VII SA/Wa 2762/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, sędzia WSA Maria Tarnowska, Protokolant st. ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi "[...]" Sp. j. z siedzibą w [...] o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2017 r. sygn. akt VII SA/a 772/17 oddala skargę o wznowienie postępowania VII SA/Wa 2762/17 UZASADNIENIE Wyrokiem z 20 czerwca 2017r. w sprawie sygn.akt VII SA/Wa 772/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę " [...]" Sp.j. z siedzibą w [...] na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] lutego 2017r. znak [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 50.000 zł. W dniu 30 listopada 2017r. ( data nadania w urzędzie pocztowym) " [...]" Sp.j. z siedzibą w [...] złożyła do tutejszego Sądu skargę o wznowienie postępowania zakończonego w/w wyrokiem. Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem oraz jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi o wznowienie spółka podniosła, że została pozbawiona udziału w postępowaniu sądowym, bowiem zawiadomienie dla pełnomocnika skarżącej o terminie rozprawy w dniu 20 czerwca 2017r., wbrew adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu , nie zostało dwukrotnie awizowane. Na powyższe okoliczności skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z zaświadczenia Urzędu Pocztowego [...] z dnia [...] listopada 2017r. oraz z dnia [...] listopada 2017r., wyciągu z księgi korespondencji pełnomocnika skarżącej- na okoliczność, że w dniu 2 maja 2017r. oraz w dniu 10 maja 2017r. nie dokonano awizacji przesyłki zawierającej zawiadomienie o rozprawie w dniu 20 czerwca 2017r., a także wydruku z elektronicznego systemu śledzenia przesyłek. Ponadto skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków : [...] i [...] na okoliczność, iż w dniach 2 i 10 maja 2017r. nie było próby doręczenia przesyłki sądowej w siedzibie Kancelarii ani pozostawienia awiza. O fakcie przeprowadzenia rozprawy w dniu 20 czerwca 2017r. i wydania w tym dniu wyroku w sprawie VII SA/Wa 772/17,pełnomocnik skarżącej dowiedziała się w trakcie podawania ustnych motywów wyroku z dnia 10 listopada 2017r. w sprawie VII SA/Wa 1535/17. Organ skargę o wznowienie postępowania pozostawił do uznania Sadu jednocześnie wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. W tym miejscu przypomnieć należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada niewzruszalności prawomocnych orzeczeń sądowych (art.170 p.p.s.a.). Przepisy określające warunki, w których może nastąpić uchylenie lub zmiana takich orzeczeń, muszą być zatem, jako wyjątek od wspomnianej reguły, interpretowane ściśle. Obalenie prawomocnego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego lub wojewódzkich sądów administracyjnych możliwe jest między innymi w wyniku wznowienia postępowania sądowego. Instytucja wznowienia postępowania sądowego nie zawsze daje jednak stronom prawo do pełnej kontroli kwestionowanego orzeczenia. Postępowania ze skargi o wznowienie postępowania ogranicza się bowiem do ponownego rozpatrzenia sprawy, ale wyłącznie w granicach wskazanych przez stronę przesłanek, które muszą mieścić się w ściśle określonych prawem podstawach wznowienia postępowania (art. 271, art. 272 § 1 i 3 oraz art. 273 p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 275 p.p.s.a. do wznowienia postępowania z przyczyn nieważności właściwy jest sąd, który wydała zaskarżone orzeczenie W rozpoznawanej sprawie skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w ustawowym terminie i opiera się na ustawowych podstawach wznowienia postępowania przewidzianych w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Dodać należy, że pełnomocnik skarżącego wniosła o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 czerwca 2017r. w sprawie sygn.akt VII SA/Wa 772/17. Pełnomocnik skarżącej o wyroku dowiedziała się w dniu 10 listopada 2017r., skarga o wznowienie została wniesiona w dniu 30 listopada 2017r. ( data nadania w urzędzie pocztowym), a więc z zachowaniem terminu o którym mowa w art. 277 p.p.s.a. Przechodząc do dalszej części rozważań przypomnieć należy, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że naruszenie przepisów p.p.s.a. wypełnia znamiona pozbawienia strony możności działania (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.) wówczas, gdy zaistniałe naruszenie przez sąd określonych przepisów postępowania godzi bezpośrednio w istotę procesu, tj. gdy z powodu uchybień procesowych sądu strona została pozbawiona możliwości udziału w postępowaniu lub istotnej jego części i nie miała możności usunięcia skutków tych uchybień przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji (por. na przykład wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 49/12, Lex nr 1252089). Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie utrwalił się pogląd, że dla zaistnienia przesłanki wznowieniowej określonej w art. 271 pkt 2 ustawy niezbędne jest wykazanie 3 elementów: naruszenie przepisów prawa, pozbawienie strony możliwości działania oraz związku przyczynowego między tymi elementami (tak m.in. H. Knysiak - Molczyk w: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" T. Woś i in., Warszawa 2005 r., s. 668, także wyrok WSA w Warszawie z 20 grudnia 2005 r. III SA/Wa 2866/05 LEX nr 188424). Skoro pozbawienie strony możności obrony swoich praw musi nastąpić wskutek naruszenia przepisów prawa, to wykluczyć należy tzw. obiektywny stan tego pozbawienia, co oznacza, że może ono nastąpić tylko z winy sądu. Przenosząc powyższe uwagi na grunt sprawy niniejszej należy wskazać, że przesyłka zawierająca zawiadomienie o terminie rozprawy w dniu 20 czerwca 20117r. kierowania do pełnomocnika skarżącej spółki radcy prawnego [...] na niekwestionowany adres ul. [...], [...][...], wróciła z adnotacją o podwójnej awizacji w dniach 2 maja i 10 maja 2017r. ( zwrot nastąpił w dniu 17 maja 2017r.). W konsekwencji , zawiadomienie zostało uznane za doręczone z dniem 16 maja 2017r. na podstawie art. 73 p.p.s.a, który stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. W myśl § 2 tego artykułu, zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Stosownie do § 3 art. 73 cytowanej ustawy, w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Przepis § 4 omawianego artykułu stanowi, iż doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Wbrew zarzutom skargi o wznowienie , zawiadomienie zawiera informację o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej, co czyni nieuprawnionym zarzut, iż Sąd z naruszeniem art. 73 p.p.s.a uznał przesyłkę za doręczona prawidłowo. Z przedłożonych do skargi o wznowienie pism Naczelnika Urzędu Pocztowego [...] z 14 i 16 listopada 2017r., wynika, że przedmiotowa przesyłka została awizowana w dniu 2 maja 2017r. i jako taka zwrócona do Urzędu Pocztowego UP [...] po nieudanej próbie doręczenia w tym samym dniu. Jednocześnie w piśmie tym wskazano, że przesyłka została zarejestrowana na : [...] K.A. ul. [...], [...] i na ten adres zostało przekazane powtórne zawiadomienie informujące o możliwości odbioru przesyłki. W piśmie z dnia 16 listopada 2017r. Naczelnik Urzędu Pocztowego [...] informuje, że w dniu 17 maja 2017r. nastąpił zwrot przesyłki do nadawcy. Ta ostatnia informacja pozostaje w sprzeczności z danymi z pisma tego samego urzędu z dnia 14 listopada 2017r. informującego, iż "nie odnotowano takiego przypadku, by nastąpił zwrot przesyłki adresowanej na imię i nazwisko pełnomocnika oraz adres Kancelarii radcy Prawnego ul. [...], [...] [...]". Jeśli prawdziwa jest okoliczność, iż drugie awizo nastąpiło pod inny adres niż wskazany przez nadawcę na przesyłce, to okolicznością bezsporną jest bark jakiejkolwiek informacji na ten temat, która mogłaby spowodować uzasadnioną wątpliwość Sądu co do prawidłowości zastosowania art. 73 p.p.s.a. Zarzut pozbawienia strony możliwości obrony jej praw należy zawsze badać z odniesieniem się do konkretnych okoliczności sprawy. W orzecznictwie zasadnie wskazano, że pozbawienie możliwości obrony swych praw przez stronę polega na tym, że strona na skutek uchybień procesowych sądu lub strony przeciwnej nie może brać udziału w postępowaniu lub jego istotnej części, jeżeli skutki tych wadliwości nie mogły być usunięte na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku w danej instancji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2013 r., I OSK 2668/13, LEX nr 1440264). Pomimo braku zawinienia Sądu w prawidłowości doręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy w dniu 20 czerwca 2017r., Sąd uznaje, iż strona pozbawiona została w tej sytuacji możności działania i nie mogła dochodzić obrony swych praw w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Zasadnym zatem było wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 20 czerwca 2017r.w sprawie o sygn. VII SA/Wa 772/17. Powoduje to konieczność ponownego rozpoznania zarzutów zawartych w skardze na decyzje Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] lutego 2017r.znak [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej lecz jedynie w zakresie objętym wznowieniem-jak zostało to wyżej wykazane. Pełnomocnik skarżącej spółki na rozprawie w dniu 31 stycznia 2018r. nie przedstawiła żadnego dodatkowego zarzutu ani uzasadnienia zarzutów wcześniej wskazanych których nie obejmowała skarga z dnia 27 lutego 2017r. na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] lutego 2017r.znak [...] w przedmiocie nałożenia na skarżącą spółkę kary pieniężnej w wysokości 50.000 zł z tytułu niepodjęcia działań niezbędnych do zaniechania stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjenta w terminie określonym decyzją Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] czerwca 2016r. znak [...], a które to zarzuty zostały uznane za nieuzasadnione przez Sąd , który wyrokiem z dnia 20 czerwca 2017r. w sprawie VII SA/Wa 772/17 oddalił skargę " [...]" Sp.j. z siedzibą w [...]. Przechodząc do meritum sprawy wyznaczonej granicami skargi oraz granicami zakreślonymi podstawami wznowienia - stosownie do regulacji art. 282 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - stwierdzić należy, iż przedmiotowa skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. Rzecznik Praw Pacjenta (znak: [...]) uznał praktyki stosowane przez "[...]" Spółka Jawna z siedzibą w [...], polegające na udostępnianiu osobom uprawnionym dokumentacji medycznej jedynie po potwierdzeniu jej odbioru własnoręcznym podpisem (§ 33 pkt 6 "Regulaminu Organizacyjnego Przychodni [...]"), mające na celu ograniczenie prawa pacjentów do dokumentacji medycznej, o których mowa w art. 23 ust. 1 i art. 26 ust. I i 2 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, za naruszające zbiorowe prawa pacjentów i nakazał jej zaniechanie. Dodatkowo w powyższej decyzji zobowiązał skarżącą do usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów poprzez poinformowanie każdego z pacjentów, który złożył w Spółce wnioski o udostępnienie dokumentacji medycznej w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 11 maja 2016 r. o zmianie zasad udostępniania dokumentacji medycznej w wyniku usunięcia w nim zapisu dotyczącego wymogu formy pisemnej dla potwierdzenia odbioru dokumentacji medycznej, w nieprzekraczalnym terminie 30 dni. Jednocześnie zobowiązał skarżącego do złożenia informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do zaniechania stosowania opisanych praktyk oraz niezbędnych do usunięcia skutków tych naruszeń w nieprzekraczalnym terminie 30 dni oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Skarżąca spółka w terminie 30 dni nie przekazała organowi wymaganych powyższa decyzją informacji. Jak wynika z notatki urzędowej sporządzonej przez pracownika organu skontaktował się on w dniu 30 listopada 2016r, telefonicznie z pracownikiem spółki , uzyskując informację ,że odbiór dokumentacji medycznej nadal wymaga potwierdzenia własnoręcznego podpisu pacjenta .Również z pisma pacjenta [...] z dnia 22 listopada 2016r. skierowanego do organu wynika , że nie otrzymał on żadnej informacji od skarżącej spółki o zmianie zasad udostępniania dokumentacji medycznej. Podstawę formalnoprawną decyzji stanowił art. 68 ustawy, zgodnie z którą Rzecznik nakłada na podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych albo organizatora strajku, w drodze decyzji, karę pieniężną do wysokości 500.000 złotych w przypadku niepodjęcia działań określonych w decyzji, o której mowa w art. 64 ust. 1, w terminie w niej wskazanym. Działania określone w ww. decyzji mają na celu doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem. Nie podporządkowanie się nakazowi zaniechania naruszeń wskazanych w decyzji, o której mowa w art. 64 ust. 1 ustawy, w szczególności w wyniku kontynuacji bezprawnego stanu, powoduje obowiązek po stronie Rzecznika Praw Pacjenta, nałożenia kary pieniężnej na podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych albo organizatora strajku. Celem tego przepisu jest zapewnienie pacjentom należytego poziomu ochrony ich praw przed naruszeniami ze strony ww. podmiotów. Sankcja zastosowana przez Rzecznika Praw Pacjenta powinna skutecznie odstraszać potencjalnych naruszycieli praw pacjentów oraz powinna być odpowiednio surowa. Podstawą nałożenia kary pieniężnej na podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych na podstawie art. 68 ustawy, jest niepodjęcie działań określonych w decyzji, o której mowa w art. 64 ust. 1, w terminie w niej określonych. Podmiot leczniczy miał trzydzieści dni na poinformowanie Rzecznika Praw Pacjenta o stopniu realizacji działań niezbędnych do zaniechania stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów. W powyższym terminie do Biura Rzecznika Praw Pacjenta nie wpłynęła żadna informacja. Spółka nie podjęła działań mających na celu wykonanie nakazu zaniechania stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów określonych w decyzji Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] czerwca 2016r. Zgodnie z art. 70 ustawy przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa w art. 68 i 69, należy uwzględnić w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Rzecznik Praw Pacjenta przy ustaleniu wysokości kary może również uwzględnić przychód podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, gdyż przepis zawiera otwarty katalog powyższych przesłanek. Dlatego też Rzecznik Praw Pacjenta ustalił, iż w okresie styczeń- listopad 2016 r. Przychodnia z tytułu realizacji umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawartej z Narodowym Funduszem Zdrowia osiągnęła przychód w wysokości: 1 090 464 złotych. W świetle powyższych okoliczności wysokość kary ustalono na kwotę 50 000 złotych. Nałożona kara pieniężna mieści się w granicach wyznaczonych przez art. 68 ustawy i jednocześnie stanowi 4,5 % przychodu z tytułu realizacji umowy na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej osiągniętego przez Przychodnię w 2016 r. oraz 10 % wysokości możliwej do wymierzenia kary maksymalnej. Mając na uwadze , że przy ustaleniu wysokości kary pieniężnej Rzecznik Praw Pacjenta uwzględnił przesłanki określone w art. 70 ww. ustawy, w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów, zarzuty niniejszej skargi nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Odnosząc się do wniosku skarżącej zgłoszonego w skardze o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków [...] i [...] ,należy wskazać, że ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zna instytucji dowodu z zeznań świadków, a art. 106 § 3 tej ustawy stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postepowania w sprawie. W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z art. 106 p.p.s.a Sąd orzeka na podstawie "akt sprawy" organu administracji publicznej, którego działanie lub zaniechanie zostało zaskarżone do Sądu. Oznacza to, że podstawą orzekania przez sąd jest cały materiał faktyczny i dowodowy sprawy zgromadzony przez organy administracji publicznej w postępowaniu w obu instancjach. W postępowaniu przed sądem administracyjnym dopuszczalne jest przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów, ale tylko w sytuacji, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania sądowego. Z tych względów wniosek skarżącej został formalnie oddalony postanowieniem z dnia 31 stycznia 2018r. ( vide protokół z rozprawy). Pozostałe zarzuty skargi w istocie odnoszą się do prawidłowości decyzji z dnia [...] czerwca 2016r., która jako ostateczna i prawomocna nie podlega kontroli Sądu w niniejszym postepowaniu. Mając na uwadze powyższe Sąd, w oparciu o treść art. 282 § 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.