VII SA/Wa 2986/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska (spr.), , Sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły, Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Protokolant starszy referent Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi (...) na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia (...) października 2015 r. znak: (...) w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę Rzecznik Praw Pacjenta decyzją z (...) października 2015 r., (...) na podstawie art. 68 w zw. z art. 65, art. 70, art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2012 r. poz. 159 ze zm.), dalej ustawa, nałożył na (...) karę pieniężną w wysokości 50 000 zł, płatną do budżetu państwa, za niewykonanie nakazu zaniechania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe prawa pacjentów określonej w decyzji Rzecznika z (...) listopada 2014 r. ((...)) tj. udostępniania pacjentom oryginałów dokumentacji medycznej na ich żądanie, za pokwitowaniem i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu. Organ wskazał, że Spółka prowadzi działalność leczniczą od (...) czerwca 2002 r. i z tytułu realizacji umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawartej z Narodowym Funduszem Zdrowia w 2014 r. osiągnęła przychód 2 954 054,40 złotych. Decyzją z (...) listopada 2014 r. ((...)) Rzecznik uznał praktyki Przychodni polegające na nieudostępnianiu pacjentowi lub jego przedstawicielowi ustawowemu, bądź osobie upoważnionej przez pacjenta, oryginałów dokumentacji medycznej poprzez wydanie oryginału za pokwitowaniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu, mające na celu ograniczenie prawa pacjentów do dokumentacji medycznej, o których mowa w art. 23 ust. 1 i art. 27 pkt 3 ww. ustawy - za naruszające zbiorowe prawa pacjentów i nakazał ich zaniechanie. Decyzją z (...) września 2015 r. Rzecznik odmówił stwierdzenia nieważności ww. własnej decyzji z (...) listopada 2014 r. W decyzji z (...) listopada 2015 r. organ zobowiązał również Spółkę do złożenia informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do zaniechania stosowania ww. praktyk, w trzydziestodniowym terminie, od dnia otrzymania decyzji oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Przychodnia w zakreślonym terminie nie przekazała ww. informacji i nadal uważa, że nie jest zobowiązana do wydania dokumentacji w trybie art. 27 pkt 3 ustawy, co wynika z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z (...) listopada 2014 r. Organ dodał, że na decyzję z (...) listopada 2014 r. Spółka złożyła skargę, którą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W - wie, prawomocnym postanowieniem z (...) marca 2015 r. VII SA/WA 260/15 odrzucił. Dalej organ podkreślił, że dotąd Spółka nie podjęła żadnych działań w celu zaprzestania stosowania stwierdzonych naruszeń, dlatego nałożył karę pieniężną na mocy art. 68 ustawy. Powołując się na art. 70 ustawy organ wyjaśnił, że przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych z art. 68 i 69, należy uwzględnić w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie. Wbrew twierdzeniom Spółki, przy ustalaniu wysokości kary można również uwzględnić przychód podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych. Rzecznik wskazał, że naruszenie to utrzymuje się co najmniej od (...) lutego 2014 r., tj. od złożenia przez (...) wniosku o wydanie oryginałów dokumentacji medycznej - a więc trwa dłużej niż rok. Pismem z (...) lutego 2014 r. Spółka wskazała, że "udostępnienie dokumentacji medycznej następuje zgodnie z regulaminem organizacyjnym naszej placówki. Nie ma możliwości wydania oryginału dokumentacji medycznej." Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego na wniosek (...), Rzecznik Praw Pacjenta rozstrzygnięciem z (...) lipca 2014 r. (znak: (...)) stwierdził naruszenie prawa (...) do dokumentacji medycznej, o której mowa w art. 23 ust. 1 i nast. ustawy przez Spółkę. Okoliczności stwierdzone w ww. postępowaniu wyjaśniającym stały się podstawą do wydania decyzji z (...) listopada 2014 r. Niezaprzestanie stosowania ww. praktyki i polemikę z organem Rzecznik uwzględnił jako okoliczność powodującą zwiększenie wysokości kary. Organ wziął jednak pod uwagę brak uprzedniego naruszenia zbiorowych praw pacjentów. Wziął przy tym pod uwagę wysokość przychodu Spółki z tytułu realizacji umowy na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawartej z NFZ w 2014 r. tj. 2 954 054,40 zł i wskazał, że kwota ta nie może spowodować zmniejszenia ustalonej wysokości kary pieniężnej. W świetle powyższych okoliczności wysokość kary organ ustalił na 50 000 zł, zaznaczając, że mieści się ona w granicach określonych w art. 68 ustawy i stanowi 1,69 % przychodu z tytułu realizacji umowy na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej osiągniętego w 2014 r. oraz 10 % wysokości możliwej do wymierzenia kary maksymalnej. Skargę na powyższą decyzję złożyła Przychodnia Medycyny (...) i wnosząc m.in. o jej uchylenie oraz umorzenie postępowania, zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie: 1. art. 27 pkt 3 ustawy w związku z art. 3 ust 1 pkt 4 ustawy, poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, iż zakres podmiotowy prawa dostępu do dokumentacji medycznej przez pacjenta obejmuje wydanie pacjentowi a także jego przedstawicielowi ustawowemu bądź osobie upoważnionej przez pacjenta oryginału tej dokumentacji za pokwitowaniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu, 2. art. 68 w zw. z art. 64 ust 1 w zw. z art. 59 ust 1 ustawy poprzez jego zastosowanie pomimo, iż skarżąca nie naruszyła zbiorowych praw pacjentów, a jej zachowanie jest zgodne z przepisami ustawy. Skarżąca wskazała, że organ dokonuje błędnej wykładni art. 27 pkt 3 ustawy, a więc nie ma podstaw prawnych do udostępniania pacjentom oryginałów dokumentacji medycznej i nie jest de facto działaniem bezprawnym naruszającym zbiorowe prawa pacjentów. W konsekwencji, skoro skarżąca Spółka nie narusza zbiorowych praw pacjentów, to nałożenie kary pieniężnej było bezzasadne. W odpowiedzi na skargę Rzecznik Praw Pacjenta wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dna 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Tym samym sąd administracyjny jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 p.p.s.a. uchyla ją lub stwierdza jej nieważność. W świetle powyższych kryteriów skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd kontrolował w niniejszej sprawie decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia (...) października 2015 r., którą organ ten, na podstawie art. 68 w zw. z art. 65, art. 70, art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2012 r. poz. 159 ze zm.), nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 50 000 zł, za niewykonanie nakazu zaniechania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe prawa pacjentów określonej w decyzji tego organu z dnia (...) listopada 2014 r. poprzez rozpoczęcie udostępniania pacjentom oryginałów dokumentacji medycznej na ich żądanie, za pokwitowaniem i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu. Wskazać zatem trzeba, że stosownie do art. 68 cyt. ustawy Rzecznik nakłada na podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych albo organizatora strajku, w drodze decyzji, karę pieniężną do wysokości 500 000 złotych w przypadku niepodjęcia działań określonych w decyzji, o której mowa w art. 64 ust. 1, w terminie w niej wskazanym. Zgodnie zaś z art. 69 cyt. ustawy w przypadku nieprzekazania na żądanie Rzecznika dokumentów oraz informacji, o których mowa w art. 61, Rzecznik nakłada, w drodze decyzji, na podmiot, do którego skierowano żądanie, karę pieniężną do wysokości 50 000 złotych. W art. 70 ww. ustawy wskazuje się, że przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa w art. 68 i 69, należy uwzględnić w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Odnosząc powyższe regulacje do rozpoznawanej sprawy zaznaczyć przede wszystkim należy, że decyzją z dnia (...) listopada 2014 r., w trybie art. 64 ust. 1 cyt. ustawy, Rzecznik stwierdził naruszenie zbiorowych praw pacjentów przez skarżącą Przychodnię. Ponadto, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z (...) marca 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 2589/15 oddalił skargę Spółki na decyzję Rzecznika z (...) września 2015 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności ww. własnej decyzji z (...) listopada 2014 r. Jak wynika z akt sprawy, Przychodnia w ogóle nie podjęła działań nakazanych decyzją z dnia (...) listopada 2014 r., jak również nie zaprzestała naruszania zbiorowych praw pacjentów w stwierdzonym zakresie, pomimo że zgodnie z określonym ww. decyzją terminem Spółka miała trzydzieści dni na złożenie informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do zaniechania stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów. Powyższe oznacza, że nadal utrzymuje się stan naruszenia zbiorowych praw pacjentów odnośnie dostępu do dokumentacji medycznej, o których mowa w art. 23 ust. 1 w związku z art. 27 pkt 3 ustawy i istnieje – jak zasadnie wskazał organ - co najmniej od 6 lutego 2014 r., kiedy to (...) złożyła wniosek o wydanie oryginałów dokumentacji medycznej. Z materiału dowodowego sprawy nie wynika również, aby Spółka obecnie zaprzestała stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów stwierdzonych w decyzji z (...) listopada 2014 r. Prawidłowo zatem w oparciu o przytoczone na wstępie przepisy Rzecznik nałożył na Przychodnię karę pieniężną. Prawidłowo również przy jej ustalaniu określił jej wysokość biorąc pod uwagę zarówno okres, stopień, jak i okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także fakt wcześniejszego nienaruszenia przepisów ustawy. Niewątpliwie bowiem za okoliczność obciążającą Spółkę, a więc wpływającą na zwiększenie wysokości kary należy uznać niezaprzestanie stosowania praktyki naruszającej zbiorowe prawa pacjentów. W opisanej sytuacji zasadnie organ ustalił karę na 50 000 zł, która odpowiada treści art. 68 ustawy. Wysokość kary tanowi 1,69 % przychodu z tytułu realizacji umowy na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej osiągniętego przez tę Spółkę w 2014 r. oraz 10 % wysokości możliwej do wymierzenia kary maksymalnej. Z tytułu realizacji umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawartej z Narodowym Funduszem Zdrowia w 2014 r. Spółka osiągnęła bowiem przychód w wysokości: 2 954 054,40 złotych. Kara w zastosowanej wysokości niewątpliwie spełnia funkcję represyjną i powinna spowodować wymuszenie na skarżącej zaniechanie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów. Jest przy tym adekwatna do okresu, stopnia oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi, które koncentrowały się wyłącznie na – zdaniem skarżącej - błędnej wykładni art. 27 pkt 3 ustawy, wskazać trzeba, że w tym postępowaniu organ orzekał jedynie o wymierzeniu kary w skutek niepodjęcia przez Przychodnię działań prowadzących do zaniechania prowadzenia praktyk naruszających prawa pacjentów. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organu stanowiły przepisy art. 68 i następne cyt. ustawy. Rzecznik nie mógł zatem naruszyć art. 27 pkt 3 ustawy, którego w tym postepowaniu nie stosował. W tym zakresie organ rozstrzygnął decyzją z dnia (...) listopada 2014 r. zaś po rozpatrzeniu wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji Rzecznik orzekł o odmowie stwierdzenia jej nieważności w decyzji z (...) września 2015 r. Tę decyzję - w wyniku złożenia przez skarżącą Przychodnię skargi - badał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z (...) marca 2016 r. w sprawie VII SA/Wa 2589/15 oddalił skargę uznając decyzję za zgodną z prawem. Okoliczności związane z zasadnością stwierdzenia naruszenia praw pacjentów przez Przychodnię były już zatem przedmiotem oceny organu i Sądu w innym postępowaniu. Niniejsze postępowanie zajmowało się wyłącznie zgodnością z prawem decyzji z (...) października 2015 r. nakładającej na stronę skarżącą karę pieniężną, czyli zasadnością oraz wysokością nałożonej kary i zastosowanymi w związku z tym przepisami. Wobec ustalenia, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem materialnym, tj. art. 68, art. 69 i art. 70 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, oraz braku naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które dawałoby podstawę do wyeliminowania rozstrzygnięcia z obrotu prawnego, Sąd - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji wyroku.