VII SA/Wa 2848/16

Dnia 13 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] i [...] od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 lutego 2017 r. odmawiającego [...] i [...] przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi [...] i [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 lutego 2017 r. odmawiającego [...] i [...] przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do sprawy VII SA/Wa 2848/16 wpłynął na formularzu PPF wniosek [...] i [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Z treści złożonego wniosku wynika, iż [...] i [...] wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe. Utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu rent oraz ze wsparcia z pomocy społecznej w łącznej wysokości 3910,07 zł. Posiadany majątek obejmuje dom jednorodzinny o pow. 80 m2, działkę o pow. 800 m2. Wnioskodawcy wskazali, że posiadają samochód marki Nissan. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że są rencistami całkowicie niezdolnymi do pracy. Są osobami schorowanymi, co generuje duże koszty leków, wizyt lekarskich, dojazdów. Ze względu na stan zdrowia pozostają na diecie bezglutenowej i bezcukrowej. Utrzymanie samochodu kosztuje około 450 zł. miesięcznie (paliwo) i dodatkowo około 250 zł. (pozostałe koszty – ubezpieczenie, przeglądy). Średnie miesięczne wydatki jakie strona wskazała, to: podatek 30 zł., energia elektryczna 92 zł., gaz 650 zł., butla gazowa 45 zł., woda 40 zł., wywóz nieczystości 70 zł., śmieci 17 zł., telefon 95 zł., lek i leczenie 275 zł., żywność i środki czystości 1 825 zł. Postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2848/16 odmówiono [...] i [...] przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw. W sprzeciwie wnioskodawcy wskazali, że sąd nie wziął pod uwagę, że w chwili obecnej znajdują się w ciężkiej sytuacji materialnej. Znaczna część dochodów przeznaczana jest na utrzymanie miesięczne i stałe koszty leczenia. Nie są w stanie poczynić żadnych oszczędności w wydatkach, ponieważ są to stałe nieuniknione wydatki miesięczne. Ponadto [...] zmaga się z chorobą nowotworową, miał kilka operacji i nadal intensywnie się leczy, co generuje olbrzymie koszty. Sytuacja materialna nie pozwala im zatem na poniesienie kosztów sądowych w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie, wobec czego postanowienie z 15 czerwca 2016 r. należało utrzymać w mocy. Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawców sprzeciwu - na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie do § 2 tego przepisu - w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ten zakres pomocy zarezerwowany jest dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie środków na pokrycie kosztów sądowych i, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim. Podsumowując, instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). W niniejszej sprawie - jak słusznie zauważył referendarz w postanowieniu z 7 lutego 2017 r. - z wniosku nie wynika, że sytuacja finansowa wnioskodawców jest aż tak trudna. Biorąc pod uwagę sytuację finansową [...] i [...] Sąd uznał, iż brak jest niezbędnych przesłanek do przychylenia się do wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika profesjonalnego z urzędu. Trudno przyjąć, że wnioskodawcy są osobami aż tak ubogimi, że ich rzeczywiste możliwości finansowe uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku opłacenia kosztów postępowania sądowego. Z nadesłanego wniosku i okoliczności sprawy nie wynika, aby strona była w tak trudnej sytuacji finansowej. Wnioskodawcy posiadają mieszkanie o pow. 80 m2 oraz działkę, samochód osobowy marki Nissan. Posiadają stałe dochody miesięczne w wysokości 3.910,07 zł. Podkreślenia wymaga, że przyznanie prawa pomocy nie jest zasadne, gdy strona posiada stałe dochody. Doświadczenie życiowe oraz ocena aktualnej sytuacji ekonomicznej, w tym znajomość wartości i cen produktów zaspokajających podstawowe potrzeby życiowe wskazują, że przy obecnym poziomie cen oraz usług, środki jakie skarżący mają do dyspozycji wystarczają na zaspokojenie nie tylko najbardziej podstawowych potrzeb, ale również leczenie. Odnośnie leczenia - jeżeli wzrosły jego koszty - to w sprzeciwie zabrakło jakiegokolwiek zestawienia finansowego wydatków na wspomniane leczenie. Z informacji zawartych w formularzu PPF oraz sprzeciwie nie wynika, że wnioskodawcy mogą uchodzić za osoby ubogie, a tylko takim osobom należy przyznawać prawo pomocy. Wskazać należy, że z danych zawartych przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych (www.ipiss.com.pl) minimum egzystencji dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego w 2015 r. wynosiło 860,06 zł. Dochód na członka rodziny w gospodarstwie wnioskodawców to 1 955 zł na członka rodziny. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.