VII SA/Wa 2841/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej postanawia: 1. umorzyć postępowanie w przedmiocie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. odmówić zmiany postanowienia z dnia 16 listopada 2017 r., odmawiającego przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. D. M. po otrzymaniu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem pismem wysłanym w dniu 14 marca 2018 r. wniósł o "przyznanie pomocy z urzędu" z uwagi na wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcy prawnego. Składając następnie wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu skarżący w rubryce nr 4 jako zakres żądania oznaczył wprawdzie wyłącznie zwolnienie od kosztów sądowych, to jednocześnie w rubryce nr 5 wskazał: "Z powodu braku środków finansowych nie mogę ubiegać się o pomoc prawną w celu złożenia kasacji wyroku". Z uwagi na powyższe oraz uwzględniając treść pisma skarżącego z 14 marca 2018 r. wniosek D. M. o przyznanie prawa pomocy potraktowano jako dotyczący zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Wobec złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących chorób zawodowych. Z uwagi na przedmiot niniejszej sprawy D. M. nie ma zatem obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w tej sprawie. W takiej sytuacji rozpoznanie wniosku o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych jest więc zbędne. To zaś prowadzić musi do umorzenia w tym zakresie postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, na podstawie art. 249a ustawy, zgodnie z którym jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Wniosek skarżącego podlega zatem merytorycznemu rozpoznaniu wyłącznie w zakresie dotyczącym ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. W tym zakresie wniosek o przyznanie prawa pomocy należy traktować jako wniosek o zmianę w trybie art. 165 ustawy postanowienia z dnia 16 listopada 2017 r., którym referendarz sądowy, po rozpoznaniu wcześniejszego wniosku skarżącego, odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z art. 165 ustawy postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy. Podkreślenia wymaga, że z treści art. 246 ustawy wynika, że strona występująca z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy powinna udowodnić, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania we własnym zakresie. Strona powinna zatem poprzez rzetelne i wiarygodne przedstawienie wszelkich informacji niezbędnych do oceny jej sytuacji finansowej, a także poprzez złożenie stosownych dokumentów, wykazać, że poniesienie przez nią kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. To samo odnosi się również do kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy może być zmienione, na co wskazuje treść art. 165 ustawy, musi jednak nastąpić zmiana okoliczności sprawy (stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych), które stanowiły podstawę wcześniejszego orzeczenia. Kolejny wniosek może być uwzględniony tylko wówczas, gdy nastąpiło istotne pogorszenie sytuacji materialnej wnioskodawcy. Kwestie te winny być wykazane przez stronę w tak samo rzetelnym stopniu, jak w przypadku pierwotnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, iż brak jest podstaw do uwzględnienia kolejnego złożonego przez D. M. wniosku o przyznanie prawa pomocy. D. M. oświadczył, że nie posiada żadnych nieruchomości, otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1700 zł netto miesięcznie. Jako zobowiązania i stałe wydatki skarżący wymienił: wydatki na żywność – 700 zł, opłaty mieszkaniowe – 400 zł, raty kredytów – 170 zł i 180 zł, ubezpieczenie – 50 zł, koszty dojazdów do pracy – 200 zł. Pismem z dnia 17 kwietnia 2018 r. – na podstawie art. 255 ustawy - zobowiązano skarżącego do uzupełnienia, w terminie 7 dni, danych zawartych w złożonym wniosku, poprzez: - wskazanie, gdzie skarżący mieszka (dom, mieszkanie) oraz czyją własność stanowi nieruchomość, w której zamieszkuje, - wskazanie, czy skarżący mieszka i prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z innymi osobami, jeśli tak, wskazanie wysokości dochodów uzyskiwanych przez osobę/osoby pozostające ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym, - udokumentowanie wysokości dochodów uzyskiwanych przez skarżącego, - udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem lokalu, w którym skarżący mieszka (opłat za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon itp.). D. M. nie udzielił odpowiedzi na pismo z 17 kwietnia 2018 r., doręczone w dniu 27 kwietnia 2018 r. Wprawdzie w reakcji na wezwanie z 17 kwietnia 2018 r. skarżący pismem wysłanym w dniu 4 maja 2018 r. zwrócił się o wskazanie, w jakiej formie ma dostarczyć oświadczenie, o którym mowa w wezwaniu (czy ma to być formularz, czy zwykła forma pisemna), to jednak, w ocenie referendarza sądowego, brak było podstaw do wyjaśniania skarżącemu tej kwestii, a co za tym idzie, wyznaczania kolejnego terminu na uzupełnienie wniosku i przedłużania postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Skoro w wezwaniu z 17 kwietnia 2018 r. nie określono żadnej szczególnej formy jego wykonania (jak np. w piśmie z 23 marca 2018 r., wzywającym do złożenia wniosku na formularzu PPF), nie powinno budzić wątpliwości, że wystarczające było złożenie zwykłego oświadczenia i nadesłanie żądanych dokumentów. Jeżeli skarżący mimo tego miał wątpliwości co do sposobu wykonania wezwania, mógł kwestię powyższą ustalić w Sądzie telefonicznie - w odpowiednim czasie, umożliwiającym wykonanie wezwania. Zauważyć jednocześnie trzeba, że D. M. był wezwany (pismem z dnia 13 października 2017 r.) również do uzupełnienia danych zawartych w pierwotnym wniosku o przyznanie prawa pomocy, na które to pismo także nie udzielił odpowiedzi. Wezwanie z 13 października 2017 r. miało na celu ustalenie m.in., gdzie skarżący mieszka i czyją własność stanowi nieruchomość, w której zamieszkuje; czy sam, czy też wspólnie z innymi osobami prowadzi gospodarstwo domowe; czy koszty związane z utrzymaniem lokalu, w którym mieszka, ponosi sam, czy wspólnie z innymi osobami. W uzasadnieniu postanowienia z 16 listopada 2017 r., którym odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, podkreślono, że nieudzielenie tych informacji uniemożliwiło ustalenie sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącego i nie pozwoliło na przyznanie prawa pomocy. Pomimo tego również składając obecnie rozpoznawany wniosek skarżący informacji tych nie podał, a także nie odpowiedział na zmierzające do wyjaśnienia tych kwestii wezwanie z 17 kwietnia 2018 r. W ocenie referendarza sądowego oświadczenie skarżącego zawarte w złożonym wniosku jest niewystarczające do oceny jego możliwości płatniczych, na jego podstawie nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie sytuacji finansowej skarżącego. Brak jest więc podstaw do uwzględnienia złożonego w dniu 4 kwietnia 2018 r. wniosku skarżącego. Podkreślić trzeba, że skoro na skutek przedstawiania przez D. M. ogólnikowych informacji i nieudzielania odpowiedzi na kierowane w trybie art. 255 ustawy wezwania nie jest możliwe ustalenie jego sytuacji finansowej, zarówno poprzedniej, jak i aktualnej, nie można zatem stwierdzić, czy od czasu złożenia "pierwotnego" wniosku nastąpiło istotne pogorszenie sytuacji finansowej skarżącego. Zauważyć też trzeba, że – jak wynika z porównania złożonych przez skarżącego w niniejszej sprawie wniosków - dochody skarżącego wrosły (w poprzednim wniosku skarżący wskazywał wynagrodzenie za pracę w kwocie 1350 zł, obecnie – 1700 zł). Mając powyższe na uwadze stwierdzić zatem trzeba, że D. M. nie przedstawił żadnych okoliczności, które stanowiłyby podstawę do zmiany postanowienia z dnia 16 listopada 2017 r. Skarżący nie wykazał, aby w okresie pomiędzy złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy rozpoznanego postanowieniem z dnia 16 listopada 2017 r., a wnioskiem z dnia 4 kwietnia 2018 r., nastąpiło istotne pogorszenie jego sytuacji finansowej. W takiej sytuacji brak jest więc podstaw do zmiany postanowienia z dnia 16 listopada 2017 r., którym odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 249a, art. 165 oraz art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.