VII SA/Wa 2744/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi W. N. i C. N. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: 1. oddalić wniosek adw. M. B. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, 2. przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. M. B. kwotę 147,60 zł (sto czterdzieści siedem złotych sześćdziesiąt groszy), w tym kwotę 27,60 zł (dwadzieścia siedem złotych sześćdziesiąt groszy), stanowiącą 23% podatku VAT - tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, obejmującej sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 22 lutego 2017 r. przyznano W. N. i C. N. prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Na tej podstawie Okręgowa Rada Adwokacka w [...] pełnomocnikiem skarżących wyznaczyła adw. M. B. Wyrokiem z dnia 26 października 2017 r., po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. N. i C. N. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2016 r. Adw. M. B. złożył w imieniu skarżących wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Następnie, po otrzymaniu odpisu wyroku z uzasadnieniem, w dniu 27 grudnia 2017 r. adw. M. B. nadesłał opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku, złożył również wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej za reprezentowanie skarżących przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie oraz za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku. W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, zwanej dalej p.p.s.a.) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W pierwszej kolejności należy odnieść się do wniosku adw. M. B. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej za reprezentowanie skarżących w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Zgodnie z art. 29 Prawa o adwokaturze koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ponosi Skarb Państwa. W orzecznictwie podkreśla się, że skoro przewidziany w tym przepisie obowiązek Skarbu Państwa ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu dotyczy pomocy "udzielonej", to powstaje jedynie w przypadku podjęcia przez adwokata czynności związanych bezpośrednio z udzieleniem pomocy stronie, dla której został on wyznaczony. Udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 października 2007 r. II FZ 515/07 Lex nr 1011762, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 lutego 2008 r. II SA/Bk 835/07 Lex nr 479299). W orzecznictwie akcentuje się również, iż ze względu na opłacanie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu ze środków publicznych sąd / referendarz sądowy ma zarazem uprawnienie, jak i obowiązek ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. Jak wynika natomiast z akt niniejszej sprawy, adw. M. B. do czasu zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji nie podjął żadnych czynności, które można by uznać za faktyczne udzielenie skarżącym pomocy prawnej w tym postępowaniu. Za udzielenie takiej pomocy nie może być bowiem uznane samo zapoznanie się z aktami sprawy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 września 2013 r. sygn. I OZ 768/13 LEX nr 1409755, z dnia 25 października 2011 r. sygn. I OZ 790/11 LEX nr 1069714, z dnia 7 kwietnia 2015 r. sygn. I FZ 61/15 LEX nr 1681556). W ocenie referendarza sądowego brak jest zatem w niniejszej sprawie możliwości uznania, że doszło do faktycznego udzielenia skarżącym w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pomocy prawnej, która mogłaby stanowić podstawę do przyznania wynagrodzenia w oparciu o art. 250 p.p.s.a. Pełnomocnikowi przysługuje natomiast wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną obejmującą sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej w tym zakresie podlega rozpoznaniu w oparciu o przepisy obowiązującego od dnia 2 listopada 2016 r. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714). Zgodnie z § 22 rozporządzenia do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe - do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Wyrok kończący postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie został wydany w dniu 26 października 2017 r., a zatem już po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. Do ustalenia wynagrodzenia dla adw. M. B. za czynności podjęte po wydaniu wyroku przez sąd pierwszej instancji zastosowanie znajdą zatem przepisy aktualne. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4. Ustalenie opłaty w wysokości wyższej, a nieprzekraczającej 150% opłat określonych w rozdziałach 2-4, następuje z uwzględnieniem: nakładu pracy adwokata, w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu; wartości przedmiotu sprawy; wkładu adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie; stopnia zawiłości sprawy, w szczególności trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności (§ 4 ust. 2 pkt 1 - 4). Stosownie do § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia opłaty w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynoszą 50% opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji sprawy nie prowadził ten sam adwokat - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Jak wynika z akt sprawy, adw. M. B., który został wyznaczony pełnomocnikiem skarżących jeszcze na etapie postępowania przed sądem pierwszej instancji, sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 26 października 2017 r. W ocenie referendarza sądowego, mając na uwadze nakład pracy pełnomocnika, a także charakter przedmiotowej sprawy (stopień jej zawiłości), należało ustalić opłatę w wysokości wynikającej z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 1 rozporządzenia. Opłatę tę zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług. Z uwagi na powyższe, na podstawie powołanych przepisów oraz art. 258 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.