VII SA/Wa 2829/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska, , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2015 r. sprawy ze skargi E. R. i R. R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki garażu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata Ł. R., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem zastępstwa prawnego kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją Nr [...] Z dnia [...] sierpnia 2014 roku nakazał E. i R. R. rozbiórkę samowolnie wybudowanego garażu na nieruchomości przy ulica [...] od granicy z nieruchomością położoną przy ulicy [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał że wpłynęło pismo [...], właścicielki nieruchomości położonej przy ulicy [...], w którym zgłosiła ona rozbudowę garażu na nieruchomości przy ulicy [...]przez sąsiadów, którzy domurowali betonowe bloczki od swojego garażu do garażu skarżącej i poszerzyli dach ze spływem na łączeniu budynków co spowodowało przez okres zimy zawilgocenie ściany budynku położonego przy ul. [...]. W dniu 29 stycznia 2014 r. podczas oględzin przedmiotowej nieruchomości uprawniony Inspektor Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego [...] stwierdził, że na terenie nieruchomości położonej przy ul. [...]inwestor do istniejącego garażu wolnostojącego domurował fragment ściany frontowej o szerokości ok. 80 cm i dokonał pokrycia przestrzeni od granicy do garażu wraz z wymianą pokrycia dachowego z częściową wymianą elementów połaciowych dachu. Garaż ma gabaryty ok. 4,50 × 3,50 m i wysokości ok. 2,30 - 2,60 m. Według oświadczenia [...]garaż wybudowano na początku lat 90-tych XX wieku. W dniu 17 lutego 2014 r. [...]złożyła wniosek o legalizację garażu, informując, że garaż został wybudowany w sierpniu 1993 r. Przedłożono także zdjęcie lotnicze pozyskane z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii wykonane w dniu 5 listopada 1996 r. i oświadczenia 2 świadków o wybudowaniu budynku garażu w wakacje 1993 r. Podczas kontroli i prowadzonego postępowania wyjaśniającego właściciele obiektu nie przedstawili dokumentu organu administracji architektoniczno-budowlanej potwierdzającego legalność budowy, ani też rozbudowy przedmiotowego budynku garażu, a Wydział Architektury i Budownictwa [...]poinformował Inspektorat pismem z dnia 31 marca 2014 r., że w archiwum urzędu nie odnaleziono żadnej dokumentacji dotyczącej wymienionego budynku. [...]w piśmie z dnia 19 marca 2014 r. wyjaśniła, że garaż na nieruchomości przy ulicy [...] w W. został wybudowany w lecie 1993 r., a w 2013 r. rozbudowany poprzez dobudowanie ściany i poszerzenie dachu do granicy z jej działką. Wobec powyższych ustaleń w oparciu o zebrane dowody podczas prowadzonego postępowania organ stwierdził, że garaż na nieruchomości przy ulicy [...] powstał w warunkach samowoli budowlanej w 1993 roku, a między nim, a zabudową na sąsiedniej działce istniała wolna przestrzeń, która następnie została zabudowana w 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał więc, że roboty wykonywane samowolnie zakończono w 2013 r. co upoważniało organ do przeprowadzenia procedury legalizacyjnej na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.). Wobec czego postanowieniem nr [...]z dnia [...] kwietnia 2014 r. wydanym w oparciu art. 48 ust. 2 i ust. 3 w Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] wstrzymał roboty budowlane prowadzone przy budowie garażu na nieruchomości przy ulicy [...]w granicy z nieruchomością położoną przy ulicy [...]bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz nałożył na właścicieli działki położonej przy ulicy [...], obowiązek przedstawienia w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia, dokumentów o jakich mowa w art. 48 ust. 3 ustawy, niezbędnych do wydania decyzji w sprawie legalizacji samowolnie wybudowanego garażu. Zakreślony termin upłynął w dniu 22 lipca 2014 roku, a ponieważ wymagane dokumenty nie zostały przedstawione, orzeczenie nakazu rozbiórki zgodnie z art. 48 ust. 4 ustawy stało się konieczne. Po rozpatrzeniu odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...]z dnia [...] października 2014 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że zarówno w stosunku do części garażu zrealizowanych w 1993 r., jak i w 2013 r. konieczne jest prowadzenie jednego postępowania legalizacyjnego, gdyż dobudowana ściana i dach uznana być powinna za kontynuację samowoli budowlanej z 1993 r. Organ wskazał, że zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa sądowo-administracyjnego, wyrażoną m.in. w wyroku WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2012 r. (sygn. akt VII SA/Wa 2909/11), gdy obiekt budowlany wzniesiony bez wymaganego pozwolenia na budowę przed datą 1 stycznia 1995 r., zostanie następnie przebudowany (rozbudowany, nadbudowany) po tej dacie także bez wymaganego pozwolenia, ten nie ma do niego zastosowania przepis art. 43 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., nawet gdyby postępowanie administracyjne (w sprawie tej pierwszej samowoli) zostało wszczęte przed datą wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. W takiej sytuacji wymagane jest zastosowanie przepisu art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. Organ wskazał, że jeżeli samowola budowlana jest ciągiem pewnych zdarzeń faktycznych mających miejsce na przestrzeni lat, to mają w takim przypadku zastosowanie przepisy Prawa budowlanego obowiązujące w dacie orzekania, gdyż nie jest to wtedy naruszenie zasady lex retro non agit (działanie prawa wstecz), a temu w istocie miał zapobiegać przepis intertemporalny art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Nie można bowiem z faktu wielokrotnego naruszenia przepisów Prawa budowlanego, czynić podstawy do łagodniejszego traktowania przez organy nadzoru budowlanego. W opinii organu odwoławczego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] zasadnie uznał roboty budowlane przeprowadzone w 2013 r. przy samowolnie wybudowanym garażu na działce przy ul. [...] za ciąg samowoli budowlanej podlegającej reglamentacji art. 48 Prawa budowlanego. Organ odwoławczy podkreślił, że procedura określona w przepisach art. 48 - 49 ustawy Prawo budowlane przewiduje możliwość legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego samowolnie. Konieczne jest przy tym kumulatywne spełnienie następujących warunków: – budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, – nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, – inwestor przedkłada dokumenty, o których mowa w art. 48 ust. 3, – uiszczona zostanie opłata legalizacyjna. Organ zaznaczył, że niespełnienie któregokolwiek z powyższych warunków skutkuje nakazem rozbiórki samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego. Organ odwoławczy stwierdził więc, że zasadnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] postanowieniem numer [...]z dnia [...] kwietnia 2014 r., wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budowie garażu na nieruchomości przy ulicy [...] i nałożył na właścicieli [...] obowiązek przedstawienia w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia, dokumentów wymienionych w art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane. [...] nie przedłożyli w terminie wskazanym w postanowieniu w/w dokumentów, a więc Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...]był nie tylko uprawniony, ale i zobowiązany do orzeczenia rozbiórki garażu, będącego przedmiotem postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając organom błędne ustalenie stanu faktycznego i zastosowanie niewłaściwych przepisów prawa materialnego. Skarżący podnosili, że budynek garażowy nie przekracza 5,5 m długości, jego wysokość jest mniejsza niż 3 m. Skarżący wskazali, że dokonali rozbiórki zabudowy na odcinku 0,80 m, a tym samym usunęli rozbudowę garażu, która spowodowała interwencję sąsiadki w inspektoracie nadzoru budowlanego. Organ w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podnosząc, jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżoną decyzję, a także decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr [...]z dnia [...] października 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr [...]z dnia [...] sierpnia 2014 r. nakazującą [...]rozbiórkę samowolnie wybudowanego garażu na nieruchomości przy ulicy [...]w granicy z nieruchomością położoną przy ul. [...]. Podstawą materialno-prawną decyzji jest art. 48 ust. 7 i art. 48 ust. 4 w związku z art. 103 ust. 3 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r. poz. 1409). Przepis intertemporalny powołany przez organ stanowi, że do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r. stosuje się przepisy dotychczasowe, a więc przepisy ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. nie zaś art. 48 obecnie obowiązującej ustawy. Bezsporne w sprawie jest, że przedmiotowy garaż został wybudowany w wakacje 1993 roku, a następnie po 20 latach dobudowano ścianę i poszerzono dach do granicy z sąsiednią działką budowlaną. Uczestniczka [...]oświadczyła, że powodem złożenia wniosku o wszczęcie postępowania było zalewanie ściany jej ogrodzenia przez wody spływające z dobudowanego dachu. W skardze skarżąca podniosła, że dokonała rozbiórki rozbudowy dokonanej w 2013 r. na odcinku 80 cm pomiędzy garażem wybudowanym w 1993 r., a ogrodzeniem sąsiedniej działki. W przedstawionym stanie faktycznym nie można uznać, że budowa garażu nie została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r., bowiem nie mamy tu do czynienia z ciągiem samowoli budowlanych. Budowa garażu realizowana została i zakończona bez wymaganego pozwolenia w 1993 r., a następnie w tym stanie garaż był użytkowany przez 20 lat. W lecie 2013 r. inwestorzy wykonali roboty budowlane polegające na dobudowie ściany i poszerzeniu dachów. Należy natomiast mieć na uwadze, że ustawodawca nie zdefiniował pojęcia zakończenia budowy, które użyte jest w przepisie art. 103 ust. 3. W ocenie Sądu z uwagi na 20 letnią przerwę nie można robót budowlanych z 2013 r. uznać za "ciąg samowoli budowlanych". W wyroku z dnia 21 sierpnia 1997 r. sygn. akt II SA/Kr 998/96 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że za zakończenie budowy obiektu budowlanego przyjmuje się doprowadzenie budowy do stanu, w którym - chociaż to nawet częściowo - jest możliwe przystąpienie do użytkowania takiego obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. W wyroku z dnia 5 lipca 1999 roku sygn. akt V SA 1632/96 NSA wywiódł, że za zakończenie budowy obiektu w sensie techniczno-budowlanym może być uznany taki stan obiektu, który pozwala na jego przekazanie do normalnej , przynajmniej w części eksploatacji i użytkowania. O zakończeniu budowy przed 1 stycznia 1995 r. świadczy, więc użytkowanie obiektu od lata 1993 r. zgodnie z jego przeznaczeniem jako garażu. Z powyższych względów do legalizacji przedmiotowego garażu powinny mieć zastosowanie przepisy dotychczasowe, a w szczególności przepisy art. 37 - 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawa budowlanego (Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c - ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pełnomocnikowi z urzędu zastępującemu [...] Sąd przyznał wynagrodzenie w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków na podstawie art. 250 p.p.s.a.