności badanej decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie dobudówki, dobudowanej do budynku stodoły wybudowanej na działce nr geod. [...] w [...] przy ul. [...].
Kontrolowana w trybie nieważnościowym decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] sierpnia 2016 r., znak: [...],
(utrzymana w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] maja 2018 r., znak: [...]), została wydana na podstawie art. 42 ust. 3 ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm. - wg stanu prawnego na dzień wydania kontrolowanej decyzji) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz.1332). Stosownie do wskazanego powyżej art. 103 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektu, których budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r., lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. przepisy ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. nr 38, poz. 229 ze zm.).
W sytuacji, gdy obiekt wybudowany w okresie obowiązywania ustawy z 24 października 1974 r. - Prawo budowlane bez pozwolenia na budowę spełnia wymogi prawa budowlanego, wymaga on legalizacji, której formą jest pozwolenie na jego użytkowanie, wydane na podstawie art. 42 ust. 3 tej ustawy (...). Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy, inwestor, właściciel lub zarządca może przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego, co do którego wydano przewidziany w art. 40 nakaz dokonania zmian lub przeróbek, dopiero po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie, wydanego przez właściwy organ. Podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu (art. 42 ust. 3 ustawy). Sytuacja taka może nastąpić po wykluczeniu przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy. W myśl tego przepisu obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy właściwy organ stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:
1. znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub
2. powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Z akt sprawy wynika, że przedmiotowa dobudówka wybudowana została przed 1 stycznia 1995 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Na podstawie mapy zasadniczej, przyjętej do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] grudnia 1987 r., (która zawiera przedmiotową dobudówkę) ustalono, że istniała ona już w 1987 r. Zatem prawidłowo zaskarżony organ uznał, że obiekt podlega regulacjom prawnym na podstawie ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. Kontrolowany obiekt jest położony na obszarze, na którym nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, co potwierdza pismo Wójta Gminy [...] z [...] października 2016 r. nr [...]. W związku z tym, zasadnie M.T. został zobowiązany do przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Wójt Gminy [...] decyzją z [...] stycznia 2017 r. nr [...] ustalił M. T. warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego dobudowanego do stodoły, na działce nr ewid. [...] w [...]. Powyższe oznacza, że przedmiotowy obiekt jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Natomiast z przedłożonej ekspertyzy stanu technicznego dobudówki do budynku stodoły z [...] lipca 2016 r., sporządzonej przez inż. H.K., wynika, że "roboty zostały wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną, warunkami i normami prawa budowlanego, nie stwierdzono żadnych widocznych uszkodzeń elementów konstrukcyjnych budynku. Wykonane roboty budowlane nie zagrażają bezpieczeństwu mienia i zdrowiu ludzi - ich stan techniczny oceniam jako dobry. Budynek nadaje się do dalszego użytkowania". Z protokołu PINB w [...] z [...] lipca 2016 r., dotyczącego kontroli badanej dobudówki wynika, że w związku z treścią ww. ekspertyzy stanu technicznego dobudówki do budynku stodoły stwierdzono, że nadaje się ona do użytkowania i nie zagraża bezpieczeństwu mienia i zdrowia ludzi. Organ powiatowy podczas kontroli ustalił, że stan techniczny dobudówki jest zgodny ze stanem opisanym w przedłożonej opinii technicznej, zatem dobudowa nadaje się do użytkowania. Ponadto, wskazać należy, że M.T. wniósł do protokołu o wydanie pozwolenia na jej użytkowanie. Zatem, prawidłowo Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z [...] sierpnia 2016 r., znak: [...], udzielił M.T. pozwolenia na użytkowanie dobudówki, dobudowanej do budynku stodoły wybudowanej na działce nr geod. [...] w [...] przy ul. [...]. Brak było bowiem podstaw do nakazania przymusowej rozbiórki w tej sprawie. Z uwagi na zgodność obiektu z przepisami techniczno-budowlanymi (z § 13 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki - Dz. U. z 1980 r., nr 17, poz. 62 ze zm.), nie było też potrzeby nakazywania zmian lub przeróbek na podstawie art. 40 Prawa budowlanego. W tej sytuacji, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] prawidłowo decyzją z [...] sierpnia 2016 r., znak: [...], udzielił M. T. pozwolenia na użytkowanie dobudówki do budynku stodoły na działce nr geod. [...] w [...] przy ul. [...].
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające wydanie nakazu rozbiórki, zatem organ orzekający nie ma podstaw do odmowy legalizacji obiektu.
W konsekwencji Sąd stwierdza, że GINB prawidłowo przeprowadził postępowanie w trybie nieważności i orzekł o braku wad powodujących nieważność decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z [...] maja 2018 r., znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] sierpnia 2016 r., znak: [...], udzielającej pozwolenia na użytkowanie przedmiotowej dobudówki.
Ponadto, Sąd stwierdza, że skarżący P. H. nie posiada interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] maja 2018 r., znak: [...]. Z akt sprawy wynika, że należąca do skarżącego nieruchomość przy ul. [...] w [...] (działka ewidencyjna nr [...]) położona jest w odległości około 15 metrów od granicy działki ewidencyjnej nr [...] w [...] przy ul. [...]. Natomiast odległość od granicy działki skarżącego do dobudówki objętej przedmiotem niniejszego postępowania nieważnościowego wynosi około 30 metrów. Działka skarżącego nie sąsiaduje bezpośrednio z działką na której wybudowana została przedmiotowa dobudówka; oddzielone są one bowiem działką ewidencyjną nr [...]. Powyższe informacje zostały ustalone na podstawie Systemu Informacji Przestrzennej Urzędu Gminy [...]. Ponadto, Sąd stwierdza, że skarżący nie wykazał, że kontrolowana dobudówka oddziałuje na jego nieruchomość w sposób wpływający na jego prawa, w tym prawo do zabudowy nieruchomości gruntowej zgodnie z przepisami prawa. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów prawa materialnego, które regulowałyby sytuację prawną skarżącego w powiązaniu ze zrealizowaną dobudówką.
Wbrew zarzutom skargi, Sąd nie stwierdził, aby w sprawie doszło do naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.; nie można zgodzić się ze skarżącym, że kontrolowana decyzja o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie została wydana bez podstawy prawnej.
Nie można podzielić stanowiska skarżącego, że został naruszony § 59 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego wobec wydania pozwolenia na użytkowanie z urzędu. Inwestor M.T. wniósł do protokołu z [...] lipca 2016 r. o wydanie pozwolenia na użytkowanie przedmiotowej dobudówki, zatem organ działał na wniosek inwestora.
W ocenie Sądu, nie został również naruszony art. 42 ust. 3 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz § 59 ust. 3 ww. rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 20 lutego 1975 r. wobec braku stwierdzenia zdatności do użytku wykonanego obiektu. Wskazać należy, że w aktach sprawy znajduje się protokół PINB w [...] z [...] lipca 2016 r. z kontroli badanej dobudówki, z którego wynika, że dobudówka do budynku stodoły nadaje się do użytkowania i nie zagraża bezpieczeństwu mienia i zdrowia ludzi. Organ powiatowy ustalił, że stan techniczny dobudówki jest zgodny ze stanem opisanym w przedłożonej opinii technicznej, zatem dobudowa nadaje się do użytkowania.
W niniejszej sprawie nie został również naruszony art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez odstąpienie organu powiatowego od zbadania zgodności inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Sąd ponownie wskazuje, że Wójt Gminy [...] decyzją z [...] stycznia 2017 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku inwestora, ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie przedmiotowego budynku gospodarczego dobudowanego do stodoły, na działce nr ewid. [...] w [...]. Powyższe oznacza, że przedmiotowy obiekt jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Nie można zgodzić się ze skarżącym, że organ powiatowy naruszył art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez odstąpienie od wydania właścicielowi obiektu decyzji nakazującej wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami. W niniejszej sprawie organ stwierdził zgodność obiektu z przepisami techniczno-budowlanymi (rozporządzeniem Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki - Dz. U. z 1980 r., nr 17, poz. 62 ze zm.), zatem brak było podstaw do nakazywania zmian lub przeróbek na podstawie art. 40 Prawa budowlanego.
Ponadto, Sąd stwierdza, że pozostałe zarzuty skargi również nie zasługują na uwzględnienie.
Kierując się powyższą argumentacją, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł, jak w sentencji, w trybie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło