VII SA/Wa 2977/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym ze skargi S. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2012 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić S. K. przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. S. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści wniosku złożonego na urzędowym formularzu wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostaje żona i dwoje dzieci. S. K. posiada dom o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolną (ok. [...]). Skarżący oświadczył, że otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł brutto, a żona jest osoba bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Do dochodów skarżący zaliczył również przychód z działalności gospodarczej związanej z posiadaną elektrownią wiatrową – [...] rocznie i z gospodarstwa rolnego – [...] rocznie. S. K. wskazał też, iż zalega wobec swoich kontrahentów z zapłatą na kwotę łącznie ok. [...] zł. Wraz z wnioskiem skarżący nadesłał kopię umowy o pracę, z której wynika, że na wynagrodzenie skarżącego składa się podstawa miesięczna [...] zł brutto oraz premia uznaniowa do [...] zł brutto. W odpowiedzi na pismo wzywające do uzupełnienia wniosku poprzez podanie wysokości miesięcznych wydatków związanych z codziennym utrzymaniem oraz przeznaczanych na utrzymanie domu (np. opłaty za gaz, wodę, energię, telefon); wskazanie, czy skarżący uzyskuje dopłaty do posiadanej nieruchomości rolnej; nadesłanie wyciągów z rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe, skarżący nadesłał wyciągi z rachunku bankowego z okresu od [...] r. do [...] r., odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe oraz decyzje ARiMR w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Do miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu i rodziny skarżący zaliczył opłaty: za energię elektryczną – [...] zł, za gaz – [...] zł, wodę – [...] zł, telefon – [...] zł, wydatki związane z utrzymaniem dziecka w przedszkolu (wyżywienie, dowóz i odbiór dziecka z przedszkola) – [...] zł, dojazdy do pracy – [...] zł, wydatki na leki – [...] zł, na wyżywienie rodziny – ok. [...] zł, na opał (węgiel) – ok. [...] zł w okresie grzewczym, podatek – ok. [...] zł, ubezpieczenie KRUS – [...] zł, internet – [...] zł. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2013 r. odmówiono S. K. przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 26 marca 2013 r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż skarżący jest w stanie zgromadzić środki na uiszczenie wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania dla niego i jego rodziny oraz stwierdzenie, że zobowiązania cywilnoprawne nie mają pierwszeństwa przed kosztami sądowymi, podczas gdy skarżący w sposób jasny i przejrzysty wyjaśnił, iż ma na utrzymaniu rodzinę z dwójką dzieci, przy czym realizacja inwestycji w postaci posadowienia i prowadzenia elektrowni wiatrowej jeszcze się nie zwróciła, powstałego w związku z nią zadłużenia na kwotę [...] tys. złotych nie był w stanie spłacić z samej działalności elektrowni, ani też z dochodów z działalności rolnej, w związku z czym podjął zatrudnienie jako pracownik działu techniczno – mechanik konserwator, przy czym uzyskiwane dochody przeznacza na bieżące utrzymanie rodziny oraz sukcesywną, powolną spłatę zadłużenia, tak iż dodatkowe wydatki nawet rzędu 200,00 zł stanowią dla niego i jego rodziny zagrożenie utraty płynności finansowej, a tym samym zagrożenie powstania uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla skarżącego i jego rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 862/04, niepubl.). Sąd w przytoczonym postanowieniu dodał, że osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa. Mając na uwadze powyższe, jak również dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego na urzędowym formularzu, sąd zajął stanowisko, że wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie. Przedstawiona przez skarżącego sytuacja finansowa nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, które opiewają na kwotę 200 zł wpisu sądowego od skargi w przedmiotowej sprawie. Należało wskazać, że uzyskiwane przez skarżącego dochody są wystarczające na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Trzeba pamiętać bowiem, że poniesienie kosztów sądowych związanych z udziałem w sprawie, jest obowiązkiem strony. Odstępstwo od wskazanej reguły jest możliwe w wyjątkowych sytuacjach, a mianowicie wówczas gdy strona przy dołożeniu największej staranności i poczynionych oszczędności w wydatkach, nie jest w stanie ponieść tych kosztów. W ocenie sądu, skarżący nie znajduje się w takiej szczególnej sytuacji, i jest on w stanie opłacić koszty sądowe w przedmiotowej sprawie. Jak wynika z nadesłanych dokumentów skarżący uzyskuje dochody z elektrowni wiatrowej w wysokości ok. [...] zł rocznie. Z wyciągów z rachunku bankowego wynika, że wynagrodzenie za pracę uzyskiwane przez skarżącego wynosiło w okresie od października do grudnia 2012 r. od [...] do [...] zł netto miesięcznie. W złożonym wniosku skarżący oświadczył, że uzyskuje też dochody z gospodarstwa rolnego w wysokości ok. [...] zł rocznie. Skarżący otrzymuje ponadto dopłaty z ARiMR w wysokości ok. [...] zł rocznie. Dochody skarżącego z ww. źródeł w przeliczeniu miesięcznym wynoszą zatem łącznie ok. [...] zł (na cztery osoby). Zgodnie z oświadczeniem skarżącego miesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu i rodziny wynoszą natomiast ok. [...] zł. W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe w zakresie wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Argumenty podniesione w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego nie podważają ustaleń poczynionych przez sąd. Koszty sądowe (wpis sądowy) są rodzajem daniny publicznej, od której zwolnienie może nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Zobowiązania skarżącego o charakterze prywatnoprawnym nie mogą mieć pierwszeństwa przed daninami publicznymi. Ponadto należy wskazać, że dotychczas zebrany materiał nie wskazuje, aby skarżącemu groziła niewypłacalność. Brak jest informacji, aby przeciwko niemu toczyło się postępowania egzekucyjne w związku z niemożnością regulowania zobowiązań cywilnoprawnych. Hipotetyczna możliwość utraty płynności finansowej przez skarżącego w przyszłości nie stanowi argumentu dla zwolnienia go od obowiązku poniesienia kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji postanowienia.