VII SA/Wa 298/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Bożena Więch -Baranowska po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. O. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2008 Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w ramach nadzoru budowlanego postanawia: odmówić M. O. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W dniu 17 marca 2008 r. do Sądu wpłynął na formularzu PPF wniosek M. O. w którym wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2009r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił M. O. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W dniu 20 kwietnia 2009r. wpłynął sprzeciw wnioskodawczyni na ww. postanowienie. W sprzeciwie wnioskodawczyni podniosła, iż wskazała w formularzu tylko niektóre wydatki. Podała, iż pominęła np. wydatki na żywność, jako że są to koszta powszechnie znane. Podkreśliła, iż w kwestii leczenia również wydatki są znacznie wyższe, gdyż oboje z mężem cierpią na schorzenia przewlekłe. Ponadto wnioskodawczyni podniosła, iż nie uwzględniła też we wniosku wszystkich kosztów związanych z faktem zamieszkiwania na stałe w domku letniskowym (docieplenia itp.)., rachunku telefonicznego oraz wszelkich kosztów towarzyszącym sprawom cywilnym i administracyjnym jak m.in. porady prawne, sporządzanie pism sądowych, kserokopie dokumentów, dojazdy czy opłaty sądowe. Wnioskodawczyni oświadczyła, iż kwota netto emerytury, którą mogą z mężem dysponować jest o 480 złotych mniejsza od nominalnej podanej w uzasadnieniu postanowienia i wynosi 2.130,00 złotych miesięcznie. Podkreśliła, że jest to kwota na tyle niewystarczająca, że zmusza ją wspólnie z mężem do uszczuplania oszczędności zgromadzonym na funduszu inwestycyjnym. Wnioskodawczyni załączyła do sprzeciwu postanowienie Sądu Rejonowego w P., którym zwolniono wnioskodawczynię i jej małżonka z kosztów sądowych oraz ustanowiono adwokata z urzędu. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. nr 153, poz.1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże , że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 ww. ustawy.) Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Z powołanego wyżej przepisu wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Oceniając dane przedstawione w formularzu uznano, że wnioskodawczynię, która wspólnie z mężem osiąga stałe dochody miesięcznie, posiada oszczędności na funduszu inwestycyjnym nie sposób uznać za osobę na tyle ubogą, że konieczne jest jej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wnioskodawczyni wspólnie z mężem utrzymuje się z dochodu w wysokości 2.130,90 złotych netto miesięcznie. Posiadany majątek obejmuje dom o pow. użytkowej 89 m2, dodatkowo posiada dwie nieruchomości rolne o pow. 0,23 ha każda. Dodała, że posiada 50.000 oszczędności na funduszu inwestycyjnym. Do wydatków miesięcznych w formularzu wniosku zaliczyła – opłaty związane z utrzymaniem i eksploatacją mieszkania – 500 zł. Leki – około 500 zł miesięcznie. W sprzeciwie podała, że wydatki te są wyższe. Wnioskodawczyni dodała, że są z mężem osobami schorowanymi. Mając na względzie wysokość miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawczynię i jej małżonka oraz posiadane środki finansowe uznano, że jest ona w stanie samodzielnie ponosić koszty postępowania sądowego bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i męża. Podkreślić bowiem należy, iż instytucja zwolnienia od kosztów sądowych może mieć zastosowanie jedynie wobec osób znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb. Instytucja ta nie może być nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawczyni wspólnie z małżonkiem posiadają stały miesięczny dochód oraz zgromadzone oszczędności. W świetle powyższego, argumenty podnoszone przez wnioskodawczynię w sprzeciwie nie uzasadniają uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Podkreślić należy, iż w ponoszonych wydatkach wnioskodawczyni uwzględnia również koszty sądowe, które powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sytuacja finansowa przedstawiona w formularzu, wskazuje że wnioskodawczyni posiada możliwości pokrycia kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, chociażby ze zgromadzonych oszczędności. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej wyżej ustawy, orzeczono jak w sentencji postanowienia.