VII SA/Wa 28/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi H. F. i W. F. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: odmówić H. F. i W. F. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. H. F. i W. F. w skardze wniesionej na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zawarli wniosek o zwolnienie "z opłaty sądowej", a następnie w odpowiedzi na wezwanie z dnia 20 marca 2017 r. nadesłali na urzędowych formularzach wnioski o przyznanie prawa pomocy, nie oznaczając jednak zakresu żądania. Pismami z dnia 18 kwietnia 2017 r. zobowiązano skarżących do wskazania zakresu żądania, a także do nadesłania wyciągów z rachunku bankowego z okresu ostatnich sześciu miesięcy oraz do udokumentowania wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu i mieszkania. W dniu 7 maja 2017 r. skarżący ponownie nadesłali wnioski o przyznanie prawa pomocy na urzędowych formularzach, oznaczając, iż wnoszą o ustanowienie adwokata, nadesłali również wyciągi z rachunku bankowego za okres od 2 listopada 2016 r. do 30 kwietnia 2017 r. W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199), prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest niemożliwe. Celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc powyższe uwagi do złożonych przez H. F. i W. F. wniosków o ustanowienie adwokata stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla ich uwzględnienia, ponieważ skarżący nie wykazali w sposób niebudzący wątpliwości, iż znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy. H. F. i W. F. oświadczyli w złożonych wnioskach, że utrzymują się z dochodów z tytułu emerytur, które wynoszą 1157,92 zł oraz 650,76 zł netto miesięcznie. Zauważyć trzeba, że wprawdzie deklarowane przez skarżących dochody są niewielkie, to jednak przy dokonywaniu oceny złożonych wniosków nie można pominąć faktu, iż H. F. i W. F. posiadają znaczny majątek, a mianowicie oprócz domu o powierzchni 200 m2 w miejscowości [...], w którym mieszkają, posiadają także mieszkanie w [...] o powierzchni 180 m2. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się natomiast, że na ocenę, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy, ma wpływ nie tylko wysokość osiąganego przez nią dochodu i posiadanych zasobów pieniężnych, lecz także będący w jej posiadaniu majątek i to, czy może go wykorzystać w celu pozyskania środków pieniężnych. Posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, posiadany majątek może bowiem przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków brakuje bieżących środków finansowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 kwietnia 2013 r. II FZ 158/13 LEX nr 1310045, z dnia 5 kwietnia 2013 r. II OZ 222/13 LEX nr 1296872, z dnia 2 października 2014 r. II OZ 1012/14 LEX nr 1530778, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 lipca 2012 r. I SA/Sz 428/12 LEX nr 1212289). Zauważyć trzeba, że w treści wniosków o przyznanie prawa pomocy H. F. i W. F. wskazali, że nie uzyskują żadnych dochodów z najmu nieruchomości. Warto jednak zwrócić uwagę, że z nadesłanych wyciągów z rachunku bankowego skarżących wynika, że poza opłatami związanymi z zamieszkiwanym przez nich domem w miejscowości [...] w ostatnim okresie skarżący ponieśli następujące opłaty związane z posiadanym mieszkaniem w [...]: w styczniu 2017 r. – 100 zł za prąd i 17,74 zł za gaz, w lutym 2017 r. – 150 zł za prąd, w marcu 2017 r. – 290 zł za prąd oraz 116 zł za gaz, w kwietniu 2017 r. – 327,63 zł za prąd. Może to zatem wskazywać na wynajmowanie mieszkania posiadanego przez skarżących. Mając na uwadze okoliczności wynikające ze złożonych wniosków oraz nadesłanych dokumentów uznano, iż H. F. i W. F. nie wykazali w sposób bezsporny i niebudzący wątpliwości, aby pozyskanie przez nich środków na pokrycie kosztów związanych z ustanowieniem adwokata z wyboru było obiektywnie niemożliwe, brak jest więc podstaw do przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.