VII SA/Wa 2843/16

Starszy referendarz sądowy – Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 kwietnia 2017r. po rozpoznaniu wniosku D. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi D. K. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] października 2016r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia postanawia: odmówić D. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek D. K. w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że od czerwca 2016r. jest osobą bezrobotną. Oświadczyła, że obecnie pozostaje na utrzymaniu emerytowanych rodziców. Posiada mieszkanie o pow. 45 m². Poza tym oświadczyła, że nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności pieniężnych, wierzytelności, przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5000 złotych. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podniosła, że działania osób trzecich w stosunku do niej i jej rodziny doprowadziły ją do niekorzystnego rozporządzania majątkiem i konieczności ogłoszenia upadłości. Do ponoszonych wydatków zaliczyła: opłatę za czynsz w wysokości 430,00 złotych, opłatę za telefon w wysokości 120,00 złotych, media w wysokości 80,00 złotych, wyżywienie - 550,00 złotych. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku wezwaniem z dnia 27 lutego 2017r. w wykonaniu zarządzenia z tej samej daty wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: - czy samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy też pozostaje z innymi osobami (rodzicami lub innymi), jeśli tak, należało wyszczególnić te osoby oraz podać wysokość uzyskiwanego przez nie dochodu, - w jakiej wysokości miesięcznie uzyskuje pomoc finansową od rodziców, - wysokości miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez rodziców, - czy wnioskodawczyni ma przyznany zasiłek dla bezrobotnych, jeśli tak, należało podać od kiedy i w jakiej wysokości, - czy podejmuje prace dodatkowe, dorywcze, sezonowe, umowy zlecenia, o dzieło a jeśli tak, jakie uzyskuje z tego tytułu dochody, należało podać ich wysokość, oraz do nadesłania: - zaświadczenia z urzędu pracy o pozostawaniu osobą bezrobotną i ew. o przyznaniu zasiłku, - wyciągów z konta lub kont bankowych wnioskodawczyni z dwóch ostatnich miesięcy, jeśli je posiada, bądź złożenia oświadczenia, że ich nie posiada. Powyższe należało wykonać w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem, rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 13 marca 2017r. do Sądu wpłynęła odpowiedź wnioskodawczyni na powyższe. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że obecnie zamieszkuje sama. Nie utrzymuje gospodarstwa domowego, gdyż ze względu na utratę własnej firmy, nie uzyskuje z tytułu pracy żadnego wynagrodzenia i nie jest w stanie opłacać żadnych rachunków za czynsz, energię i gaz. Rodzice przygotowują jej posiłki lub dają środki pieniężne na zakup tylko i wyłącznie żywności. Oświadczyła, że pomoc od rodziców jaką uzyskuje to maksymalnie do 350,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawczyni podała, że matka otrzymuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 759,13 złotych miesięcznie, ojciec uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 2626,62 złotych miesięcznie oraz z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 2906,55 złotych miesięcznie. Wyszczególniła, że rodzice ponoszą następujące koszty utrzymania: kredyty (miesięczne raty): w wysokości 1880,49 złotych, 622,27 złotych, 559,09 złotych, 410,58 złotych, czynsz za mieszkanie w wysokości 700,00 złotych, ratę podatku za działkę przy ul. [...]- 156,67 złotych, opłatę za internet w wysokości 60,00 złotych, telefon w wysokości 110,00 złotych, energię elektryczną: za mieszkanie 80,37 złotych, działkę 343,00 złotych, lekarstwa 195,00 złotych, wizyty prywatne 220,00 złotych, rehabilitację 275,00 złotych, zakup żywności - 1050 złotych. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że obecnie nie ma przyznanego zasiłku dla osób bezrobotnych. Oczekuje na przesłanie duplikatów świadectwa pracy z ostatniego miejsca pracy aby złożyć do urzędu pracy. Podniosła, że ze względu na sytuację rodzinną w jakiej się znalazła z winy osób trzecich obecnie nie jest w stanie podjąć jakiegokolwiek zatrudnienia ze względu na konieczność prowadzenia postępowań sądowych i prokuratorskich, w których uzyskała status osoby pokrzywdzonej. Oświadczyła, że nie uzyskuje wynagrodzenia z żadnego źródła pracy. Obecnie nie posiada żadnego aktywnego rachunku bankowego do którego miałaby dostęp i z którego korzystałaby. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. W sytuacji, w której zachodzą rozbieżności pomiędzy poszczególnymi dokumentami lub oświadczeniami, gdy strona w sposób wybiórczy bądź ze sobą sprzeczny przedstawia okoliczności związane z sytuacją finansową bądź rodzinną, niemożliwe jest dokonanie rzetelnej oceny jej sytuacji finansowej, a tym samym uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 lipca 2013r. II FZ 371/13 Lex nr 1347052, z dnia 13 stycznia 2011r. sygn. akt I GZ 456/10 Lex nr 741446, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 września 2010r. sygn. akt I SA/Rz 478/10 Lex nr 764503, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 kwietnia 2014r. sygn. akt I SA/Bd 1172/13 Lex nr 1457060). W ocenie orzekającego dane zawarte w formularzu wniosku PPF były niepełne i niewystarczające do rzeczywistej oceny sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawczyni. Z tego też względu wezwaniem z dnia 27 lutego 2017r. wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne oświadczenia. Wnioskodawczyni wprawdzie nadesłała w dniu 13 marca 2017r. ( data wpływu do Sądu) odpowiedź na powyższe wezwanie, jednakże wskazane informacje nie dowiodły, że kwalifikuje się ona do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W nadesłanym piśmie wyjaśniającym z dnia 9 marca 2017r. ( data wpływu do Sądu 13 marca 2017r.) skarżąca podała, że mieszka sama, nie uzyskuje z tytułu pracy żadnego wynagrodzenia. Rodzice przygotowują jej posiłki lub dają jej środki na zakup "tylko i wyłącznie" żywności, oświadczyła, że otrzymuje od nich maksymalnie do 350,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawczyni podała miesięczne dochody uzyskiwane przez rodziców, łącznie wynoszą one 6.292,3 złotych miesięcznie. Na kwotę tą składa się: emerytura matki w wysokości 759,13 złotych, emerytura ojca w wysokości 2626,62 złotych miesięcznie oraz dochód uzyskiwany przez ojca z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 2906,55 złotych miesięcznie. Wnioskodawczyni wyszczególniła miesięczne wydatki rodziców na które składają się: miesięczne raty kredytów: w wysokości 1880,49 złotych, 622,27 złotych, 559,09 złotych, 410,58 złotych - w sumie 3472, 43 złotych miesięcznie, opłaty za media i związane z utrzymaniem mieszkania, podatkiem za działkę – w sumie 1450,00 złotych, wydatki na leczenie i rehabilitację w sumie wysokości 690,00 złotych, wydatki na zakup żywności – 1.050,00 złotych. Po podsumowaniu wydatki rodziców wnioskodawczyni wynoszą 6662 złotych miesięcznie. Przedstawione wydatki rodziców we wskazanej wyżej wysokościach nie znajdują więc pokrycia z zadeklarowanymi miesięcznymi dochodami uzyskiwanymi przez nich w wysokości 6292,3 złotych miesięcznie. Zaznaczyć należy, iż wskazane wyżej wydatki rodziców wnioskodawczyni nie uwzględniają wydatków wnioskodawczyni. W piśmie wyjaśniającym wskazuje, że uzyskuje pomoc od rodziców w wysokości maksymalnie do 350,00 złotych miesięcznie. Nadto zaznaczyć należy, że w formularzu wniosku wskazała, że na zakup żywności przeznacza 550,00 złotych. Ponadto skoro wnioskodawczyni otrzymuje pomoc od rodziców "tylko i wyłącznie" jak oświadczyła w zakresie zakupu żywności, rodzi się zatem pytanie z jakich środków lub przy czyjej pomocy pokrywa wydatki związane utrzymaniem mieszkania tj. opłatę za czynsz, energię, wodę, gaz, internet, telefon oraz inne związane z bieżącym utrzymaniem siebie ograniczone chociażby do minimum (np. na zakup odzieży, obuwia, środków czystości, środków transportu czy komunikacji). Wnioskodawczyni jednoznacznie powyższego nie wyjaśniła. W formularzu wniosku wnioskodawczyni podała jako stały wydatek i zobowiązanie: opłatę za czynsz w wysokości 430,00 złotych, opłatę za telefon 120,00 złotych, media 80,00 złotych. W piśmie wyjaśniającym wnioskodawczyni podniosła jedynie nie jest w stanie opłacać żadnych rachunków. Przy czym nie wyjaśniła kwestii ponoszenia bieżących opłat. Zauważyć przy tym należy, że nie wykazała żadnych zaległości w ponoszeniu opłat. W ocenie orzekającego udzielone przez wnioskodawczynię informacje nie mogą być zatem postrzegane jako spójne i wiarygodne, dające wystarczającą podstawę do przyznania prawa pomocy. Na podstawie tych informacji nie można w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości dokonać oceny jej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych, a co za tym idzie, nie jest możliwe przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, że oświadczenie wnioskodawczyni, iż jest osobą bezrobotną jak również nie uzyskiwanie żadnych dochodów i pozostawanie na utrzymaniu rodziców - nie przesądza niejako automatycznie o możliwości skorzystania z instytucji przyznania prawa pomocy. Przypomnieć trzeba, że z treści art. 246 p.p.s.a wynika jednoznacznie, że wnioskodawca powinien udowodnić, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania we własnym zakresie. Strona występująca z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku, czego konsekwencją powinno być wykazanie w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowane tylko w stosunku do osób, które w sposób niebudzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Mając powyższe na uwadze oraz wzgląd na okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że wnioskodawczyni nie wykazała w przekonywujący sposób, nie budzący wątpliwości, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ją do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.