VII SA/Wa 2863/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Machlejd, , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak (spr.), Protokolant spec. Eliza Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2015 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2014 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania organu I instancji I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. przyznaje ze środków Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego U. R. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy. Decyzją z dnia [...] października 2014 r. znak [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu, w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 2607/13, odwołania E. N. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r., Nr [...], stwierdzającej na wniosek J. G. nieważność decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] czerwca 1993 r., znak: [...], zatwierdzającej plan realizacyjny i zezwalającej E. N. na realizację budynku mieszkalnego jednorodzinnego na terenie położonym w Z. przy ul. W., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił następujący stan faktyczny sprawy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2011 r. stwierdził na wniosek J. G. nieważność decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] czerwca 1993 r., zatwierdzającej plan realizacyjny i zezwalającej E. N. na realizację budynku mieszkalnego jednorodzinnego na terenie położonym w Z. przy ul. W. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. uchylił w/w decyzję Wojewody [...] i umorzył z przyczyn podmiotowych postępowanie organu I instancji stwierdzając, że J. G., na którego wniosek wszczęto postępowanie nie posiada legitymacji materialnoprawnej do jego zainicjowania. Skargę na powyższą decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011 r. wniósł J. G. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1884/11 skargę oddalił. Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1884/11 uchylony został wyrokiem Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt II OSK 1483/12, a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny uzasadniając swoje rozstrzygnięcie odwołał się do stanu faktycznego istniejącego w dniu [...] czerwca 1993 r., kiedy to J. G. był właścicielem działki sąsiadującej z działką inwestycyjną. Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego, stosownie do art. 54 ust. 2 Prawa budowlanego z 24 października 1974 r. przy wykonywaniu zadań związanych z zatwierdzaniem planu realizacyjnego, wydaniem pozwolenia na budowę oraz wyrażeniem zgody na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego terenowy organ administracji państwowej jest obowiązany zapewnić osobom, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 6 i ust. 2, możliwość zgłoszenia w ciągu 14 dni wniosków i zastrzeżeń. Analiza powyższych przepisów doprowadziła Naczelny Sąd Administracyjny do konkluzji, że osoby, o których dotyczy art. 54 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r., mają przymiot strony w postępowaniu o zatwierdzenie planu realizacyjnego danego obiektu budowlanego i o wydanie pozwolenia na jego budowę, przy czym do osób tych należą przede wszystkim właściciele nieruchomości sąsiadujących bezpośrednio z działką, na której ma być wzniesiony projektowany obiekt budowlany". Będąc związany powyższymi wywodami Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 2607/13 uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011 r. powtarzając argumentację przedstawioną przez NSA. Dalej organ wyjaśnił, że stosownie do art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Istnieją jednak sytuację, w których dopuszczalne jest odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 153 p.p.s.a. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że pierwsza z tych sytuacji związana jest ze zmianą stanu faktycznego, który jest odmienny od przyjętego przez sąd, drugi z tych przypadków dotyczy zmiany stanu prawnego po wydaniu orzeczenia przez sąd. W rozpatrywanej ponownie, po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2014 r. w sprawie nastąpiła zmiana stanu faktycznego. W aktach Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego o znaku: [...] odnaleziono pismo [...] Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] grudnia 1999 r., informujące o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] czerwca 1993 r. Akta Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego o znaku: [...] nie były znane Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ani Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, wydającym zapadłe w omawianej sprawie wyroki. [...] Urząd Wojewódzki pismem z dnia 8 września 2014 r. poinformował, że w prowadzonych w urzędzie rejestrach brak informacji na temat sposobu zakończenia wszczętego z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] czerwca 1993 r. Oznacza to, że wszczęte przez Wojewodę [...] w dniu [...] grudnia 1999 r. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] czerwca 1993 r. nie zostało dotychczas zakończone, a Wojewoda [...] wszczynając na wniosek J. G. postępowanie w niniejszej sprawie (zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia [...] grudnia 2010 r.) dokonał tego po raz drugi w tej samej sprawie. Tym samym toczące się od dnia [...] grudnia 1999 r., wszczęte w urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] czerwca 1993 r., stanowi przeszkodę o charakterze przedmiotowym, która uniemożliwiała ponowne wszczęcie postępowania w tej samej sprawie na wniosek J. G. Skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2014 r. wniósł J. G. domagając się jej uchylenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r., którą stwierdzono na wniosek J. G. z dnia [...] grudnia 2006 r. nieważność decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] czerwca 1993 r. zatwierdzającej plan realizacyjny i zezwalającej E. N. na realizację budynku mieszkalnego jednorodzinnego i umorzył postępowanie organu I instancji. Art. 138 § 1 pkt 2 kpa stanowiący podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia wprowadza wyjątek od obowiązku rozstrzygnięcia istoty sprawy przez organ odwoławczy, który może ograniczyć się tylko do wyeliminowania decyzji organu I instancji. Przesłanką podjęcia takiej decyzji jest jednak zawsze wystąpienie bezprzedmiotowości postępowania przed organem I instancji. Oznacza to, że umorzenie postępowania przez organ odwoławczy możliwe jest tylko w związku z art. 105 kpa. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 kpa oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Brak przedmiotu postępowania czyni zatem wydanie decyzji administracyjnej prawnie niemożliwym. Bezprzedmiotowość prowadzonego od kilku lat postępowania wszczętego wnioskiem J. G. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 1993 r., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego upatruje w fakcie odnalezienia w aktach pisma [...] Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] grudnia 1999 r. zawierającego informację o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 1993 r. Postępowanie to do dnia orzekania przez organ odwoławczy nie zostało zakończone, co w ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego stanowi przeszkodę o charakterze przedmiotowym, która uniemożliwiała ponowne wszczęcie postępowania w tej samej sprawie na wniosek J. G. W ocenie Sądu stanowisko organu jest błędne. Przede wszystkim należy wskazać, że organ był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 2607/13. Sąd Wojewódzki podkreślił, że orzekając był związany wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt II OSK 1483/12, którym uchylono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 1884/11 w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Prawomocny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Orzekając ponowne po wyroku Sądu Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego był bezwzględnie związany oceną prawną i wskazaniami w nim zawartymi. Brak zastosowania się do wskazań zawartych w przywołanym wyroku Sądu oznacza naruszenie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnalezienie zawiadomienia z dnia [...] grudnia 1999 r. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej samej decyzji nie oznacza, że wystąpiła bezprzedmiotowość niniejszego postępowania. Organ Wojewódzki poza zawiadomieniem o wszczęciu postępowania przez 15 lat nie przeprowadził żadnej czynności co może wskazywać na całkowity brak poszanowania zasady demokratycznego państwa prawa, w szczególności ustanowionej w art. 7 Konstytucji RP zasady praworządności. W tych okolicznościach Sąd nie podziela stanowiska Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego co do wystąpienia przedmiotowej przeszkody w prowadzeniu niniejszego postępowania. Ponownie rozpoznając sprawę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zobowiązany będzie do wydania orzeczenia merytorycznego uwzględniającego wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2014 r. W związku z powyższym, na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. Koszty zasądzono na podstawie art. 200 cyt. ustawy.