VII SA/Wa 2977/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2012 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić S. K. przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego (...). Stosownie do treści art. 246 ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy też zauważyć, że przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z jej uczestnictwem w postępowaniu przed sądem administracyjnym (art. 199 ustawy). W niniejszej sprawie w skardze wniesionej na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] października 2012 r. S. K. zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Z treści wniosku złożonego na urzędowym formularzu wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostaje żona i dwoje dzieci. S. K. posiada dom o powierzchni 100 m2 oraz nieruchomość rolną (ok. 7 ha). Skarżący oświadczył, że otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1500 zł brutto, a żona jest osoba bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Do dochodów skarżący zaliczył również przychód z działalności gospodarczej związanej z posiadaną elektrownią wiatrową – 30.000 rocznie i z gospodarstwa rolnego – 6.000 rocznie. S.K. wskazał też, iż zalega wobec swoich kontrahentów z zapłatą na kwotę łącznie ok. 140.000 zł. Wraz z wnioskiem skarżący nadesłał kopię umowy o pracę, z której wynika, że na wynagrodzenie skarżącego składa się podstawa miesięczna 1.500 zł brutto oraz premia uznaniowa do 2.000 zł brutto. Pismem z dnia 31 stycznia 2013 r. skarżący wezwany został do uzupełnienia wniosku poprzez podanie wysokości miesięcznych wydatków związanych z codziennym utrzymaniem oraz przeznaczanych na utrzymanie domu (np. opłaty za gaz, wodę, energię, telefon); wskazanie, czy skarżący uzyskuje dopłaty do posiadanej nieruchomości rolnej; nadesłanie wyciągów z rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe. W odpowiedzi na ww. pismo skarżący nadesłał wyciągi z rachunku bankowego z okresu od 20 października 2012 r. do 20 stycznia 2013 r., odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe oraz decyzje ARiMR w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Do miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu i rodziny skarżący zaliczył opłaty: za energię elektryczną – 120 zł, za gaz – 110 zł, wodę – 35 zł, telefon – 100 zł, wydatki związane z utrzymaniem dziecka w przedszkolu (wyżywienie, dowóz i odbiór dziecka z przedszkola) – 160 zł, dojazdy do pracy – 300 zł, wydatki na leki – 150 zł, na wyżywienie rodziny – ok. 500 zł, na opał (węgiel) – ok. 1200 zł w okresie grzewczym, podatek – ok. 50 zł, ubezpieczenie KRUS – 120 zł, internet – 50 zł. Mając na uwadze powołane przepisy oraz sytuację finansową wnioskodawcy stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla przyznania S. K. prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Jak już wskazano, prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane tylko wówczas, gdy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Niewątpliwie konieczność zapłaty kosztów sądowych zawsze powoduje uszczerbek i ewentualnie konieczność ograniczenia innych wydatków, jednakże zastosowanie instytucji przyznania prawa pomocy jako wyjątku od zasady ponoszenia przez strony kosztów sądowych jest możliwe tylko w sytuacji powstania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, nie zaś w przypadku powstania jakiegokolwiek uszczerbku. Przez pojęcie uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i finansowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Poniesienie przez S. K. kosztów postępowania w niniejszej sprawie takiego uszczerbku nie spowoduje. Jak wynika z nadesłanych dokumentów skarżący uzyskuje dochody z elektrowni wiatrowej w wysokości ok. 26.000 zł rocznie. Z wyciągów z rachunku bankowego wynika, że wynagrodzenie za pracę uzyskiwane przez skarżącego wynosiło w okresie od października do grudnia 2012 r. od 2311 do 2406 zł netto miesięcznie. W złożonym wniosku skarżący oświadczył, że uzyskuje też dochody z gospodarstwa rolnego w wysokości ok. 6.000 zł rocznie. Skarżący otrzymuje ponadto dopłaty z ARiMR w wysokości ok. 7.500 zł rocznie. Dochody skarżącego z ww. źródeł w przeliczeniu miesięcznym wynoszą zatem łącznie ok. 5.650 zł (na cztery osoby). Zgodnie z oświadczeniem skarżącego miesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu i rodziny wynoszą natomiast ok. 2895 zł. Okoliczności te pozwalają na przyjęcie, że wnioskodawca jest w stanie zgromadzić środki na uiszczenie wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie (który wynosi 200 zł) bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym skarżącego i jego rodziny. Odnośnie argumentu skarżącego o zaleganiu wobec kontrahentów z zapłatą na kwotę ok. 140.000 zł wskazać należy, że zobowiązania cywilnoprawne nie mają pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270).