VII SA/Wa 2747/12

Maciej Majewski referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku U.K. i S. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi U. K. i S. K. na decyzję Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2012 r. znak: [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej postanawia: odmówić U. K. i S. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęły na formularzach PPF wnioski U. K. i S. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Z uwagi na okoliczność, że wnioskodawcy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe ich wnioski rozpoznano łącznie niniejszym postanowieniem. Wnioskodawcy podali, że gospodarstwo domowe prowadzą wspólnie z córką i synem. Utrzymują się z prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz z działalności gospodarczej prowadzonej przez S. K. Łączny wskazany dochód to 2750 zł. Syn wnioskodawców ma 19 lat, córka 12 lat. Posiadają dom o pow. 120 m2, gospodarstwo rolne o pow 7,3 ha. S. K. płaci 500 zł. alimentów na córkę z pierwszego małżeństwa. U. K. wskazała, że w związku z niniejszą sprawą zmuszona była zadłużyć się u rodziny. S. K. dodał, że uzyskiwane dochody wystarczają na przeżycie, jednakże nie ma możliwości ponoszenia dodatkowych wydatków. Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 24 kwietnia br. wnioskodawcy zostali zobowiązani do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do: - podania w przybliżeniu stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym i domu (żywność, opłaty stałe, leki, media, itp.), - podania jakiego rodzaju działalność rolniczą (działy specjalne, uprawa ziemi, hodowla zwierząt) prowadzą wnioskodawcy - należało wskazać także wielkość areału podlegającego określonym zasiewom oraz wskazać rodzaj i ilość posiadanego inwentarza, - podania jakiego rodzaju działalność gospodarczą prowadzi S. K., - podania czy otrzymują środki dofinansowania do gospodarstwa rolnego w ramach programów Unii Europejskiej - podania czy i jaki wnioskodawcy posiadają sprzęt rolniczy, - nadesłania zaświadczenia z urzędu gminy o dochodach osiągniętych w gospodarstwie rolnym, - wskazania czy wnioskodawcy otrzymują świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak, należało nadesłać ostatnie decyzje przyznające pomoc, - podania czy wnioskodawcy otrzymują pomoc materialną bądź finansową od rodziny, bądź osób trzecich, jeśli tak należało wskazać na czym ona polega, - nadesłania kopii dokumentu PIT z rozliczeniem podatku za rok 2012 ew. za 2011, w przypadku niezłożenia dokumentu za 2012 rok, - nadesłania kopii wyciągu z rachunku bankowego wnioskodawców za ostatnie 3 miesiące. Na wykonanie ww. zarządzenia zakreślono termin 7 dni pod rygorem rozpatrzenia wniosku tylko w oparciu o zgromadzone materiały. Wnioskodawcy w odpowiedzi na ww. zarządzenie wskazali, że S. K. prowadzi działalność polegającą na wykonywaniu usług ślusarskich, natomiast wspólnie prowadzą działalność rolniczą mieszaną, posiadają 2 krowy, 1 młodzież, 3 maciory, 9 prosiąt, ciągnik rolniczy z 1968 r., ciągnik rolniczy z 1976 r., 1 pług z 1981 r., kultywator z 1982 r., brony ciągnikowe z 1991 r., przyczepę z 1978 r. Dodali, że ww. sprzęt otrzymali po rodzicach razem z gospodarstwem rolnym. Podali, że urząd gminy nie wystawia zaświadczenia o dochodach, nie otrzymują żadnej pomocy z Unii Europejskiej, od Państwa Polskiego, od osób trzecich, czy rodziny. Dodali, że ponoszą następujące wydatki podatek gruntowy 1298 zł., węgiel 4 tony – 3560 zł., drzewo opałowe – 500 zł., nawozy – 3 tony – 5220 zł., olej napędowy 4240 zł., olej do silników 400 zł., leki 80 zł., pozostałe życiowe wydatki – 1000 zł. Areały zasiewów to żyto 4,83 ha, pszenica 0,5 ha, ziemniaki 0,5 ha, użytki zielone 0,6 ha, łąka 1,5 ha. Do pisma dołączono zaświadczenie z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 23 stycznia 2012 r. nakaz płatniczy podatku za 2012 r. wyciągi bankowe za ostatnie trzy miesiące. W niniejszej sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy, które może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych bądź ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Obejmuje zatem osoby ubogie, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W przedmiotowej sprawie wnioskodawcy nie wykazali, aby ich sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W ocenie orzekającego, z okoliczności sprawy nie wynika by strona znajdowała się w trudnej sytuacji majątkowej. Pamiętając, że prawo pomocy może być przyznawane osobom ubogim, które w ogóle nie posiadają dochodów lub te które mają są na tyle niskie, że nie wystarczą na pokrycie kosztów sądowych, wskazać należy, ze wnioskodawców nie można zaliczyć do tego grona osób. Z nadesłanych materiałów wynika, że dochód rodziny w ostatnich trzech miesiącach wyniósł średnio 5 875 zł. (17 627 zł/ 3 m-ce). Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą (usługi ślusarskie), a ponadto wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo rolne o pow. 7,3 ha. W gospodarstwie tym posiadają sprzęt rolniczy (min. dwa ciągniki, kultywator). Okoliczności te nie wskazują na trudną sytuację strony. Wprawdzie dostrzec należy, że jak wynika z załączonych wyciągów bankowych praktycznie całkowity dochód strony przeznaczany jest na utrzymanie (strona na dzień 30 kwietnia 2013 r. posiadała na koncie 37 zł., przy czym środki pozostające do dyspozycji wynosiły 2 487 zł.), jednakże wobec nienadesłania dokumentu źródłowego w postaci kopii dokumentu PIT za 2012 r. nie można zweryfikować, czy stan ten jest stały, czy przejściowy. Należy również wskazać, o czym była mowa w poprzednim zdaniu, że wnioskodawcy nie nadesłali kopii dokumentu PIT z rozliczeniem za 2012 r. pomimo, że jak wynika z załączonego wykazu urząd skarbowy zwrócił wnioskodawcom nadwyżkę pobranego podatku. Brak przedłożenia, pomimo wezwania, tej informacji źródłowej potwierdzającej faktyczne dochody i uszczegółowiających sytuację majątkową, jak i ją potwierdzających w znaczeniu dowodowym, nie może być okolicznością przemawiającą za przyznaniem prawa pomocy. Wnioskodawcy nie przedstawili jednocześnie jakichkolwiek wyjaśnień, które dałyby odpowiedź na pytanie dlaczego nie nadesłali ww. kopii dokumentu. Reasumując wskazać należy, że przedstawiony stan majątkowy strony nie wskazuje by wnioskodawców można zaliczyć do osób ubogich, których nie stać na pokrycie kosztów sprawy i opłacenie zawodowego pełnomocnika. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.