VII SA/Wa 276/18

Dnia 23 maja 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2018 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu skarżącego J. J. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2018 r. w przedmiocie prawa pomocy sprawy ze skargi J. J. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] grudnia 2017 r., znak: [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej postanawia utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2018 r. odmawiające J. J. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący J. J. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. W założonym formularzu PPF wnioskodawca opisując swój stan majątkowy wskazała, że jest posiadaczem mieszkania o powierzchni 58 m2. Gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną i synem. Łączne dochody jego oraz żony wynoszą 6.017,48 zł netto miesięczne. Jako wydatki wskazał: 633 zł – rata kredytu, 730 zł – czynsz za mieszkanie, - 170 zł – prąd i gaz, 300 – telefon i internet, 250 zł – leczenie, 220 zł – ubezpieczenie mieszkania, 3.000 zł na rok – ubezpieczenie samochodu. Ponadto wnioskodawca wskazał, że spłaca pożyczkę u rodziny z tytułu spłacenia kredytu ojca w wysokości 800 zł. Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2018 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił J. J. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Skarżący w dniu 30 kwietnia 2018 r. wniósł sprzeciw od ww. postanowienia wskazując, że jego sytuacja finansowa jest bardzo zła. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej jako "P.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Z przepisów tych wyraźnie wynika, że jedynym kryterium, jakim kieruje się sąd rozpatrując wniosek w przedmiocie prawa pomocy, są możliwości finansowe wnioskującego. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy, świadczy o tym użyty we wskazanym przepisie zwrot: "gdy (osoba fizyczna) wykaże". Znajduje to dodatkowe potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a. in principio, który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radca prawnym, doradca podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Wykazanie braku środków niezbędnych do pokrycia kosztów postępowania jest warunkiem niezbędnym do uzyskania ulgi w postaci prawa pomocy, nie kreuje jednak po stronie skarżącej roszczenia o jego przyznanie. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć zatem miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy istnieje realne zagrożenie nie zrealizowania przez stronę przysługującego jej prawa do sądu. Stanowisko to potwierdzone zostało w orzecznictwie i piśmiennictwie (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C.H.Beck, wydanie 2, Warszawa 2013, s. 855-856). Skarżący powinien zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wobec tego, stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., jego obowiązkiem było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. We wniosku z dnia 26 marca 2018 r. o przyznanie prawa pomocy zakresie całkowitym, skarżący wskazał, że posiada stałe dochody oraz majątek. Skarżący w sprzeciwie podniósł iż jego dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w ostaniem czasie spadły o ponad 80%. To jednak nie ma większego wpływu na ogólną ocenę jego sytuacji materialnej. Znaczną część dochodów jego rodziny stanowią dochody jego żony w tytułu umowy o pracę oraz umowy cywilnoprawne, co łącznie stanowi 3.647.48 złotych netto miesięczne. Ponadto skarżący osiąga także dochody spoza działalności gospodarczej, z tytułu umowy o pracę w wysokości 1.615 złotych netto miesięczne. W takim stanie nie można zatem stwierdzić, że sytuacja finansowa skarżącego jest na tyle trudna, aby nie był w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjenego. Należy podzielić stanowisko starszego referendarza sądowego, że dochód wnioskodawcy jest, co do zasady, obciążony koniecznością spłaty kredytów, jednakże spłata kredytów, czy innych zobowiązań prywatnych nie może mieć pierwszeństwa przed wydatkami publicznoprawnymi do jakich zalicza się między innymi koszty sądowej. Sąd zwraca w tym miejscu uwagę, że przyznanie prawa pomocy jest zależne od wykazania przez osobę fizyczną, nie tyle, że nie posiada żadnego majątku, ale że nie jest w stanie samodzielnie ani z pomocą najbliższych członków rodziny ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W rozpoznawanej sprawie, mając na uwadze całokształt okoliczności, słusznie referendarz sądowy stwierdził, że skarżący nie wykazał, iż jego sytuacja materialna jest tego rodzaju, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie poprzez odstąpienie od zasady ponoszenia kosztów sądowych z własnych środków i przerzucenie kosztów tego postępowania na Państwo. Referendarz sądowy zasadnie więc odmówił skarżącemu udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie i w sposób właściwy stanowisko to uzasadnił. Wnioskodawca nie zdołał wykazać, że spełnia ustawowe przesłanki skutkujące uwzględnieniem jego wniosku. Stanowiska tego również nie zdołał obalić wniesionym sprzeciwem. Z tych względów Sąd podzielił stanowisko referendarza, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek przemawiających za uwzględnieniem jego wniosku w żądanym zakresie. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż skarżący posiada stały dochód. Tym samym skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie wygospodarować środków finansowych na pokrycie kosztów niniejszego postępowania, które na obecnym etapie stanowią wpis od skargi w kwocie 100 zł. Wobec powyższego, na podstawie art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.