VII SA/Wa 2718/18
WyrokWSA w Warszawie2019-05-14
Skład orzekający: Mirosława Kowalska, Artur Kuś, Wojciech Sawczuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o stwierdzeniu zdatności do użytku i udzieleniu pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego, mimo że budynek ten został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. do legalizacji samowoli budowlanej. Stwierdzono, że nie zaszły przesłanki do orzeczenia rozbiórki obiektu, a inwestor w momencie budowy posiadał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W związku z tym, stwierdzenie zdatności do użytku i udzielenie pozwolenia na użytkowanie było zasadne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi D.K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o pozwoleniu na użytkowanie budynku gospodarczego. Budynek został wybudowany w 1976 r. w warunkach samowoli budowlanej. Wcześniejsze decyzje organów obu instancji zostały uchylone przez WSA w Warszawie. W ponownym postępowaniu ustalono, że inwestor J.O. posiadał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w momencie budowy. Skarżąca podnosiła, że K.R. włamał się do budynku, przebudował go i wykorzystuje do działalności gospodarczej bez jej zgody.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Artur Kuś, sędzia WSA Wojciech Sawczuk, Protokolant sekr. sąd. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2019 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia zdatności do użytku i udzielenia pozwolenia na użytkowanie budynku oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z [...] września 2018 r., nr [...], znak: [...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1202), po rozpatrzeniu odwołania D.K. z [...] sierpnia 2018 r. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nr [...] z [...] sierpnia 2018 r., znak: [...], stwierdzającej zdatność do użytku i udzielającej pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego, zlokalizowanego na dz. ew. nr [...] obr. [...] przy ul. [...], gm. [...], pow. zabudowy 38,61 m ²- utrzymuję w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w piśmie z 7 stycznia 2016 r. D. K. wskazała: "Zawiadamiam PINB w [...], że K.R. nieposiadający żadnych praw do nieruchomości rolnej zabudowanej w [...] przy ul. [...] gm. W. K. R. garaż z blachy przy budynku mieszkalnym nr [...] zmienił dach oraz pozamieniał częściowo konstrukcję garażu i komórki, która była razem z garażem. Garaż wraz z komórką zajął w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą - krycie dachów (...). "
Zawiadomieniem z 16 lutego 2016 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] poinformował strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ww. obiektu oraz pouczył o treści art. 41 k.p.a.
Podczas czynności wyjaśniających, przeprowadzonych 12 kwietnia 2016 r. na przedmiotowej nieruchomości przez organ powiatowy, stwierdzono - "(...) budynek gospodarczy w konstrukcji mieszanej metalowo - drewnianej o wym. 5,4 m x 7,15 m i wys. w kalenicy 3,4 m, przy okapie 2,3 m, dach dwuspadowy blaszany (blacha falista). Budynek wybudowany w całości w 1962 r. wykorzystywany jako budynek gospodarczy do przechowywania narzędzi. W części budynek uległ uszkodzeniu i został uzupełniony konstrukcją drewnianą o wym. 3,65 m x 1,80 m w okresie około 3 lat temu. Roboty naprawcze wykonał J. R. przy uczestnictwie pana K. R. Stan techniczny budynku oraz fundamentów dostateczny. Wykonano zdjęcia foto (...). "
Decyzją nr [...] z [...] maja 2016 r. organ powiatowy stwierdził zdatność do użytku i udzielił pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego, zlokalizowanego na dz. ew. nr [...] obr. [...] przy ul. [...], gm. [...], pow. zabudowy 38,61 m². Decyzją nr [...] z [...] lipca 2016 r., znak: [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy w/w rozstrzygnięcie organu powiatowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 27 lipca 2017, sygn. akt VII SA/Wa 2192/16, uchylił opisane powyżej decyzje organów obu instancji. Mając na uwadze wytyczne sądu zawarte w w/w wyroku pismem z 1 marca 2018 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wezwał K.R. (pełnomocnika H. R.), A. A., D. K. i M. B. (obecnych współwłaścicieli nieruchomości) do wskazana, w wyznaczonym terminie, kto był inwestorem budowy w/w budynku, kto zrealizował inwestycję i poniósł związane z tym nakłady.
W piśmie z 23 marca 2018 r. D.K. oświadczyła, że właścicielem, użytkownikiem i inwestorem był nieżyjący J. O.
W toku postępowania wyjaśniającego PINB w [...] ustalił, że garaż został zrealizowany w 1976 r. J. O. od 1971 do 2005 r. był współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości. W opinii mgr inż. A. Ś. wskazano, że nieruchomość stanowiła współwłasność J. O. od [...].02.1971 r., co wynika z Aktu Własności Ziemi z 1976 r. Organ powiatowy uznał, że w tych okolicznościach inwestor posiadał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Spadkobiercami po zmarłym J. O. są zaś D. K. i M. B. (postanowienie Sądu Rejonowego w [...], [...] Wydział Cywilny sygn. akt [...] z dnia [...] lipca 2005 r.).
Decyzją Nr [...] z [...] sierpnia 2018 r., znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] stwierdził zdatność do użytku i udzielił pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpoznając odwołanie D. K. wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] dokonał właściwej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy, zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a argumenty podnoszone w odwołaniu pozostają bez wpływu na kształt podjętego rozstrzygnięcia.
W świetle art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie z wyrażoną w art. 7 i art. 77 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, w toku prowadzonego postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a przed wydaniem merytorycznej decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W orzecznictwie sądowo - administracyjnym podkreśla się, że uprawnienie organu do wydawania rozstrzygnięć nie zwalnia tegoż organu z obowiązku zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i wydania decyzji o treści przekonywującej pod względem prawnym i faktycznym. W/w zasady postępowania administracyjnego odnoszą się w równym stopniu do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego, jak i do stosowania norm prawa materialnego (tj. całokształtu przepisów prawnych służących załatwieniu sprawy"). Ustalenia poczynione w postępowaniu dowodowym powinny znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 Kpa: "Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa ".
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, że wcześniejsze orzeczenia organów obu instancji uchylone zostały wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w z 27 lipca 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2196/12. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że "(...) organy orzekając w trybie art. 42 ww. ustawy, z naruszeniem art. 7, 77 / 80 k.p.a., zaniechały wnikliwego zbadania wszystkich przesłanek wymienionych w art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. O ile należy zgodzić się ze stanowiskiem, że nie zachodziły okoliczności wymienione w art. 37 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 cyt. ustawy - na badanym obszarze nie obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego, jak i ze względu na obecny stan techniczny obiekt nie stwarza niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia, albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia - to nie zweryfikowano inwestycji w świetle art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974r. tj. czy nie zachodzą inne ważne przyczyny uzasadniające rozbiórkę. (...) Jest to o tyle istotne, że już w odwołaniu skarżąca podnosiła, że K. R. nie posiada żadnych praw do nieruchomości rolnej i budynków na spornej działce. Na powyższe D. K. zwróciła także uwagę w piśmie procesowym z 15 lipca 2017r. skierowanym do Sądu. Na rozprawie przed tutejszym Sądem również oświadczyła, że sprawa o zniesienie współwłasności działki nr ew. nr [...] obr. [...] przy ul. [...] toczy się od 22 lat i do tej pory nie została zakończona. W aktach sprawy znajduje się kserokopia opinii w sprawie J. O. o zniesienie współwłasności opracowana na zlecenie Sądu Rejonowego w [...] w [...] Wydziale Cywilnym w sprawie sygn. akt [...]. Na str. 2 opinii wymieniono aktualne udziały we współwłasności gospodarstwa rolnego obejmujące grunt, budynki i budowle - J.O. [...] części, H.R. [...] części i A. A. [...] części. W aktach znajduje się również kserokopia opinii uzupełniającej opracowana przez biegłego sądowego na zlecenie Sądu Rejonowego w [...] w sprawie sygn. akt [...] o zniesienie współwłasności z wniosku skarżącej i M. B. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 1989 r. (sygn. IV SA 1181/88, LexPolonica nr 299403), zgodnie z którym rozpoczęcie budowy na takiej nieruchomości (w stosunku do której inwestor nie posiadał prawa własności, ani żadnego innego tytułu prawnego upoważniającego go do dysponowania działką na cele budowlane) należy uznać za samowolne jej zajęcie, powodujące również skutki określone w przepisach ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, obligujących organy administracji państwowej do zastosowania art. 3 7 tego prawa. Własność należy bowiem do wartości szczególnie chronionych prawem, tak w przepisach Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej (art. 21 ust. 1 i 2), w przepisach prawa cywilnego, jak i w przepisach prawa budowlanego i to pod rządem wszystkich ustaw, w tym również ustawy z 1974 r. Przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane chronią bowiem prawo własności, dopuszczając możliwość zabudowy określonej nieruchomości jedynie w przypadku wykazania się przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zgodnie z art. 29 ust. 5 ww. ustawy, pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie jednostce organizacyjnej lub osobie, która wykaże prawo do dysponowania nieruchomością Przepis § 21 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (D. U. z 1975 r. Nr 8, poz. 48 ze zm.) stanowi zaś, iż do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę inwestor zobowiązany jest dołączyć odpis dokumentu stwierdzającego prawo inwestora do dysponowania nieruchomością przewidzianą pod inwestycję. Z przytoczonych regulacji wynika, iż ustawodawca nałożył na inwestora, zamierzającego zrealizować roboty budowlane, pozostające vc sferze zainteresowania organów administracji, obowiązek wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W ocenie Sądu, badanie przez organy nadzoru budowlanego w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. tytułu prawnego do nieruchomości, na której zlokalizowany jest obiekt budowlany stanowiący samowolę budowlaną, wynika z konieczności respektowania zasady ochrony własności wyrażonej w art. 21 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz konieczności zapewnienia spójności systemu prawa - rozwiązań przyjętych vi' prawie administracyjnym i prawie cywilnym.
Ratio legis art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. sprowadza się do uniemożliwienia sprawcom samowoli budowlanej ominięcie obowiązujących przepisów prawa materialnego, w tym także prawa cywilnego, regulujących stosunki własności. Interes społeczny i słuszny interes właścicieli nieruchomości wymaga, aby realizacja samowoli budowlanej nie stawiała sprawcy samowoli w sytuacji lepszej, niż sytuacja inwestora działającego zgodnie z przepisami prawa (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 1998 r., sygn. akt IV SA 759/96, LEX nr 43338). Zaniechanie badania przez organy tytułu prawnego do nieruchomości w postępowaniu rozbiórkowym prowadziłoby do wydania decyzji, której legalność - w istotnej kwestii zgodności z przepisami prawa cywilnego dotyczącymi ochrony własności, nie byłaby przez organ administracji oceniana. Co z kolei powodowałoby niepewność obywateli, co cło stanu prawnego obiektów budowlanych. Co więcej, takie działanie mogłoby prowadzić do wydania przez sąd cywilny - na podstawie przepisów o ochronie własności, nakazu rozbiórki obiektu, odnośnie którego organ nadzoru budowlanego orzekł o legalizacji samowoli budowlanej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organów będzie zatem przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem przedstawionego wyżej stanowiska Sądu, w tym ustalenie inwestora - sprawcy opisanej samowoli budowlanej bądź jego następców prawnych, a w dalszej kolejności podmioty wymienione art. 52 Prawa budowlanego, jeżeli według ustaleń organu inwestor nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Dopiero dokonanie takich ustaleń da podstawy do podjęcia decyzji o możliwości rozbiórki przedmiotowego obiektu, bądź jego legalizacji w trybie art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r."
Po tym obszernym cytacie z wyroku tutejszego Sądu, organ drugiej instancji wskazał na zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz.1369) " Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie ".
Przedmiotem niniejszego postępowania jest budynek gospodarczy położony na działce nr ew. 3 obr. Czarna 02 o wymiarach ok. 5,4 m x ok. 7,15 m i wysokości w kalenicy ok. 3,4 m, a przy okapie ok. 2,3 m, o dachu dwuspadowym z blachy falistej, wykorzystywany do przechowywania narzędzi. Według oświadczenia H.R. budynek został wybudowany w 1962 r., a około 3 lata temu uległ uszkodzeniu i został uzupełniony konstrukcją drewnianą. Stwierdzono, że stan techniczny budynku oraz fundamentów jest dostateczny. W toku prowadzonego postępowania organ powiatowy załączył do akt sprawy część dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...], [...] Wydział Cywilny, sygn. akt: [...], w tym m.in. opinię sporządzoną w celu wyceny gospodarstwa rolnego wraz zabudowaniami położonego we wsi [...], gmina [...], przy ul. [...] przez biegłego sądowego mgr. inż. A. Ś. W w/w opinii stwierdzono: "Garaż wykonany w 1976 r. z blachy płaskiej mocowanej na konstrukcji drewnianej, dach dwuspadowy kryty blachą. Posadzka betonowa; wrota z blachy płaskiej. Stan techniczny garażu zły, blacha silnie skorodowana. Powierzchnia zabudowy 7,30 ni x 5,60 m = 40,90 m2. Stopień zużycia technicznego garażu określono na S- = 80% (...). " Na tej podstawie organ I instancji uznał jako wiarygodną datę budowy przedmiotowego budynku gospodarczego rok 1976. Ponadto organ powiatowy wskazał, że dokumentacja fotograficzna wykonana podczas oględzin przeprowadzonych w 12 kwietnia 2016 r. oraz zamieszczona w w/w opinii biegłego sądowego potwierdza, że wymieniono w nim pokrycie dachu, część blachy oraz częściowo okładzinę blaszaną zamieniono na drewnianą. Inwestor nic dysponuje pozwoleniem na budowę przedmiotowego budynku gospodarczego, a zatem powstał on w warunkach samowoli budowlanej. Ponadto ma laką samą powierzchnię zabudowy, a zatem nie został rozbudowy.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że powyższe ustalenia organu powiatowego należy uznać za prawidłowe.
Bezspornie, w niniejszym postępowaniu, zastosowanie mają przepisy ustawy z 24 października 1974 r. - Prawo budowlane. Budowa przedmiotowego budynku gospodarczego została zakończona w II połowie lat 70-tych. Obecnie obowiązująca ustawa z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane przewiduje możliwość zastosowania w stosunku do obiektu zrealizowanego w warunkach samowoli budowlanej przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. Jak wskazano w art. 103 tej ustawy: "ust. 1. Do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2. ust. 2. Przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, ust. 3. Właściwość organów do załatwiania spraw, o których mowa w ust. 1, określa się na podstawie przepisów ustawy". Wpływ nowego prawa na stosunki powstałe pod rządami prawa dotychczasowego uregulowany został w przepisie przejściowym art. 103 w/w ustawy. W ustępie pierwszym tego artykułu przyjęto, że do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy z zastrzeżeniem ust. 2. W ust. 2 wskazano zaś, że przepisu art. 48 Prawa budowlanego nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przez dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne (tak jak to miało miejsce w omawianej sprawie, roboty budowlane wykonywane w 2013 r. nie polegały na budowie obiektu). Do tych obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Zatem regułą podstawową wynikającą z art. 103 ust. 1 oraz z art. 107 ust. 1 Prawa budowlanego jest stosowanie nowej ustawy. Wyjątek od powyższej reguły zamieszczono w art. 103 ust. 2. Wyjątek ten dotyczy wyłącznie art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r., to jest obiektów budowlanych zrealizowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, których budowę zakończono przed dniem 1 stycznia 1995 r. lub w stosunku do których przed 1 stycznia 1995 r. wszczęto postępowanie administracyjne, lecz do tego dnia go nie zakończono. W wymienionych przypadkach należy stosować przepisy starego prawa.
Także Wojewódzki Sąd Administracyjny w ww. wyroku z 27 lipca 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2196/12 potwierdził prawidłowość prowadzenia postępowania legalizacyjnego w oparciu o przepisy Prawa budowlanego z 1974 r.
W myśl art. 37 ust. 1-2 Prawa budowlanego z 1974 r. " 1. Obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. 2. Terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce albo o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1’’.
Organ drugiej instancji podkreślił, że orzeczenie rozbiórki na podstawie wyżej cytowanego art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. może nastąpić wyłącznie w przypadku spełnienia wymienionych w jego dyspozycji przesłanek - obiekt taki musi znajdować się na terenie nieprzeznaczonym pod zabudowę danego typu bądź też powoduje zagrożenie dla osób i mienia lub niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Jeżeli nie stwierdzi się zaistnienia w/w przesłanek, a obiekt odpowiada przepisom szczególnym, stosownie do treści art. 42 ust. 3 Prawa budowlanego z 1974 r. organ nadzoru budowlanego wydaje pozwolenie na jego użytkowanie, które jest jednocześnie stwierdzeniem zdatności obiektu do użytkowania.
W ocenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego organ powiatowy słusznie uznał, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki do orzeczenia rozbiórki przedmiotowego obiektu wskazane w art. 37 ust. 1-2 Prawa budowlanego z 1974 roku. Działka o nr ew. [...] obr. [...] położona w [...], przy ul. [...] znajduje się na obszarze, dla której gmina [...] nie ma obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co wyłącza możliwość orzeczenia przez organ nadzoru budowanego rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. w stosunku do wybudowanych bez pozwolenia na budowę obiektów.
Rozbiórka obiektu nie jest również konieczna z uwagi na stwierdzenie niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, ponieważ przedmiotowy budynek gospodarczy znajduje się w dostatecznym stanie technicznym, co potwierdza treść sporządzonego 12 kwietnia 2016 r. protokołu oględzin oraz załączona do niego dokumentacja zdjęciowa. Brak zaistnienia ww. przesłanek, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. potwierdził także Wojewódzki Sąd Administracyjny w cytowanym powyżej wyroku z 27 lipca 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2196/12.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że brak jest również podstaw do przyjęcia, że zachodzą "inne ważne przyczyny" uzasadniające rozbiórkę, o których mowa w art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r.
W ramach niniejszego postępowania, zgodnie z zaleceniami wyroku wydanego w niniejszej sprawie (szeroko cytowany powyżej) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] przeprowadził postępowanie wyjaśniające, celem ustalenia czy w momencie rozpoczęcia prac inwestor posiadał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Ustalił, że garaż został zrealizowany w 1976 r. a inwestorem i użytkowaniem tego budynku był J. O., który od 1971 r. do 2005 r. był współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości. W opinii mgr inż. A. Ś. wskazano, że nieruchomość stanowiła współwłasność J. O. od 4 lutego 1971 r., co wynika z Aktu Własności Ziemi z 1976 r. Tym samym organ powiatowy prawidłowo uznał, że inwestor posiadał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Spadkobiercami po zmarłym J. O. są D. K. i M. B. (postanowienie Sądu Rejonowego w [...], [...] Wydział Cywilny sygn. akt [...] z dnia [...] lipca 2005 r.). Obecnie współwłaścicielami nieruchomości są M. B., P. D. K., H. R. i A. A. Z pisma P. D. K. z 27 kwietnia 2016 r. wynika, że J. O. przed śmiercią dał jej klucze do tego budynku i tylko ona miała do niego dostęp. Późniejsze roboty budowlane wykonane w obiekcie wykonał K. R., mimo braku zgody współwłaścicielki nieruchomości, spadkobierczyni J. O. - D. K.. Natomiast w piśmie z 30 maja 2016 r., D. K. oświadczyła, że K. R. włamał się do budynku i po wykonaniu w nim robót wykorzystuje go do prowadzenia działalności gospodarczej, tj. przechowuje w nim narzędzia i materiały.
Jak zasadnie stwierdził organ pierwszej instancji, J.O. był inwestor posiadał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w dacie budowy budynku, zaś K. R. nie posiada takiego prawa, nie był też inwestorem owej samowoli budowlanej jest użytkownikiem budynku za zgodą H. R. (współwłaścicielki), ale bez zgody D. K. (współwłaścicieli nieruchomości). Jakkolwiek K. R. wykonał roboty budowlane w w/w budynku polegające na wymianie pokrycia dachu, części blachy oraz zmianę części okładziny blaszanej na drewnianą bez zgody D. K., to należy zgodzić się z organem powiatowym, że na wykonanie w/w robót budowlanych nie jest wymagane uzyskania pozwolenia na budowę. Powyższe nie uzasadnia uznania K. R. za inwestora w/w budynku.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że organ powiatowy słusznie uznał - przedmiotowy budynek gospodarczy jest zdatny do użytku, a tym samym zasadne jest wydanie pozwolenia na jego użytkowanie na podstawie art. 42 ust. 3 Prawa budowlanego z 1974 r.
Obowiązkiem organu jest zakończenie postępowania w sprawie samowoli budowlanej, poprzez wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (stwierdzającej zdatność do użytkowania), które to rozstrzygnięcie jest formą legalizacji samowoli budowlanej. Końcowym etapem legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego jest zatem wydanie pozwolenia na użytkowanie na podstawie art. 42 ust. 3 w/w ustawy. Stosownie do brzmienia w/w artykułu, podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie zdatności do użytkowania wykonanego obiektu, co niewątpliwie miało miejsce w przedmiotowym przypadku.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w nawiązaniu do stanowiska odwołującej się wskazał, że podnoszone kwestie dot. użytkowania obiektu przez osobę, która nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości nie należy do organów nadzoru budowlanego i w stanie faktycznym sprawy pozostają bez wpływu na treść niniejszego rozstrzygnięcia. Roszczeń w tym zakresie skarżąca może dochodzić na drodze postępowania cywilnego. Kwestia budowy kolejnego obiektu, nowej komórki i połączenie jej z budynkiem garażowym nie jest objęta niniejszym postępowaniem administracyjnym. Organowi I instancji nie można zarzucić obrazy przepisów prawa materialnego, jak też procesowego, które mogłoby uzasadniać odmienne rozstrzygnięcie sprawy. W ramach prowadzonego postępowania w niniejszej sprawie powiatowy organ nadzoru budowlanego wyczerpująco zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy jak również dokonał oceny zebranego materiału dowodowego zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami zawartymi w k.p.a.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie wniosła D.K., dochodząc uchylenia zaskarżonej decyzji zwrotu kosztów postępowania. Podniosła, że decyzja wydana została niezgodnie z dokumentami i stanem faktycznym obiektu. K. R. włamał się do budynku, objął go w użytkowanie bez żadnego prawa, dysponował nim na cele gospodarcze, przebudował dostawiając nowa komórkę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone orzeczenie odpowiada przepisom prawa.
Sąd w pełni podziela ustalenia i argumentację organu, które legły u podstaw rozstrzygnięcia podjętego w zaskarżonym orzeczeniu. Ocenia je jako prawidłowe, wyczerpujące. Przyjmuje za własne.
Kluczowe dla oceny zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji było to, że organy orzekały po tym jak tutejszy Sąd, opisanym i cytowanym powyżej wyrokiem, uchylił wcześniejsze orzeczenia organów obu instancji .
Zasadnie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał na art. 153 p.p.s.a. Powtórzy - zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Tym samym, rolą sądu kontrolującego obecnie zaskarżoną decyzję było w szczególności zbadanie tego, czy ta decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, odpowiadają wytycznym zawartym w uzasadnieniu ww. wyroku.
Sąd stwierdza, że sprawa została rozpoznana prawidłowo z pełnym odniesieniem się do wskazanej przez Sąd okoliczności.
Już w toku poprzedniego postępowania dla kontroli bytu prawnego przedmiotowego obiektu organy zastosowały ustawę Prawo budowlane z 1974r. Spotkało się to z pełną aprobatą Sadu wyrażoną w uzasadnieniu ww. wyroku. Jedyną okolicznością jaką w ocenie Sądu nie wyjaśniono było to, kto był inwestorem oraz czy dysponował prawem do nieruchomości na której powstał budynek.
W toku ponownego rozpoznania sprawy uzupełniono w tym zakresie postępowanie dowodowe. Ustalono - obecnie władający obiektem nie był inwestorem, inwestor nie żyje, budując obiekt był współwłaścicielem nieruchomości, obecnie pozostającej w ustalonym jak wyżej kręgu współwłaścicieli.
W ocenie Sądu organ, stosując się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu ww. wyroku, prawidłowo ocenił , że nie zachodzi żądna z przesłanek wymienionych w art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Tym samym nie ma przeszkód do orzeczenia po myśli art. 42 ust. 3 ww. ustawy o zdatności tego obiektu do użytku.
Sąd podkreśla naruszenie, spokojnego posiadania budynku przez skarżącą, pozostawało bez wpływu na postępowanie organów nadzoru budowlanego. Dotyczy zagadnienie uregulowanego w kodeksie cywilnym i związanej z tym możliwej procedury przed sądem powszechnym.
Podobnie, po za tym postępowaniem pozostawała kwestia wzniesienia kolejnego obiektu budowlanego, komórki na przedmiotowej nieruchomości. W odniesieniu do tego obiektu skarżąca, jeżeli uzna to za zasadne, może dochodzić interwencji nadzoru budowlanego.
Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji w trybie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło