VII SA/Wa 2918/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Asesor WSA Iwona Ścieszka, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 maja 2025 r. sprawy ze skargi U. M. na postanowienie Rady Doskonałości Naukowej z dnia [...] kwietnia 2024 r. znak [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Rady Doskonałości Naukowej na rzecz U. M. kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Rada Doskonałości Naukowej zaskarżonym postanowieniem z [...] kwietnia 2024 r., znak [...] stwierdziła niedopuszczalność odwołania wniesionego przez Urszulę Mentel (dalej: "skarżąca") od uchwały Rady Naukowej Instytutu Ekonomii i Finansów Uniwersytetu S. z [...] marca 2024 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nadania stopnia doktora w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie ekonomia i finanse. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Rada Doskonałości Naukowej wskazała, że zgodnie z art. 178 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w postępowaniach w sprawie nadania stopnia doktora oraz w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Odpowiednie stosowanie prawa polega zaś na stosowaniu określonych przepisów do drugiego zakresu odesłania, z tym jednak, że całkowicie nie mają zastosowania bądź też w pewnej części swej treści ulegają zmianie te spośród nich, które ze względu na treść swych postanowień są bezprzedmiotowe lub sprzeczne z przepisami normującymi dane stosunki, do których mają być one zastosowane. Organ zwrócił uwagę, że ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie normuje kwestii zaskarżania uchwał stwierdzających umorzenie postępowania awansowego, czy też sposobu doręczenia stronom pism. Tym samym organ oraz strony nie mogą w niniejszej sprawie podejmować działań niezgodnych z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego lub z ich pominięciem. Organ podniósł, że zgodnie z art. 39 k.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 2188 oraz z 2019 r. poz. 1051,1495 i 2005), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Zgodnie z treścią art. 127 § 1 k.p.a. "od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji", przy czym odwołanie może złożyć strona postępowania, a służy ono od decyzji, która została jej doręczona. Jak wynika z treści art. 129 § 2 k.p.a. "Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie". Z tą bowiem datą decyzja wchodzi do obrotu prawnego. Następnie podał, że z akt sprawy wynika, że 27 marca 2024 r. skarżąca pokwitowała odbiór oryginału uchwały z [...] marca 2024 r., przesłanej jej przez operatora pocztowego. Odwołanie skarżącej od tej uchwały zostało zaś nadane przesyłką pocztową 25 marca 2024 r., a co za tym idzie - przedwcześnie, bowiem przed doręczeniem ww. uchwały. Rada Doskonałości Naukowej zaznaczyła przy tym, iż doręczenie skarżącej skanu uchwały z [...] marca 2024 r. za pomocą wiadomości e-mail z 21 marca 2024 r. nie otworzyła terminu do wniesienia odwołania. Była to bowiem czynność techniczna, która nie podlega zaskarżeniu w trybie odwołania. Termin na wniesienie odwołania biegnie tylko raz, wyłącznie od daty doręczenia stronie oryginału decyzji administracyjnych. W konsekwencji powyższego organ uznał, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajdzie art. 134 k.p.a., wedle którego organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W dacie składania odwołania, tj. 25 marca 2024 r. brak było bowiem przedmiotu zaskarżenia, gdyż decyzja organu I Instancji została doręczona skarżącej dopiero 27 marca 2024 r. Termin na wniesienie odwołania biegnie dopiero od daty doręczenia stronie zgodnie z treścią art. 129 ust. 2 k.p.a., z tą bowiem datą decyzja wchodzi do obrotu prawnego. Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o jego uchylenie w całości jak i zasądzenie od organu kosztów postepowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: - art. 178 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, przez jego niewłaściwe zastosowanie względem uchwały Rady Naukowej Instytutu Ekonomii i Finansów Uniwersytetu S. nr [...], gdzie do uchwał Uniwersytetu S. ma zastosowanie przyjęty Statut Uczelni, - art. 134 k.p.a., przez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania z powodu jego przedwczesnego wniesienia. Skarżąca podniosła, że sposób oraz zakres wydawania uchwał przez jednostki organizacyjne Uniwersytetu S. został określony w statucie Uniwersytetu S.. Zgodnie z obwieszczeniem nr 1/2024 Rektora Uniwersytetu S. z dnia 17 stycznia 2024 r. w sprawie ogłoszenia tekstu jednolitego Statutu Uniwersytetu S. ("Statut US") w § 57 ust. 3 wskazano, że: "Dniem wejścia w życie aktów, o których mowa w ust. 2, jest dzień ich publikacji w Monitorze US." To na ten akt organ powinien się powołać w pierwszej kolejności, gdyż bezpośrednio odnosi się do uchwały. Uchwała została opublikowana [...] marca 2024 r. w Monitorze US, stąd też w tym dniu powstał substrat zaskarżenia, gdyż z tą datą uchwała weszła do obrotu prawnego. Dostępność uchwały w dniu publikacji oznacza, że skarżąca mogła zapoznać się z jej treścią oraz podjąć decyzję o ewentualnym wniesieniu odwołania. Ponadto dowodem na fakt, iż skarżąca miała dostęp do oficjalnej treści uchwały [...] marca 2024 r. jest odpowiedź na wiadomość mailową skarżącej z 20 marca 2024 r. przez pracownika Rady Naukowej Instytutu Ekonomii i Finansów, w której wskazano, że 21 marca 2024 r. uchwała powinna zostać opublikowana w Biuletynie Informacji Publicznej Uniwersytetu S., co też miało miejsce w stanie faktycznym sprawy. Ponadto uchwała została przesłana drogą korespondencji mailowej. W odpowiedzi na skargę Rada Doskonałości Naukowej wniosła o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Organ wskazał, że wbrew twierdzeniu skarżącej do zaskarżania uchwał regulujących postępowanie w zakresie nadania stopnia doktora naukowego znajdą zastosowanie przepisy kodeksu postępowaniu administracyjnego, w tym zakresie o doręczeniu takich uchwał i terminie ich zaskarżenia. Organ kolegialny jakim jest rada naukowa zwykle podejmuje swe rozstrzygnięcia w drodze uchwał, co nie ma jednak znaczenia dla prawnej kwalifikacji danego aktu jako postanowienia albo decyzji. Nie stoi to również w sprzeczności ze wskazanym przez skarżącą Statutem Uniwersytetu S. Uchwały organów kolegialnych mogą być więc aktami normatywnymi uchwalone na podstawie odpowiednio art. 192 ust. 2 oraz art. 221 ust. 14 jak np. statuty, regulaminy nadawania stopni, jak również aktami administracyjnymi (postanowienia, decyzje). Podejmowanie decyzji lub postanowienia w drodze uchwały organu kolegialnego nie ma wpływu na prawny charakter tego aktu prawnego. Od tego do jakiej kategorii aktu prawnego należy wydana przez uczelnię uchwała, zależeć będzie jakie przepisy w danej procedurze znajdą zastosowanie Z przepisu art. 178 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wynika wprost, że do postępowań w zakresie nadawania przez uczelnię stopni naukowych, o ile ustawa Prawo o szkolnictwie nie stanowi inaczej znajdą zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. W tej sytuacji do zaskarżenia uchwały Rady Naukowej Instytutu Ekonomii i Finansów Uniwersytetu S. z [...] marca 2024 r., znajdą zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego w tym art. 39, art. 110 i art.129 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Przedmiotem kontroli Sądu poddane zostało postanowienie Rady Doskonałości Naukowej z [...] kwietnia 2024 r. o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania skarżącej od uchwały Rady Naukowej Instytutu Ekonomii i Finansów Uniwersytetu S. z [...] marca 2024 r. Podstawę prawną kontrolowanego postanowienia stanowił art. 134 k.p.a. Wedle tego przepisu organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Powodem stwierdzenia niedopuszczalności odwołania stanowiło uznanie, iż zostało ono złożone przedwcześnie, tj. przed dniem doręczenia skarżącej ww. uchwały z [...] marca 2024 r. Odwołanie od tej uchwały zostało bowiem złożone 25 marca 2024 r., w sytuacji, gdy ze zwrotnego potwierdzenia odbioru jej wynika, że uchwała ta została doręczona skarżącej przez operatora pocztowego dopiero 27 marca 2024 r. Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu, że do zaskarżania uchwał regulujących postępowanie w zakresie nadania stopnia doktora naukowego znajdują zastosowanie przepisy kodeksu postępowaniu administracyjnego. Jak bowiem wskazano w art. 178 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w postępowaniach w sprawie nadania stopnia doktora oraz w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro zatem ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie normuje kwestii zaskarżania uchwał stwierdzających umorzenie postępowania awansowego, czy też sposobu doręczenia stronom pism, to tym samym organ oraz strony – jak słusznie podniósł organ w zaskarżonym postanowieniu - nie mogą w niniejszej sprawie podejmować działań niezgodnych z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego lub z ich pominięciem. Winny mieć zatem m.in. na uwadze, że zgodnie art. 39 k.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 2188 oraz z 2019 r. poz. 1051,1495 i 2005), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Jak również, że wedle art. 129 ust. 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. W ocenie Sądu generalnie rację także należy przyznać organowi, że wniesienie środka odwoławczego przed dniem doręczenia stronie rozstrzygnięcia, tj. przed wejściem danego rozstrzygnięcia do obrotu prawnego, powoduje niedopuszczalność środka zaskarżenia. Jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy nie można uznać, aby uchwała nie weszła do obrotu prawnego przed jej doręczeniem skarżącej przez operatora pocztowego. Nie można bowiem pominąć, że przed prawidłowym doręczeniem uchwały, organ umożliwił skarżącej zapoznanie się z jej treścią – gdyż już 21 marca 2024 r. organ przesłał skarżącej na jej adres e-mail skan ww. uchwały jak również tego dnia podał treść uchwały do publicznej wiadomości w monitorze Uniwersytetu S. (https://bip.usz.edu.pl/uchwala/20394/uchwala-nr-11-03-2024). Wcześniejsze, niesformalizowane doręczenie uchwały, pozwoliło zaś skarżącej na sporządzenie odwołania w niniejszej sprawie. Wyjaśnienia wymaga, że przepisy dotyczące doręczeń pism (w tym rozstrzygnięć czy to w formie decyzji czy uchwał) stanowią w istocie gwarancje przestrzegania przez organ administracji publicznej zasady demokratycznego państwa prawnego. Regulacje te przede wszystkim mają za zadanie zagwarantowanie praw strony do rzetelnego i prawidłowego postępowania oraz to, aby nie ponosiła ona negatywnych konsekwencji zaniedbań organu. Dlatego też nie mogą być interpretowane "na szkodę" strony, w sytuacji, gdy podejmuje ona starania mające na celu zapewnienie jej prawa do wniesienia skutecznego środka odwoławczego od wydanego rozstrzygnięcia. Przekazanie skanu uchwały skarżącej za pośrednictwem email niewątpliwie stanowiło o wadliwości jej doręczenia, niemniej jednak, w ten sposób stworzona została skarżącej realna możliwość zapoznania się z jej treścią. W orzecznictwie przyjmuje się zaś, że nawet jeżeli doręczenie rozstrzygnięcia było wadliwe, to brak jest podstaw do przyjęcia, że wniesienie środka zaskarżenia było przedwczesne (por. wyroki NSA z: 19 maja 2016 r., II GSK 2734/14; 26 kwietnia 2016 r., I OSK 3095/15; 4 kwietnia 2008 r., II GSK 3/08). W sytuacji bowiem, gdy wadliwość doręczenia nie powoduje negatywnych konsekwencji dla strony, zwłaszcza nie pozbawia jej możliwości skorzystania ze środków zaskarżenia, to nie ma podstaw do eliminowania decyzji tylko z tego względu (przykładowo wyroki NSA z: 4 kwietnia 2008 r., II GSK 3/08; 28 kwietnia 2009 r., II GSK 887/08; 6 listopada 2008 r., II GSK 463/08). W orzecznictwie przyjmuje się, że zachowanie sformalizowanego trybu dokonywania doręczeń przewidzianego w przepisach proceduralnych bynajmniej nie jest konieczne, jeśli tylko strona, dla której pismo było przeznaczone, oświadczy, że pismo to otrzymała. Takie oświadczenie strony zastępuje pokwitowanie i uważane jest za dostateczny dowód dotarcia do świadomości strony treści pisma (por. wyrok WSA w Poznaniu z 1 sierpnia 2019 r., II SA/Po 360/19). Również w piśmiennictwie zwraca się uwagę, że jeżeli orzeczenie znalazło się w posiadaniu strony, jakkolwiek nie nastąpiło to zgodnie z przepisami regulującymi procedurę doręczeń, to brak jest podstaw do przyjęcia, że wniesienie środka zaskarżenia było przedwczesne (zob. M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX/el 2022). Jeżeli uzewnętrznienie decyzji przez jej publikację spowodowało zapoznanie się przez stronę z treścią decyzji, to "otworzyło" dla strony możliwość jej zaskarżenia. Dzień doręczenia decyzji stronie przez operatora pocztowego nie może zatem mieć decydującego znaczenia dla oceny dopuszczalności wniesienia odwołania w sytuacji, gdy przed jego wniesieniem strona zapoznała się z treścią decyzji (por. wyroki: WSA w Łodzi z 7 grudnia 2022 r., II SA/Łd 465/22, WSA w Gliwicach z 21 września 2023 r., I SA/Gl 784/23 oraz wyrok NSA z 9 lipca 2019 r., I OSK 1506/19). Ponadto, jak wyjaśnił NSA w uchwale 7 sędziów z 4 grudnia 2003 r. (FPS 10/00, ONSA 2001/2/56), uzewnętrznienie decyzji w stosunku do strony stwarza nową sytuację procesową, a więc możliwość wniesienia odwołania. Należy mieć także na względzie, że data doręczenia decyzji stronie postępowania nie decyduje o wydaniu (istnieniu) tej decyzji, ale rozstrzyga w związku z treścią art. 110 § 1 k.p.a. o momencie związania treścią decyzji organu, który ją wydał (por. wyrok NSA z 3 marca 2022 r., I OSK 2162/21). Dlatego też z punktu widzenia możliwości wniesienia środka zaskarżenia z uwagi na wejście aktu do obrotu prawnego w rozumieniu art. 110 k.p.a. (związanie aktem od chwili jego doręczenia) kluczowe jest, że treść wydanego rozstrzygnięcia zawartego w akcie administracyjnym znalazła się w świadomości strony. Zwrócić również należy uwagę, że także w orzecznictwie Sądu Najwyższego i piśmiennictwie na tle Kodeksu postępowania cywilnego podnosi się, że terminy do wnoszenia środków zaskarżania zaliczane są powszechnie do grupy terminów maksymalnych, co skutkuje tym, że czynność prawna musi być dokonana przed ich upływem pod rygorem nieskuteczności. W tej materii ustawodawca polski przyjął model austriacki (podobnie jak w procedurze administracyjnej). Jeśli strona dowiedziała się o treści rozstrzygnięcia przed jego oficjalnym doręczeniem i przed takim oficjalnym doręczeniem wniosła od tego rozstrzygnięcia środek zaskarżenia, to takie wniesienie środka zaskarżenia jest skuteczne (por. uzasadnienie uchwały SN z 2 grudnia 2003 r., III CZP 90/03, OSNC 2005/2/21; uchwała SN z 5 maja 1988 r., III CZP 29/88, OSNC 1989/10/151 z glosą B. Bladowskiego, OSP 1989/5/114; orzeczenia SN z: 23 sierpnia 1934 r., C I 1071/34, Zb. Urz. 1935, poz. 42; 31 maja 1935 r., C I 2958/34, Zb. Urz. 1935, poz. 467; wyrok NSA z 9 lipca 2019 r., I OSK 1506/19; postanowienie NSA z 4 grudnia 2019 r., I OZ 1207/19). W konsekwencji tut. Sąd uznał, że z uwagi, iż skarżąca wskazała, że zapoznała się z treścią uchwały już 21 marca 2024 r. (tego bowiem dnia organ przesłał jej skan emailem jak również opublikował ją w monitorze Uniwersytetu S., a zatem podał ją do publicznej wiadomości) złożenie przez nią odwołania 25 marca 2024 r. uznać należy za skuteczne – mimo że uchwała ta została doręczona przez operatora pocztowego dopiero 27 marca 2024 r. W okolicznościach niniejszej sprawy późniejsze doręczenie decyzji za pośrednictwem operatora pocztowego nie mogło bowiem skutkować stwierdzeniem, że skarżąca przedwcześnie wniosła odwołanie. Z uwagi na udostępnienie uchwały przed formalnym jej doręczeniem skarżąca miała w istocie możliwość odniesienia się do niej i sformułowania wobec niej zarzutów. Dlatego też przyjąć należy, że termin dla dokonania tej czynności rozpoczął się wcześniej (tj. w dniu faktycznego zapoznania się z treścią uchwały) i został przez skarżącą zachowany. Za nadmiernie formalny należy zatem uznać pogląd organu, który w niniejszych okolicznościach pozbawiłby stronę uprawnienia do złożenia środka zaskarżenia z tego tylko powodu, że wniosła ten środek przed formalnym odebraniem uchwały. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w kwocie stanowiącej równowartość wynagrodzenia działającego w sprawie pełnomocnika (480 zł) ustalonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.), opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wpisu od skargi (100 zł).