VII SA/Wa 289/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędzia WSA Leszek Kamiński (spr.), Protokolant Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2009 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. w O. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. uchyla postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; IV. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz S. Sp. z o.o. w O. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego zwanej dalej – k.p.a, po rozpatrzeniu wniosku S. Sp. z o.o. z dnia [...], uzupełnionego pismem z dnia [...], o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] znak: [...], umorzył postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ wskazał, iż decyzją z dnia [...], Nr [...] znak: [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] Nr [...] znak: [...], udzielającej pozwolenia na użytkowanie kwatery nr [...] składowiska odpadów komunalnych - działki nr ew. [...] obr. [...] w O. Następnie postanowieniem z dnia [...] znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania S. sp. z o.o. z dnia 26 sierpnia 2008 r. od w/w decyzji organu wojewódzkiego z dnia [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Podaniem z dnia 1 października 2008 r. S. Sp. z o.o. (uzupełnionym pismem z dnia 7 października 2008 r.) wystąpiła m.in.: z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...], znak: [...] wskazując, iż cyt.: "...zwrotne potwierdzenie dostarczenia odwołań zostało samowolnie podpisane przez pracownika firmy od której S. wynajmuje pomieszczenie biurowe. Zaistniały fakt uniemożliwił zaś precyzyjne określenie w jakim dniu faktycznie otrzymali przedmiotowe decyzje...". Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł, iż w obrocie prawnym obowiązuje wydane przez niego ostateczne postanowienie z dnia [...] znak:[...], stwierdzające uchybienie przez S. Sp. z o.o. terminu do wniesienia odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] znak:[...]. Organ stwierdził, iż z powyższych względów rozpatrzenie przez organ odwoławczy wniosku o przywrócenie terminu do czasu, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje postanowienie o uchybieniu terminu do złożenia odwołania jest bezprzedmiotowe. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła S. Sp. z o.o. Decyzją z dnia [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] znak: [...]. Organ odwoławczy zgodził, się z argumentacją przytoczoną w decyzji organu I-ej instancji, stwierdzając iż merytoryczne ustosunkowanie się do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest możliwe jedynie (oczywiście w sytuacji wniesienia takiego wniosku) przed rozpatrzeniem odwołania złożonego z uchybieniem terminu do jego wniesienia (co stanowi o stwierdzeniu uchybienia terminu - w przedmiotowej sprawie postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]). Wskazał, że z treści art. 58 § 2 k.p.a. wynika, iż prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W związku z powyższym organ stwierdził, iż prośba o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wniesiona już po złożeniu odwołania i jego formalnym rozpatrzeniu (postanowienie o uchybieniu terminu) jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. stanowiącego, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła S. Sp. z o.o. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji I-ej instancji. Skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z: art. 59 k.p.a poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że prawidłowe było rozstrzygnięcie wydane przez ten organ w I instancji, które umarzało decyzją sprawę z wniosku o przywrócenie terminu, podczas gdy na mocy tego przepisu w takich sprawach organ wydaje postanowienie, oraz art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że prawidłowe było rozstrzygnięcie wydane przez ten organ w I instancji, które pozbawiało Spółkę prawa do wnoszenia o przywrócenie terminu wywodzonego z tego przepisu. Wskazała również na naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i zastosowanie wyrażające się w uznaniu, że prawidłowe było rozstrzygniecie wydane przez ten organ w I instancji, które zastosowało ten przepis w sprawie o charakterze wpadkowym, która winna zostać załatwiona postanowieniem i nie podlegała umorzeniu. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuję : Skarga podlega uwzględnieniu. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, rozstrzyga w granicach sprawy, kontrolując postępowanie oraz akty administracyjne wydane przez organy administracji publicznej i uwzględnia skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenia przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy lub też naruszenia przepisów postępowania, jeśli miały one istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej. W rozpatrywanej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję własną, którą umorzył postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. Stosownie zaś do treści art. 105 § 1 k.p.a. organ zobowiązany jest do umorzenia postępowania w przypadku stwierdzenia jego bezprzedmiotowości. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Ustalenie istnienia przesłanki bezprzedmiotowości stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji poprzez jego umorzenie, ponieważ nie będzie wtedy podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Dalsze prowadzenie postępowanie w takim przypadku stanowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy. Okoliczności powodujące bezprzedmiotowość muszą być stwierdzone i wskazane w decyzji o umorzenie postępowania. Zdaniem Sądu, organ wadliwie uznał, że w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do umorzenia postępowania w sprawie wniosku o przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Nie można bowiem uznać, że brak było podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia wniosku. Zaznaczyć należy, że strona skarżąca powzięła wiadomość o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania dopiero z treści wydanego przez organ postanowienia z dnia [...] stwierdzającego uchybienie terminu. Oczywistym jest zatem, że skarżąca nie mogła złożyć przedmiotowego wniosku wcześniej, gdyż nie wiedziała o uchybieniu terminu, ze względu na dostarczenia odwołań pracownikowi firmy, od której S. wynajmuje pomieszczenie biurowe. To , że w obrocie prawnym pozostaje ostateczne postanowienie wydane w trybie art. 134 k.p.a. przez organ nie może pozbawiać strony prawa ochrony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej. Jedynie bowiem w przypadku terminów procesowych, a do takich zaliczyć należy termin na wniesienie odwołania od decyzji możliwe jest uchronienie się przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu czynności procesowej poprzez wniosek o jego przywrócenie. Przewidziana zaś w art. 58, art. 59 k.p.a. instytucja przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności w ramach toczącego się postępowania administracyjnego, ma zastosowanie wyłącznie do terminów prawa procesowego. Zauważyć też trzeba, że treścią postanowienia wydanego w trybie art. 134 k.p.a. było stwierdzenie, iż uchybiono terminowi do złożenia odwołania. W tej kwestii organ nie przeprowadził żadnych ustaleń, poza porównaniem daty doręczenia i daty wpływu odwołania, co jak się okazało w okolicznościach tej sprawy nie było wystarczające. Pokwitowania odbioru dokonał bowiem inny podmiot, niż ten który był adresatem decyzji, organ zaś wydając postanowienie oparte o art. 134 k.p.a. potraktował tę okoliczność bezrefleksyjnie. Tymczasem, jak wynika z treści art. 45 k.p.a. wynika, że jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Oznacza to, że podlegało wyjaśnieniu przez organ administracyjny, czy doręczenia dokonano po pierwsze w lokalu siedziby organu, po drugie czy nastąpiło ono do rąk osoby uprawnionej. Kwestii tych w postępowaniu nie wyjaśniono. W ocenie Sądu, organ powinien zatem rozpoznać wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji i po dokonaniu oceny, czy wystąpiły przesłanki do przywrócenia terminu bądź też odmowy, wydać stosowne rozstrzygniecie w sprawie. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie cztery przesłanki : a) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, b) uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, c) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, d) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność dla której określony był termin. Zaznaczyć przy tym należy, że przy ocenie braku winy strony organ administracji publicznej powinien przyjąć obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przy zastosowaniu tego miernika przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy strony zachodzi zatem tylko wtedy gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2006r. sygn. akt II OSK 66/06 Lex nr 319413). Reasumując stwierdzić należy, że organ wydając zaskarżone oraz poprzedzające je rozstrzygnięcie niewątpliwie naruszył przepis art. 105 k.p.a., gdyż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie można było uznać za bezprzedmiotowy. Prawidłowe i racjonalne działanie organu w takim przypadku winno prowadzić do wydania orzeczenia w przedmiocie zgłoszonego żądania strony i rozstrzygać je negatywnie lub pozytywnie z uwagi na niezachowanie terminu warunkującego skuteczność dochodzenia danego żądania obwarowanego terminem. Natomiast rozpoznawanie przez organ wniosku o przywrócenie terminu w drodze wydania decyzji umarzającej postępowanie w sprawie może tylko prowadzić do jej uchylenia. Oceniając kwestię rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, Sąd doszedł do przekonania, że wydane w dniu [...] postanowienie na podstawie art. 134 k.p.a. jako nieodpowiadające przepisom prawa z powodu niezbadania okoliczności je poprzedzających należy również uchylić. Sąd doszedł bowiem do przekonania, że eliminacja zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu jak również ww. postanowienia pozwoli dokonać ocenić do merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ zobowiązany będzie do uwzględnienia wyżej wskazanych uwag i wydania stosownego rozstrzygnięcia. Z powyższych względów, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.