VII SA/Wa 2731/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. Z. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej i stwierdzenia, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa postanawia: odmówić S. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek S. Z., dalej skarżący, o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł on o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Ma 75 lat. Utrzymuje się z dochodu z emerytury w wysokości 998 zł. Posiadany majątek obejmuje budynek mieszkalno-gospodarczy o pow. 200 m2, grunt rolny o powierzchni 1,3 ha (oddany w dzierżawę), las o powierzchni 1,5 ha. Skarżący posiada samochód osobowy audi o wartości około 15 tys. zł. Wskazał, że nie ma kredytów, nie płaci alimentów, z dzierżawy nie uzyskuje dochodów, na lekarstwa wydaje około 150 zł miesięcznie, koszty eksploatacji wynoszą około 130 zł. Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 2731/14 starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący, w ustawowym terminie, złożył do tut. Sądu sprzeciw od ww. postanowienia z dnia 22 grudnia 2015 r. W uzasadnieniu podniósł, że wykazał okoliczności uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie zgodził się, że jest w stanie pokryć koszty postępowania. Podniósł, że emerytura nie wystarcza nawet na bieżące wydatki, zatem skarżący zmuszony jest się zapożyczać. Dodał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu własnym, nawet w części, więc uzasadnione jest przyznanie skarżącemu prawa pomocy. Podkreślił, że ze względu na wiek nie jest w stanie gospodarować posiadaną nieruchomością rolną i nie osiąga z niej żadnego dochodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania oraz opłacić samodzielnie zawodowego pełnomocnika, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu własnym i rodziny. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko do osób w trudnej sytuacji materialnej, a więc osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ833/11). Ostatecznie do sądu należy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się jedynie do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub też nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek, a także obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia niezbędnych środków finansowych. Sąd może kierować się w tym względzie wyłącznie przesłankami wynikającymi z art. 246 p.p.s.a. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Odmawiając skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Sąd miał na względzie obecny etap postępowania sądowego, a w szczególności okoliczność, że obecnie na skarżącym nie ciążą żadne koszty. Sąd uwzględnił, że skarżący w niniejszym postępowaniu sądowym uiścił wszystkie wymagane koszty sądowe, zatem był w stanie wygospodarować środki finansowe na ich pokrycie, a ponadto jest reprezentowany w niniejszym postępowaniu sądowym przez profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy i okoliczności sprawy wynika, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z dochodu z emerytury w wysokości 998 zł. Posiadany majątek obejmuje budynek mieszkalno-gospodarczy o pow. 200 m2, grunt rolny o powierzchni 1,3 ha (oddany w dzierżawę), las o powierzchni 1,5 ha. Skarżący posiada samochód osobowy audi o wartości około 15 tys. zł. Wskazał, że nie ma kredytów, nie płaci alimentów, z dzierżawy nie uzyskuje dochodów, na lekarstwa wydaje około 150 zł miesięcznie, koszty eksploatacji wynoszą około 130 zł. Przyznając prawo pomocy nie można abstrahować od tego, jakie koszty w konkretnym postępowaniu osoba wnosząca o przyznanie tego prawa, będzie zobowiązana ponosić. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że brak jest podstaw by stwierdzić, iż skarżący nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym bardziej, że na obecnym etapie postępowania sądowego nie ciążą na skarżącym żadne koszty. W niniejszej sprawie koszty postępowania zostały już poniesione przez stronę samodzielnie, tj. wpis sądowy, wpis od skargi kasacyjnej, opłata za uzasadnienie wyroku. Z uwagi na to, że na skarżącym nie ciąży obowiązek poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych, uzasadnionym jest odmowa przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Nie pozbawi to bowiem strony, ani nie utrudni jej dochodzenia praw przed sądem. Z uwagi jednak na zarzuty zawarte w sprzeciwie wyjaśnić należy, że skarżący nie jest osobą na tyle ubogą, by w sprawie zasadne było zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca posiada budynek mieszkalno-gospodarczy, nieruchomość rolną oddaną w dzierżawę, las, samochód osobowy. Z danych zawartych we wniosku nie przedstawia się zatem obraz wnioskodawcy jako osoby ubogiej, a tylko takim osobom należy przyznawać prawo pomocy. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, by spełniał ustawową przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji.