VII SA/Wa 2889/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi T. G. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2015 r. znak [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej postanawia: odmówić T. G. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. T. G. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W treści wniosku skarżący oświadczył, że jest bezrobotny, pozostaje na utrzymaniu rodziców. T. G. wskazał rodziców oraz siostrę i dwóch braci jako osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący oświadczył, że również jego ojciec, siostra i jeden z braci są osobami bezrobotnymi, drugi brat jest uczniem, matka skarżącego uzyskuje dochody z działalności gospodarczej w wysokości 1500 zł netto miesięcznie. Pismem z dnia 5 lutego 2016 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia danych przedstawionych w złożonym wniosku. T. G. udzielił odpowiedzi na ww. wezwanie pismem z 29 lutego 2016 r. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Należy też zwrócić uwagę na treść art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Ze złożonego przez T. G. wniosku wynika, że skarżący jest osobą bezrobotną, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami oraz pełnoletnim rodzeństwem (siostra i dwóch braci), przy czym jedynie matka skarżącego uzyskuje dochody w wysokości 1500 zł netto miesięcznie. Pismem z dnia 5 lutego 2016 r., na podstawie ww. art. 255 ustawy, zobowiązano skarżącego do uzupełnienia, w terminie 7 dni, danych zawartych w złożonym wniosku, poprzez: - wskazanie, czy skarżący podejmuje prace dorywcze, sezonowe, z tytułu umów o dzieło, zlecenia itp., jeżeli tak, jakiej wysokości dochody uzyskuje z tego tytułu, - wskazanie, czy ojciec skarżącego uzyskuje dochody, np. z działalności gospodarczej, renty, z prac dorywczych, z tytułu umów o dzieło, zlecenia itp.; jeżeli tak, w jakiej wysokości, - wskazanie, czy skarżący mieszka w domu należącym do rodziców, jeśli tak, należy podać powierzchnię domu i wskazać wysokość wydatków związanych z utrzymaniem domu, - wskazanie, czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym korzystają ze świadczeń z pomocy społecznej (jeżeli tak, w jakiej wysokości), - wskazanie, czy rodzeństwo skarżącego uzyskuje jakiekolwiek dochody, np. z tytułu działalności gospodarczej, renty, stypendium, z prac dorywczych, z tytułu umów o dzieło, zlecenia itp.; jeżeli tak, w jakiej wysokości. W odpowiedzi na ww. wezwanie skarżący w piśmie z dnia 29 lutego 2016 r. wskazał, że mieszka w domu należącym do rodziców o powierzchni użytkowej 200 m2, nadesłał fakturę za energię elektryczną na kwotę 510,29 zł, a także fakturę za wodę za okres dwóch miesięcy na kwotę 286,25 zł. Oświadczył, że matka prowadzi działalność gospodarczą od 1 września 2015 r., uzyskując z tego tytułu "1800 miesięcznie plus opłaty na ZUS około 500 zł". Wskazał, że brat P. chodzi do szkoły. Skarżący ponownie oświadczył, że jest osobą bezrobotną, tak jak brat P. oraz ojciec, na potwierdzenie czego dołączył kserokopie kart wizyt w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. dotyczące skarżącego i jego brata, a także kopię pisma z 30 listopada 2015 r., przy którym Starosta [...] przesłał do Wojewody [...] odwołanie ojca skarżącego od decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 30 września 2015 r. na okres 120 dni. W ocenie referendarza sądowego, mając na uwadze treść wniosku oraz pisma T. G. z 29 lutego 2016 r., uznać trzeba, iż brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy, bowiem skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i spełnia przesłanki określone w art. 246 ustawy. Zauważyć bowiem trzeba, że odpowiadając na wezwanie z 5 lutego 2016 r. T. G. nie wyjaśnił: czy podejmuje prace dorywcze, sezonowe, z tytułu umów o dzieło, zlecenia itp.; czy ojciec skarżącego uzyskuje dochody, np. z działalności gospodarczej, renty, z prac dorywczych, z tytułu umów o dzieło, zlecenia; czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym korzystają ze świadczeń z pomocy społecznej; czy rodzeństwo skarżącego uzyskuje jakiekolwiek dochody, np. z tytułu działalności gospodarczej, renty, stypendium, z prac dorywczych, z tytułu umów o dzieło, zlecenia. W treści pisma z 29 lutego 2016 r. T. G. wskazał, że matka uzyskuje dochody z działalności gospodarczej, a skarżący, jego ojciec i jeden brat są osobami bezrobotnymi, drugi brat uczy się (nie zawarł przy tym jakichkolwiek informacji na temat siostry). Udzielona przez skarżącego odpowiedź na skierowane do niego wezwanie z dnia 5 lutego 2016 r. sprowadza się zatem jedynie do powtórzenia informacji, które skarżący już zawarł w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na podstawie udzielonych przez skarżącego informacji, z uwagi na niepełne odniesienie się do wezwania z dnia 5 lutego 2016 r., nie jest więc możliwe dokonanie rzetelnej i niebudzącej wątpliwości oceny rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego. Pomimo skorzystania przez referendarza sądowego z trybu, o którym mowa w art. 255 ustawy, informacje i dokumenty przedłożone przez wnioskodawcę nie są wystarczające do stwierdzenia, że spełnione zostały przesłanki przyznania prawa pomocy. Wobec nieudzielenia przez skarżącego odpowiedzi na ww. pytania nie jest możliwe bezsporne ustalenie, czy wnioskodawca jest w stanie samodzielnie bądź przy pomocy rodziny, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie. Przypomnieć należy, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Strona powinna zatem poprzez rzetelne i wiarygodne przedstawienie w złożonym wniosku wszelkich informacji niezbędnych do oceny jej sytuacji majątkowej, a także poprzez złożenie stosownych dokumentów wykazać, że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do sądu. Należy też zauważyć, że w przypadku, gdy Sąd/ referendarz sądowy w celu uzyskania pełniejszego obrazu sytuacji rodzinnej i finansowej wnioskodawcy wzywa go do złożenia dodatkowych oświadczeń czy dokumentów źródłowych, tj. korzysta z trybu przewidzianego w art. 255 ustawy, podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek współdziałania z sądem (referendarzem) w zakresie wyjaśnienia wszystkich okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładanie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że niedopełnienie przez stronę w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia wymaganych dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 31 stycznia 2013 r. I OZ 51/13 LEX nr 1273885, z 19 grudnia 2012 r. II FZ 1036/12 LEX nr 1240482, z 14 marca 2013 r. II FZ 92/13 LEX nr 1302897, z 4 lipca 2013 r. I OZ 546/13 LEX nr 1345177). Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).